آگاه: محمدرضا عارف در جلسه برنامه‌ریزی اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو)، با تاکید بر اهمیت میزبانی شایسته ایران از این اجلاس، با بیان اینکه تعامل و توسعه روابط با کشورهای منطقه یکی از راهبردهای دولت چهاردهم و به‌ویژه رئیس‌جمهور است، گفت: دولت در این زمینه دستاوردهای ارزشمندی کسب کرده است که بخشی از آن به روش و منش رئیس‌جمهور و بخش دیگری به عملکرد دستگاه‌های اجرایی و همچنین آمادگی کشورهای منطقه برای تعامل با جمهوری اسلامی ایران بازمی‌گردد.
تعامل ایران با شانگهای و اوراسیا نسبت به گذشته بهبود یافته است
وی با اشاره به حضور ایران در سازمان‌ها و اتحادیه‌های منطقه‌ای گفت: جمهوری اسلامی ایران مشارکت جدی و بسیار مناسبی در مجموعه‌هایی مانند سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا دارد. شرایط کشور در این سازمان‌ها و اتحادیه‌ها نسبت به گذشته بسیار بهتر شده و تعامل واقعی با کشورهای عضو شکل گرفته است.
معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به اهمیت برگزاری اجلاس سران اکو در ایران اظهار کرد: تجربه نشان داده است که کشور در اجلاس‌هایی که میزبانی آنها را بر عهده داشته، موفقیت‌های بیشتری به دست آورده است. مسئولان کشورهای شرکت‌کننده در این اجلاس‌ها با ذهنیت مثبتی ایران را ترک کرده‌اند و آثار میزبانی جمهوری اسلامی ایران از نشست‌های منطقه‌ای را در اجلاس‌های بعدی نیز مشاهده کرده‌ایم.
اجلاس اکو فرصتی برای جبران کم‌کاری‌های
چهار دهه گذشته است
عارف با اشاره به سابقه تشکیل سازمان همکاری اقتصادی با محوریت سه کشور ایران، پاکستان و ترکیه گفت: متاسفانه این سازمان که اکنون ۱۰ عضو دارد، عملکرد مناسبی نداشته است. سران کشورهای عضو نیز بر این موضوع تاکید دارند که فعالیت‌های اکو باید گسترش یابد تا این سازمان به جایگاه منطقه‌ای خود بازگردد. وی با اشاره به گسترش روابط کشورهای عضو اکو با یکدیگر در قالب همکاری‌های دوجانبه یا سایر اتحادیه‌های منطقه‌ای اظهار کرد: این تعاملات موجب شده است کشورهای عضو آمادگی مناسبی برای ارتقای همکاری‌ها در چارچوب سازمان اکو داشته باشند. کشورهای عضو اکو در حوزه تمدنی ایران قرار دارند و اشتراکات فرهنگی فراوان میان آنها، زمینه مناسبی برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای فراهم کرده است. معاون اول رئیس‌جمهور با تاکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت اجلاس پیش رو گفت: این اجلاس فرصت بسیار مهمی برای جبران کم‌کاری‌های چهار دهه گذشته و ترسیم افق پیش روی سازمان همکاری اقتصادی است. به‌ویژه آنکه چالش‌های منطقه کاهش یافته و کشورهای آسیای میانه و آسیای مرکزی، قفقاز و کشورهای شرق ایران برای گسترش همکاری با کشورمان آمادگی دارند. عارف با تاکید بر ضرورت برگزاری اجلاس سران اکو در بهترین سطح در ایران تصریح کرد: اقدامات و برنامه‌ریزی‌های مربوط به برگزاری این اجلاس باید بر اساس اولویت‌های مشخص انجام شود. وی گردشگری، علم و فناوری، امنیت فضای سایبری و تجارت را از محورهای مهم همکاری میان کشورهای عضو اکو برشمرد و خواستار توجه ویژه به این حوزه‌ها در برنامه‌ریزی اجلاس شد. برگزاری این اجلاس باید زمینه‌ای برای ارتقای سطح تعاملات و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای میان کشورهای عضو فراهم کند.
ایران؛ بازیگری فعال در شانگهای و اوراسیا
آنچه در نشست برنامه‌ریزی اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) بیان شد حکایت از آن دارد، سفرهای اخیر رئیس‌جمهور به روسیه و حضور فعال در سازمان شانگهای یا اتحادیه اقتصادی اوراسیا، گام برداشتن به سمت دیپلماسی ساختارگرا است و عضویت جمهوری اسلامی در این مجموعه‌ها نشان می‌دهد، فقط بازیگر تاثیرگذاری در منطقه نیستیم بلکه به بازیگری در سیستم‌های چندجانبه تبدیل شده‌ایم. حضور در شانگهای و اوراسیا به معنای آن است که ایران در حال پیوند خوردن با قطب جدید قدرت در جهان است؛ قطبی که بر پایه چندجانبه‌گرایی و تضعیف سلطه تک‌جانبه بنا شده است. این یعنی ایران در حال بازتعریف جایگاه خود در نظم نوین جهانی است.
