آگاه: نقش اصلی و تعیین‌کننده در سازمان شانگهای را، دو کشور چین و روسیه تشکیل می‌دهند. سازمان همکاری شانگهای در حقیقت ترکیب جدید سازمان «شانگهای ۵» است که در سال ۱۹۹۶ تاسیس شده بود، اما نام آن پس از عضویت ازبکستان به «سازمان همکاری شانگهای» تغییر یافت.
۱۳ تیر ۱۴۰۲ و در بیست‌وسومین نشست سران سازمان همکاری شانگهای که به صورت مجازی و به ریاست هند برگزار شد، عضویت جمهوری اسلامی ایران در این سازمان به صورت رسمی اعلام شد. از آن زمان تاکنون جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک بازیگر فعال در شانگهای ایفای نقش می‌کند و در جلسات و نشست‌های آن حضور می‌یابد. در همین راستا، روز گذشته محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور برای شرکت در نشست نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای به تاجیکستان سفر کرد.
کشورهای عضو شانگهای مجموعا ۳۶ میلیون کیلومترمربع وسعت دارند، یعنی یک‌چهارم خشکی‌های جهان و حدود نیمی از جمعیت کره زمین. اما مهم‌تر از این اعداد، ترکیب اعضا است. شانگهای امروز نه یک باشگاه اقتصادی صرف، بلکه محور یک نظم منطقه‌ای جایگزین است که چین، روسیه، هند و پاکستان را در یک ساختار واحد گرد هم آورده. ایران با عضویت کامل خود، عملا به یکی از ارکان این ساختار تبدیل شده است. حضور در اجلاس نخست‌وزیران، فرصتی است برای تثبیت این عضویت و بهره‌برداری از امتیازهای آن.
معاون اول رئیس‌جمهور پیش از ترک تهران در گفت‌وگویی با اشاره به اهداف نشست نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای گفت: این نشست هر سال با هدف ارزیابی عملکرد کشورهای عضو و بررسی راهکارهای توسعه همکاری‌ها برگزار می‌شود. 
محور اجلاس امسال، اثربخشی همکاری‌های تجاری و اقتصادی و اقدامات بشردوستانه است و نتایج آن در قالب چند سند و بیانیه اعلام خواهد شد. وی با اشاره به برنامه‌های دولت برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های سازمان همکاری شانگهای عنوان کرد: دولت یک برنامه اقدام دوساله تدوین کرده است که هدف آن، استفاده حداکثری از ظرفیت‌های این سازمان در حوزه‌های مختلف است. علاوه بر همکاری‌های اقتصادی و تجاری، توسعه همکاری‌ها در زمینه فناوری‌های پیشرفته و هوش مصنوعی نیز از اولویت‌های ایران در چارچوب این سازمان به شمار می‌رود.
معاون اول رئیس‌جمهور همچنین از برنامه‌ریزی برای دیدارهای دوجانبه با نخست‌وزیران کشورهای شرکت‌کننده در اجلاس خبر داد و ابراز امیدواری کرد: این دیدارها به تقویت روابط دوجانبه و گسترش همکاری‌های مشترک منجر شود. عارف با اشاره به رویکرد سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس در زمینه مقابله با یک‌جانبه‌گرایی گفت: اهداف اولیه سازمان همکاری شانگهای عمدتا بر مسائل امنیتی، حفظ ایمنی و مقابله با خشونت متمرکز بود، اما این سازمان به‌تدریج به سمت توسعه همکاری‌های اقتصادی نیز حرکت کرد. در مقابل، بریکس از ابتدا بر اصلاح ساختارهای حکمرانی جهانی و مقابله با یک‌جانبه‌گرایی تاکید داشته است.
وی با تاکید بر اهمیت مقابله با یک‌جانبه‌گرایی گفت: کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بر ضرورت تقویت همکاری‌های منطقه‌ای تاکید دارند. 
رویکرد جمهوری اسلامی ایران نیز مبتنی بر توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و چندجانبه‌گرایی است و این سازمان می‌تواند نقش موثری در تقویت همگرایی منطقه‌ای ایفا کند.  
معاون اول رئیس‌جمهور با بیان اینکه راهبرد جمهوری اسلامی ایران، حرکت بر مبنای نقاط مشترک با کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای است، گفت: «هرچند در برخی مسائل سیاسی منطقه‌ای و بین‌المللی اختلاف‌نظرهایی وجود دارد، تلاش می‌کنیم از طریق گفت‌وگو و تعامل، این اختلاف‌ها را حل کنیم و به اهداف مشترک دست یابیم.»
 آنچه از سوی نفر دوم دولت مطرح شد، به‌خصوص در آنجا که از تدوین برنامه دوساله‌ای برای گسترش همکاری با سازمان شانگهای خبر داد نشان می‌دهد، ایران و دولت چهاردهم به شانگهای فقط به عنوان یک سازمان که هرازگاهی تشکیل جلسه می‌دهد، نمی‌نگرد نگاه آن به عنوان «سکوی پرتاب» برای همکاری‌های اقتصادی، امنیتی و فناورانه است.
 برهمین مبنا به دنبال بهره‌گیری حداکثری از پتانسیل‌ها وظرفیت‌های موجود شانگهای است و برای آنکه گام‌های موثری برداشته شود، برنامه‌ریزی دو ساله تدوین شد. اگر این برنامه با تداوم و پیگیری اجرایی همراه و به زیرساخت‌های مالی و ترانزیتی مشخصی بدل شود، می‌تواند بخشی از فشارهای تحریمی را خنثی کرده و جایگاه ایران را به عنوان بازیگر محوری اوراسیا تقویت کند.