آگاه: بررسی ضوابط اعلام شده از سوی بانکها نشان میدهد صندوق امانت بانک در ابعاد و اندازههای مختلف به اشخاص حقیقی و حقوقی واجد شرایط اجاره داده میشود و اجاره صندوق، ماهیتی کاملا شخصی و اسمی دارد؛ به این معنا که اصل بر استفاده خود اجارهکننده از صندوق است. البته دریافت صندوق امانات به معنای آن نیست که تمام شعب یک بانک به این خدمت مجهز هستند. استقرار صندوقها باید از نظر ایمنی شرایط لازم را داشته باشند و به همین دلیل صندوقهای امانات معمولا در شعب منتخب و در محل خزانه یا فضای مخصوصی که از نظر امنیتی شرایط لازم را دارد، مستقر میشوند.
علی نظافتیان، کارشناس حقوق بانکی در این زمینه گفت: صندوقهای امانات باید در محل خاصی قرار داشته باشند و اگر شعبهای از نظر ایمنی، شرایط لازم را داشته باشد، صندوق امانات در همان شعبه راهاندازی میشود و اگر این شرایط وجود نداشته باشد، معمولا صندوقها در خزانه بانک و در شعبه مربوطه قرار میدهند. بر اساس مشاهدات میدانی خبرنگار ایسنا، ارائه صندوق امانات محدود به یک بانک خاص نیست، بلکه بانکهای مختلف دولتی و خصوصی در این زمینه فعالیت میکنند اما همه بانکها الزاما صندوق امانات ندارند و راهاندازی آن به شرایط ایمنی و امکانات شعبه بستگی دارد. به این ترتیب، مشتری برای دریافت صندوق امانات باید ابتدا از وجود این خدمت در شعبه موردنظر و همچنین موجود بودن صندوق خالی مطمئن شود؛ چراکه حتی در شعب دارای صندوق نیز ممکن است تمام ظرفیتها در اختیار مشتریان قبلی باشد.
اجاره صندوق چقدر است؟
یکی از نخستین پرسشهای مشتریان درباره صندوق امانات، هزینه استفاده از آن است؛ به عنوان مثال و بر اساس اطلاعات اعلام شده از سوی بانکها، صندوقهای اجارهای در ابعاد مختلف ارائه میشوند و اجارهبها متناسب با حجم صندوق تعیین میشود.
در این راستا، بانک ملی در تعرفه اعلام شده برای صندوقهای اجارهای، مبنای محاسبه اجاره را حجم صندوق قرار داده و حداقل اجارهبها و همچنین مبلغ ودیعه را نیز تعیین کرده است؛ بنابراین مبلغ پرداختی مشتری به اندازه صندوق انتخابی بستگی دارد و نمیتوان رقم ثابت برای همه صندوقها در نظر گرفت. مطابق آنچه این بانک در خصوص عملیات صدور سند اجاره (اجارهبها سالانه، ودیعه) اعلام کرده اجاره به ازای هر سانتیمتر مکعب حجم ۱۴۴ریال ودیعه اجارهبها هشت برابر مبلغ اجارهبها حداقل مبلغ ۴۸۰ هزار تومان است.
همچنین هر بار استفاده از صندوق برابر با ۶۰هزار ریال محاسبه میشود و مفقودی کلیدها (تمامی هزینههای مربوط به فقلها و کلیدها) برابر با ۱۴۴ هزار ریال است. همچنین تخلیه و تحویل صندوق بدون کارمزد تعیین شده است.
در کنار اجارهبها، متقاضی باید درباره مبلغ ودیعه، نحوه بازپرداخت آن در پایان قرارداد و سایر هزینههای احتمالی نیز از شعبه سؤال کند. از سوی دیگر، افتتاح حساب برای متقاضی استفاده از صندوق اجارهای بانک الزامی اعلام شده است؛ بنابراین دریافت صندوق صرفا با مراجعه به شعبه و پرداخت اجاره امکانپذیر نیست و متقاضی باید شرایط بانکی مربوط به افتتاح حساب را نیز رعایت کند. یکی از نکات قابل توجه در سازوکار صندوقهای امانات بانک، استفاده از دو قفل برای هر صندوق است؛ یک قفل متعلق به مشتری و یک قفل متعلق به بانک خواهد بود.
