آگاه: در واقع، فلسفه وجودی انجمن اولیا و مربیان را میتوان در یک عبارت خلاصه کرد: مشارکت خانه و مدرسه. خانوادهای که از شرایط مدرسه، مسائل تربیتی و نیازهای دانشآموزان اطلاع دارد و مدرسهای که شرایط، دغدغهها و توانمندیهای خانوادهها را میشناسد، میتوانند مسیر تربیت را هماهنگتر طی کنند. طاهره یاوری، کارشناس مدیریت آموزشی، در گفتوگو با «آگاه» درباره جایگاه انجمن اولیا و مربیان اظهار کرد: انجمن اولیا و مربیان برای مشارکت خانه و مدرسه تشکیل شده است؛ یعنی اولیای دانشآموزان هم بخشی از کادر مدرسه باشند. وی افزود: انجمن اولیا و مربیان یک نهاد رسمی در مدرسه است و برای آن در آموزش و پرورش نیز واحد مشخصی وجود دارد که امور انجمنها را پیگیری میکند. این انجمن هم نقش نظارتی دارد و هم در پیشبرد امور مدرسه کمکرسان است.
از نظارت مالی تا حضور در تصمیمگیریهای مدرسه
شاید در نگاه نخست، انجمن اولیا و مربیان بیشتر با جلسات اولیا یا کمکهای مالی به مدرسه شناخته شود، اما آنطور که یاوری توضیح میدهد، دامنه فعالیت این نهاد گستردهتر است. به گفته او، رئیس انجمن در برخی شوراهای مدرسه از جمله شورای مدرسه، شورای معلمان، شورای تربیتی و شورای مالی حضور دارد و نظر نماینده والدین در تصمیمگیریها مورد استفاده قرار میگیرد. یاوری گفت: شورای مالی مدرسه شامل مدیر، نماینده معلمان و نماینده انجمن است و رئیس انجمن در این شورا نقش نظارتی دارد. امور مالی مدرسه باید به امضای رئیس انجمن برسد و این موضوع برای آن است که اولیا در جریان امور مالی و نحوه هزینهکرد منابع مدرسه باشند. او ادامه داد: انجمنها فقط برای مسائل مالی نیستند. اعضای انجمن با توجه به توانمندی و تخصصشان در کارگروههای مختلف فرهنگی، تربیتی، اجتماعی، اقتصادی، علمی و ورزشی فعالیت میکنند. وی افزود: بعضی از اعضای انجمن در امور مالی کمک میکنند، برای مدرسه خیر پیدا میکنند یا برای رفع مشکلات مالی مدرسه مشارکت میکنند. بعضی در کارهای فرهنگی و پرورشی به معاون پرورشی کمک میکنند. بعضی هم توانایی علمی دارند و با دانشآموزان فعالیت علمی انجام میدهند. حتی برخی والدین در تعمیرات و مسائل فنی مدرسه کمک میکنند.
انجمن؛ پل ارتباطی دوطرفه
با این حال، شاید مهمترین نقش انجمن نه در تعمیر نیمکت و تامین هزینه مدرسه، بلکه در برقراری ارتباط میان دو محیطی باشد که دانشآموز بخش عمده زندگی خود را در آنها میگذراند.
یاوری با تاکید بر این موضوع گفت: انجمن هم شرایط خانوادهها را به مدرسه منتقل میکند و هم شرایط مدرسه را به خانوادهها. این یک تعامل دو سویه و واقعا کمککننده است. به گفته او، حضور والدین در مدرسه باعث میشود آنها از نزدیک با مسائل و چالشهای تربیتی دانشآموزان آشنا شوند. این شناخت میتواند حتی نگاه والدین به مسائل تربیتی فرزند خودشان را نیز تغییر دهد. وی افزود: وقتی اعضای انجمن در مدرسه حضور دارند، خودشان میبینند چه چالشهای تربیتی وجود دارد. ممکن است متوجه شوند بسیاری از دانشآموزان به آموزش خاصی نیاز دارند و بعد از مدرسه بخواهند برای خانوادهها کلاس آموزشی برگزار شود. چون این درخواست از طرف خود اولیاست، پذیرش آن هم راحتتر است.