یکی از مهم‌ترین ابعاد این تحول، جنبه اقتصادی آن است. حضور در اتحادیه اقتصادی اوراسیا و تعامل با روسیه، پاسخی به سیاست‌های فشار و تحریم است. سفرهای اخیر رئیس‌جمهور نشان داد، هدف از این تعاملات، صرفا گفت‌وگوی سیاسی نیست، در اصل ایجاد مسیرهای جایگزین تجاری است. وقتی ایران در میان اتحادیه‌های اقتصادی بزرگی مانند اوراسیا قرار می‌گیرد، در واقع در حال ساختن شبکه اقتصادی است که با تحریم‌های غرب، به‌راحتی قطع نمی‌شود. این یعنی تبدیل کردن محدودیت‌های تحریمی به فرصت‌های تجاری جدید در محور شرق؛ جایی که امنیت انرژی، مسیرهای ترانزیتی و بازارهای جدید، جایگزین بازارهای سنتی و تحت فشار می‌شوند.
اتحادیه اوراسیا و جایگاه ویژه در دیپلماسی اقتصادی ایران
به هر حال جمهوری اسلامی ایران به سازوکارها و چارچوب‌های چندجانبه منطقه‌ای که توسط کشورهای منطقه و بدون وابستگی به قدرت‌های اخلال‌گر فرامنطقه‌ای شکل می‌گیرد، باور دارد. همگرایی اقتصادی و همکاری‌های منطقه‌ای کلید رشد پایدار و رفاه مشترک است و همواره تلاش می‌کند، عضو و شریکی موثر و قابل اتکا در ترتیبات و بلوک‌های منطقه‌ای باشد. حضور فعال ایران در ترتیباتی همچون سازمان همکاری اقتصادی (اکو)، بریکس، سازمان همکاری‌های اقتصادی هشت کشور در حال توسعه ۸-D، مجمع گفت‌وگوی همکاری آسیا،ACD، اتحادیه کشورهای حاشیه اقیانوس هند مجمع (آیورا) و سازمان همکاری شانگهای شاهدی بر این مدعاست. در این بین اتحادیه اقتصادی اوراسیا جایگاه ویژه‌ای در سیاست خارجی و دیپلماسی اقتصادی ایران دارد و موافقت‌نامه تجارت آزاد فیمابین و کسب موقعیت ناظر در این اتحادیه، نشانه‌ای از حضور موثر و مولد در فعالیت‌های این نهاد مهم اقتصادی در این پهنه جغرافیایی است.
ضمن آنکه باید توجه داشت، تعامل واقعی با کشورهای عضو شانگهای، ابعاد امنیتی جدیدی را برای ایران رقم می‌زند. سازمان همکاری شانگهای، متمرکز بر امنیت، مبارزه با تروریسم و ثبات منطقه‌ای است. حضور ایران در این سازمان، به معنای مشارکت در مراقبت از امنیت از طریق همکاری‌های منطقه‌ای است، نه از طریق مداخله‌های فرا منطقه‌ای (غرب و آمریکا). این رویکرد باعث می‌شود، ایران بتواند با هم‌سویی با قدرت‌های بزرگ شرق، توان خود را در مدیریت امنیت منطقه ـ از جمله در برابر تهدیدات آمریکا ـ به کار گیرد، بدون آنکه نیاز به تکیه بر الگوهای امنیتی غربی داشته باشد.
در مجموع، اظهارات معاون اول رئیس‌جمهور، بیانگر واقعیت جدید است؛ ایران نه تنها در حاشیه قرار ندارد، در هسته مرکزی ساختارهای جدید قدرت قرار گرفته است. سفرهای اخیر رئیس‌جمهور به روسیه و اجلاس شانگهای قدرت‌نمایی ایران را به وضوح نمایش می‌دهد. جمهوری اسلامی با استفاده از ظرفیت‌های سازمان‌های منطقه‌ای، در حال پیوند دادن امنیت ملی خود با «امنیت چندجانبه جهان» است. این حرکت، نه تنها فشارهای خارجی را بی‌اثر می‌کند، بلکه ایران را به عنوان رکن اصلی در نظم جدید سیاسی و اقتصادی جهان، تثبیت خواهد کرد.
نظر شما