آگاه: در همین رابطه با امیراحمد سلیقه، عضو موظف هیاتمدیره شرکت راهآهن تعمیرات پارس درباره وضعیت ظرفیت تعمیرات واگن، موانع سرمایهگذاری در این حوزه، مشوقهایی که راهآهن میتواند برای ورود سرمایهگذاران در نظر بگیرد و همچنین تجربه احداث یک واحد تعمیراتی جدید گفتوگو کردهایم که در ادامه میخوانید.
یکی از مشکلات صنعت ریلی، کمبود واحدهای تعمیراتی واگن است. در حال حاضر ظرفیت تعمیرات کشور تا چه اندازه پاسخگوی نیاز ناوگان است؟
راهآهن نسبت به نیازی که در حوزه تعمیرات دارد، واحد تعمیراتی کمی دارد. در حال حاضر حدود دو تا سه هزار واگن در سال، ظرفیت تعمیراتی کم داریم یعنی به طور تقریبی در هر ماه حدود ۳۰۰ واگن در چرخه بازبینی و تعمیرات دورهای عقب میمانند. در زمان اوج نیاز به تعمیر واگن، راهآهن چیزی حدود ۵۵۰۰ واگن ظرفیت برای تعمیرات دارد، در حالی که حداقل به ظرفیت هشت هزار واگن برای تعمیرات نیاز داریم. بنابراین در ظرفیت تعمیراتی حدود سه هزار واگن کمبود وجود دارد و این موضوعی است که راهآهن باید برای برطرف کردن آن برنامه داشته باشد.
برای جبران این کمبود ظرفیت، چه تعداد واحد تعمیراتی جدید مورد نیاز است؟
برای جبران این عقبماندگی، راهآهن باید حداقل دو واحد تعمیراتی با ظرفیت تعمیر ۱۵۰ واگن در ماه ایجاد کند. البته با توجه به شرایط و نیاز ناوگان، همچنان ایجاد واحدهای تعمیراتی جدید ضروری است.
واگنها در یک فرآیند سهساله نیازمند تعمیرات دورهای میشوند. برای مثال، عمده واگنهای ما در سال آینده نیازمند تعمیرات دورهای خواهند بود و از این نظر، با توجه به وجود حدود ۱۴ هزار واگن، سال آینده سال شلوغی برای تعمیرات خواهد بود. ظرفیت واحدهای تعمیراتی ما حدود هشت هزار واگن است و در این شرایط، بیش از پنج هزار واگن با کمبود ظرفیت مواجه خواهند بود. معمولا در سالهای پیک تعمیر، این کمبود ظرفیت بیشتر به چشم میآید. از سوی دیگر، معمولا صدها واگن از هر شرکت که نیازمند تعمیرات هستند، در انتهای سال باقی میمانند و رسوب میکنند تا در سال آینده به تدریج به مسیر ریلی بازگردند.
با توجه به این کمبود، چرا سرمایهگذاران برای احداث واحدهای تعمیرات واگن وارد این حوزه نمیشوند؟
خدمات تعمیرات واگن امروزه چندان سودآور نیست که یک سرمایهگذار صرفا با هدف کسب سود به دنبال ورود به این حوزه باشد. بنابراین اگر قرار باشد سرمایهگذار جدیدی وارد این بخش شود، باید مشوقهایی برای او در نظر گرفته شود. یک سرمایهگذار ممکن است بر اساس طرح، مدل اقتصادی و نیازهای خود، اقدام به ایجاد یک واحد تعمیراتی در موقعیت مورد نظرش کند، اما در شرایط فعلی، توجیه اقتصادی این فعالیت به اندازهای نیست که بتواند به تنهایی انگیزه کافی برای سرمایهگذاری ایجاد کند.
راهآهن چه مشوقهایی میتواند برای جذب سرمایهگذاران در واحدهای تعمیراتی در نظر بگیرد؟
حداقلیترین مسئله این است که سرمایهگذاری که با «اجاره به شرط تجهیز»، یک واحد تعمیراتی را به طور کامل مجهز میکند، حداقل اجاره ندهد. راهآهن باید برای سرمایهگذاران یا شرکتهایی که حاضر هستند در این شرایط اقدام به تجهیز و تعمیر واگنها کنند، امتیازاتی قائل شود. عدم اخذ اجاره، آن هم اجاره با مبالغ سنگین، حداقلیترین امتیازی است که راهآهن باید برای رشد واحدهای تعمیراتی واگن در نظر بگیرد تا از این واحدها حمایت شود.
اگر هم اجارهای بر اساس قیمت کارشناس رسمی دادگستری تعیین میشود، راهآهن باید با ملاحظات و با لحاظ کردن تخفیف، مبالغ اجاره را که عمدتا هم سنگین هستند، کاهش دهد تا تعمیر واگن برای سرمایهگذار مقرون بهصرفه شود. اگر راهآهن میخواهد تعمیر واگن قوت بگیرد و واگنی در انتظار تعمیر باقی نماند، باید حمایتهایی را برای توسعه این واحدها در نظر بگیرد.