طبق ضوابط بانکی، هر یک از این قفلها دارای یک کلید اصلی و یک کلید یدکی است و هر دو کلید مربوط به قفل مشتری در زمان اجاره به وی تحویل داده میشود. صندوق بدون استفاده همزمان از کلید قفل بانک و کلید قفل مشتری باز نخواهد شد.
بر این اساس، کلیدی که در اختیار فرد قرار دارد، فقط توسط همان فرد قابل استفاده است و سیستم بانک نمیتواند با آن کلید وارد صندوق شود. از سوی دیگر در ضوابط بانکها نیز تصریح شده است که بدون کلید مشتری، صندوق قابل باز شدن نیست و در صورت مفقود شدن کلیدهای مشتری، فرآیندهای خاصی برای تعویض قفل یا باز کردن صندوق پیشبینی شده است.
بر این اساس، اگر هر دو کلید مشتری به دلیل عدم مراقبت وی، مفقود شود و بانک ناچار به شکستن صندوق باشد، هزینههای مربوط به قفل، کلیدها، تعمیر و رنگ صندوق بر عهده مشتری خواهد بود. همچنین در صورت مفقودی یکی از کلیدها، مشتری باید بلافاصله بانک را مطلع کند تا قفل صندوق با حضور وی تعویض شود و هزینههای مربوط نیز طبق تعرفه بانک از مشتری دریافت خواهد شد.
چه چیزهایی را میتوان داخل صندوق گذاشت؟
صندوق امانات برای نگهداری اشیاء و اسنادی است که متناسب با حجم صندوق باشند، اما این اختیار مطلق نیست. به طور نمونه طبق مقررات بانک ملی، مشتری میتواند اشیاء و اسناد متناسب با حجم صندوق را در آن قرار دهد، مشروط بر اینکه این اشیاء در اثر فساد یا علل دیگر به صندوق یا خزانه بانک خسارت وارد نکنند. در عین حال، اقلامی که ماهیت غیرقانونی یا خطرناک دارند، نمیتوانند موضوع استفاده از صندوق امانات باشند.
تصور عمومی از صندوق امانات بیشتر به نگهداری طلا، سکه و جواهرات مربوط میشود، اما مقررات صندوق دامنه گستردهتری دارد و اسناد و مدارک نیز میتوانند در آن نگهداری شوند. در عین حال، مشتری باید توجه داشته باشد که صندوق امانات محل نگهداری اقلام غیرقانونی یا موادی که میتوانند به خزانه یا صندوق آسیب بزنند نیست و مسئولیت خسارت ناشی از قرار دادن اشیای نامناسب نیز میتواند متوجه مشتری باشد. طبق مقررات، هر خسارتی که در نتیجه نگهداری اشیای نامناسب یا تحت عناوین مقرر در قرارداد به بانک وارد شود، بر عهده مشتری خواهد بود.
صندوق امانات؛ امنیت در برابر محرمانگی
آنچه صندوق امانات بانکی را از سایر خدمات بانکی متمایز میکند، همین تعادل میان دو اصل امنیت و محرمانگی است. بانک باید محیطی امن برای نگهداری صندوق فراهم کند، اما در عین حال نباید از محتویات آن اطلاع داشته باشد.
همین ویژگی نیز موضوع بیمه محتویات را به مسئلهای پیچیده تبدیل کرده است؛ زیرا بیمهگر برای تعیین ارزش بیمه شده معمولاً به اطلاعاتی درباره مال مورد بیمه نیاز دارد، در حالی که فلسفه صندوق امانات بر این استوار است که محتوای آن نزد مشتری محرمانه بماند. در نتیجه، برای متقاضیان صندوق امانات، فقط قیمت اجاره اهمیت ندارد؛ بلکه باید پیش از امضای قرارداد درباره مبلغ ودیعه، نحوه دسترسی، تعداد و وضعیت کلیدها، هزینه مفقودی کلید، شرایط اعطای وکالت، اقلام ممنوع، میزان مسئولیت بانک و وضعیت بیمه محتویات نیز اطلاع دقیق کسب شود.
نظر شما