او ادامه داد: گاهی خانوادهها وقتی مدرسه درباره یک مشکل تربیتی فرزندشان با آنها صحبت میکند، موضوع را نمیپذیرند؛ اما وقتی همان مسئله را از والد دیگری که عضو انجمن است میشنوند، راحتتر قبول میکنند، چون احساس میکنند او هم یکی از خودشان است.
یکی از برداشتهای رایج درباره انجمن اولیا و مربیان، محدود کردن فعالیت آن به تامین منابع مالی مدرسه است؛ در حالی که تجربه اعضای انجمن نشان میدهد سرمایه اصلی این نهاد میتواند تخصص، وقت و ارتباطات والدین باشد. یاوری با اشاره به این موضوع گفت: مدارس از نظر مالی تحت فشار هستند و انجمنیها در جمعآوری هزینهها کمک میکنند، اما کمک انجمن فقط مالی نیست. هرکدام از والدین مهارتهایی دارند و میتوان از این مهارتها در مدرسه استفاده کرد.
روی دیگر ماجرا؛ چالشهایی که باید دیده شوند
اما مشارکت والدین در مدرسه، بدون چالش نیست. به گفته یاوری، یکی از مهمترین آسیبها زمانی رخ میدهد که والد عضو انجمن نتواند میان نقش خود به عنوان عضو انجمن و نقش خود به عنوان پدر یا مادر یک دانشآموز مرز مشخصی ایجاد کند. او توضیح داد: بالاخره کسی که در انجمن فعالیت میکند، مادر یا پدر است و ممکن است نتواند جلوی عواطف و احساساتش را بگیرد. گاهی تفاوتهایی میان فرزند خودش و سایر دانشآموزان قائل میشود.
یاوری ادامه داد: مثلا قانون مدرسه این است که دانشآموز هنگام زنگ تفریح باید از کلاس خارج شود، اما ممکن است فرزند عضو انجمن داخل کلاس بماند یا کنار مادرش در دفتر بنشیند. این اتفاق میتواند باعث شود سایر دانشآموزان احساس تبعیض کنند و حتی خود دانشآموز عضو انجمن تصور کند که با دیگران متفاوت است. به اعتقاد این کارشناس، مدیریت مدرسه و خود والدین هر دو در جلوگیری از این آسیب نقش دارند. اگر مدیر بتواند مرزها را مشخص کند و بگوید حضور والد در انجمن به این معنا نیست که فرزند او با سایر دانشآموزان تفاوت دارد، انجمن میتواند بسیار مفیدتر عمل کند.
در نهایت، انجمن اولیا و مربیان را نمیتوان صرفا یک نهاد اداری یا مالی در مدرسه دانست. اهمیت این انجمن در نقطهای است که خانه و مدرسه به یکدیگر میرسند؛ جایی که خانواده از مسائل مدرسه مطلع میشود و مدرسه نیز از دغدغههای خانوادهها باخبر میشود. اگر پذیرفته شود که تربیت پیش از ورود کودک به مدرسه در خانواده آغاز شده است، آنگاه ارتباط والدین و مدرسه دیگر یک فعالیت جانبی نخواهد بود؛ بلکه بخشی از خود فرآیند تربیت است.
یاوری در جمعبندی سخنانش گفت: حضور انجمن به طور عمومی در مدرسه بسیار مفید و کمککننده است؛ هم تعامل ایجاد میکند، هم بار مدرسه را سبکتر میکند و هم مدرسه میتواند از مهارتهای مختلف والدین استفاده کند. این ظرفیت اگر درست مدیریت شود، واقعا کمککننده است.
نظر شما