شما به تازگی در راهاندازی یک واحد تعمیراتی جدید نیز تجربه داشتهاید. این واحد چگونه ایجاد شد و چه میزان سرمایهگذاری برای آن انجام گرفت؟
برای این واحد تعمیراتی از بهمن سال گذشته برنامهریزیها آغاز شد. دو بار طرح اجرایی تغییر پیدا کرد تا راهآهن موافقت کرد با اجاره به شرط تجهیز، یک سوله بلااستفاده را برای تعمیرات واگن به شرکت راهآهن تعمیرات پارس اجاره دهد. حدود ۱۱ میلیارد تومان هم تاکنون برای تجهیز این سوله هزینه شده است. ساخت همین یک واحد تعمیراتی جدید موجب شده ظرفیت تعمیر شرکت به ۵۰ واگن در ماه افزایش پیدا کند و همچنین ۵۰ نفر به صورت مستقیم در این سوله مشغول به کار شوند. نکته مهم دیگر این است که تمام تجهیزات مورد استفاده در این واحد توسط خود ما ساخته شده است و حالا دیگر در این زمینه یک شرکت دانشبنیان هستیم.
راهاندازی این واحد جدید، علاوه بر افزایش ظرفیت تعمیرات، چه دستاورد دیگری برای مجموعه داشته است؟
افزایش بهرهوری در شرکتهای متعلق به راهآهن، بهخصوص شرکت راهآهن حملونقل و شرکت ترکیب حملونقل و همچنین رشد کیفیت قطعات تعمیرشده که برای راهآهن اهمیت دارد، از جمله امتیازاتی است که ما با احداث این واحد جدید تعمیراتی به آن دست یافتیم. برای شرکت تعمیرات پارس و شرکت راهآهن حملونقل نیز افتتاح این واحد تعمیراتی در سیرجان حائز اهمیت بود. ما به دلیل پشتیبانی از ظرفیتهای راهآهن و تکمیل پشتوانه فنی، اقدام به راهاندازی این واحد تعمیراتی کردیم و کل سرمایهگذاری در ایجاد این واحد تعمیراتی جدید نیز با شرکت راهآهن حملونقل بود.
با توجه به هزینههای سرمایهگذاری، آیا ایجاد واحد تعمیراتی جدید بدون حمایت راهآهن برای بخش خصوصی توجیه اقتصادی دارد؟
در شرایط فعلی، تعمیرات واگن چندان سودی ندارد که یک سرمایهگذار صرفا با انگیزه اقتصادی به سمت آن برود. شرکت تعمیرات پارس نیز به دلیل اینکه واگنهای چند شرکت راهآهن، همچون شرکت ترکیب حملونقل، شرکت راهآهن حملونقل و شرکت راهآهن کشش را تعمیر میکند، به جهت پشتیبانی از ظرفیتهای راهآهن و تکمیل پشتوانه فنی، اقدام به راهاندازی این واحد تعمیراتی کرد.
آیا مشکلات اقتصادی صنعت حملونقل ریلی نیز در کاهش انگیزه برای سرمایهگذاری در تعمیرات واگن موثر است؟
بله. با توجه به سیر واگنها، مشکلات نوسازی لوکوموتیوها و عدم اجرای ماده ۱۲ در حمایت از واگنداری، واگنداری اصلا مقرون بهصرفه نیست. تا وقتی ماده ۱۲ اجرایی نشود، به حملونقل ریلی بیتوجهی خواهد شد و جاده همچنان اولویت صاحبان بار خواهد بود. این مسئله در نهایت بر اقتصاد واگنداری و به تبع آن بر سرمایهگذاری در حوزه تعمیرات نیز تاثیر میگذارد.
با توجه به مالکیت واگنها در مجموعههای راهآهن، احداث این واحد جدید برای چه منظوری ضروری بود؟
شرکت راهآهن حملونقل مالکیت ۲۷۳۵ واگن را در اختیار دارد و شرکت ترکیب حملونقل نیز حدود ۶۰۰ واگن باری دارد. با توجه به این تعداد واگن، ما به عنوان شرکتهای اصلی راهآهن، نیازمند افتتاح این خط تعمیراتی بودیم. در عین حال، همچنان نیازمند افتتاح یک واحد تعمیراتی دیگر با ظرفیت ۱۵۰ واگن در ماه هستیم. حتی این مسئله را هم بررسی کردهایم که واحد تعمیراتی مورد نیاز راهآهن در چه موقعیتی باید احداث شود.
اگر راهآهن بخواهد کمبود ظرفیت تعمیرات را برطرف کند، اولویت اصلی چیست؟
اولویت، افزایش ظرفیت تعمیرات است. در حال حاضر در زمان اوج نیاز، حدود ۵۵۰۰ واگن ظرفیت برای تعمیرات داریم، در حالی که حداقل به ظرفیت هشت هزار واگن نیاز داریم، بنابراین حدود سه هزار واگن کمبود ظرفیت داریم.
از طرف دیگر، در سال آینده با توجه به اینکه حدود ۱۴ هزار واگن نیازمند تعمیرات دورهای خواهند بود، فشار بیشتری بر واحدهای تعمیراتی وارد خواهد شد. بنابراین راهآهن باید از همین حالا برای ایجاد ظرفیت جدید برنامهریزی کند. در این شرایط، ایجاد واحدهای تعمیراتی جدید با ظرفیت مناسب، همراه با ارائه مشوق به سرمایهگذاران، میتواند بخشی از این عقبماندگی را جبران کند.
نظر شما