آگاه: هفته دولت زمانی میتواند معنای واقعی خود را پیدا کند که از یک مناسبت تشریفاتی برای ارائه گزارش اقدامات فراتر برود و به فرصتی برای ارزیابی صادقانه عملکرد دولت تبدیل شود. این ارزیابی با نادیده گرفتن دشواریهای کشور و چشمپوشی از ضعفهای اجرایی منصفانه نیست. معیار اصلی، فاصله میان تصمیم، اجرا و نتیجه است؛ آنچه دولت تصمیم گرفته و هرچه در میدان اجرا اتفاق افتاده و آنچه مردم در زندگی خود احساس کردهاند. در دولت چهاردهم، جنگ ۱۲ روزه شرایط اداره کشور را پیچیدهتر کرد. در چنین وضعیتی، حفظ استمرار خدمات، تامین نیازهای ضروری و جلوگیری از بیثباتی اقتصادی اهمیت دوچندان دارد. با این حال، جنگ نباید به توضیحی برای همه مشکلات تبدیل شود؛ زیرا معیشت، تولید، بازار و مسکن، مسائلی هستند که حتی در شرایط بحران نیز باید در مرکز سیاستگذاری باقی بمانند.
در کارنامه دولت، تلاش برای شکل دادن به وفاق سیاسی و کاهش تنشهای داخلی، فعال نگه داشتن مسیر دیپلماسی و تلاش برای اداره امور در شرایط بحرانی را میتوان بهعنوان نقاط قابل توجه ثبت کرد؛ اما این اقدامات بهتنهایی برای ارزیابی کارآمدی دولت کافی نیستند. وفاق وقتی ارزشمند است که به هماهنگی در حل مسائل منجر شود و دیپلماسی زمانی در زندگی مردم معنا پیدا میکند که آثار آن به منافع اقتصادی و ثبات کشور منتقل شود. رهبر شهید، آیتالله خامنهای در دیدار ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ با رئیسجمهور و اعضای هیات دولت، معیشت مردم را مورد تاکید قرار دادند و در کنار آن بر انضباط بازار، تامین کالاهای اساسی، احیای واحدهای تولیدی، مسئله مسکن و پیگیری تصمیمات تا رسیدن به نتیجه تاکید کردند. همچنین بر ضرورت غلبه فضای کار و تلاش و امید بر وضعیت نه جنگ و نه صلح تاکید شد.
این توصیهها را میتوان به معیارهای روشن ارزیابی دولت تبدیل کرد. در معیشت، نتیجه سیاستگذاری باید در ثبات بازار و کاهش فشار بر خانوارها دیده شود. در تولید، احیای واحدهای تولیدی زمانی معنا دارد که تولید واقعا ادامه پیدا کند و اشتغال حفظ شود. در حوزه کالاهای اساسی، تامین پایدار و جلوگیری از اختلال در بازار اهمیت دارد و در مسکن نیز سیاستها باید از سطح طرح و وعده فراتر بروند.
مشکل مهم در این میان، فاصله میان تصمیم و اجرا است. اقتصاد ایران کمبود تصمیم و بخشنامه ندارد؛ آنچه اهمیت بیشتری دارد، پیگیری تصمیم تا رسیدن به نتیجه است. وقتی بر احیای تولید تاکید میشود، باید موانع واقعی تولید از جمله مشکلات تامین مالی، انرژی، مواد اولیه و مقررات دستوپاگیر نیز همزمان مورد توجه قرار گیرد. اگر از انضباط بازار سخن گفته میشود، نتیجه باید در ثبات و پیشبینیپذیری بازار، نه فقط در گزارش دستگاههای اجرایی دیده شود. در زمینه جنگ نیز اصل آمادگی دولت قابل توجه است. طبق گزارش رسمی منتشرشده، برنامه اداره اقتصاد در شرایط جنگی در آذر ۱۴۰۳ تصویب شده بود. این اقدام را میتوان نشانهای از توجه به ضرورت آمادگی پیشینی دانست؛ اما وجود برنامه بهتنهایی کارنامه نیست. ارزش برنامه در زمان اجرا و در میزان توانایی آن برای حفظ تامین کالا، استمرار فعالیت اقتصادی و حمایت از مردم مشخص میشود.
در کنار عملکرد اجرایی، زبان ارتباطی دولت با مردم نیز نیازمند اصلاح است. صداقت درباره مشکلات ضروری است، اما گفتن مشکل بدون ارائه مسیر حل آن، امید ایجاد نمیکند. از سوی دیگر، بیان موفقیتها بدون توجه به مشکلاتی که مردم هر روز با آن روبهرو هستند، فاصله میان روایت رسمی و تجربه جامعه را افزایش میدهد. روایت قدرت به معنای پنهان کردن ضعف نیست؛ بلکه نشان دادن توان واقعی کشور برای عبور از ضعفهاست. تجربه جنگ ۱۲ روزه نیز باید به یک درس مدیریتی تبدیل شود: هماهنگی دستگاهها، سرعت تصمیمگیری و روشن بودن مسئولیتها در شرایط بحران ضروری است. همین منطق باید در اقتصاد نیز دنبال شود. معیشت، تولید، بازار و تامین کالاهای اساسی، نیازمند اولویت مشخص، مسئول معین، زمانبندی روشن و پیگیری تا حصول نتیجه هستند. البته بسیاری از مشکلات اقتصادی کشور ریشه چندین ساله دارند و نمیتوان همه آنها را محصول عملکرد دولت چهاردهم دانست؛ اما این واقعیت، مسئولیت دولت در برابر نتایج عملکرد خود را از بین نمیبرد. منصفانه نیست که همه مشکلات را به دولت نسبت دهیم و تمام کاستیهای امروز را به گذشته واگذار کنیم.
دولت برای اصلاح مسیر فرصت دارد؛ اما این اصلاح بیش از هر چیز به تصمیمهای کمتر و دقیقتر، اجرای منسجمتر، حمایت هدفمند از معیشت، رفع موانع تولید و ارتباط صادقانهتر با مردم نیازمند است. هفته دولت باید فرصتی برای عبور از گزارش اقدامات به ارزیابی نتایج باشد. مردم انتظار ندارند مشکلات چندینساله، یکشبه حل شود؛ توقع دارند دولت مسئله را درست تشخیص دهد، برای آن برنامه داشته باشد، تصمیم بگیرد، اجرا کند و تا رسیدن به نتیجه مسئولیت خود را رها نکند. بهترین روایت از کارنامه دولت نه در تریبونها، که در بازار، سفره مردم، کارخانه، اشتغال، مسکن و چشمانداز آینده زندگی آنان شکل میگیرد. هرچه فاصله میان تصمیم دولت و نتیجه آن در زندگی مردم کمتر شود، همان اندازه میتوان از کارآمدی دولت سخن گفت.
۴ شهریور ۱۴۰۵ - ۲۲:۳۱
کد مطلب: ۲۴٬۸۷۲
نظر شما