آگاه: وقتی صحبت از «ایران قوی» می‌شود، نباید آن را صرفا با رشد اقتصادی یا رفاه اجتماعی یکی دانست. در معادلات امروز جهان، قوی بودن یعنی داشتن قدرت انتخاب. دشمنان با استفاده از ابزارهای فشار، می‌خواهند ایران را در موقعیتی قرار دهند که مجبور به انتخاب‌های محدود و از سر ناچاری باشد. لذا، هدف راهبرد جدید، رسیدن به نقطه‌ای است که ایران نه تنها تحت فشار قرار نگیرد، بلکه با قدرت هرچه بیشتر تاثیرگذاری و نفوذ خود را در منطقه و حتی جهان نشان دهد و این یعنی گذار از دفاع صرف به بازدارندگی مطلق.
تبیین اهمیت «ایران قوی»
بازدارندگی مطلق، فراتر از مفهوم نظامی، فرآیند سوق دادن دشمن به سمت محاسبات هزینه‌بر است، به گونه‌ای که پیش از هرگونه اقدام خصمانه، با تصویری از پیامدهای سنگین و ویرانگر روبه‌رو شود و در نهایت از تقابل با «جمهوری اسلامی» انصراف دهد. در دنیای فاقد قانون، تنها قدرت است که می‌تواند از مرزها و ارزش‌ها پاسداری کند، از این‌رو، «ایران قوی» تضمین‌کننده حاکمیت ملی است و اجازه نمی‌دهد هیچ قدرت خارجی در تصمیمات داخلی یا سیاست‌های خارجی ما نفوذ کند.
علاوه بر این، امنیت اقتصادی و توسعه نیز در گرو این قدرت است، چرا که تا زمانی که ایران در وضعیت تهدید مداوم قرار داشته باشد، سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی با ریسک‌های بالایی مواجه می‌شود. به همین جهت قدرت نظامی و سیاسی، بستری امن برای شکوفایی اقتصادی فراهم می‌آورد.
ایران اکنون با تکیه بر توانمندی‌های خود، توانسته در مدیریت حوادث و رویدادها، قواعد بازی را به نفع خود رقم بزند و با اعمال اراده ملی، مسیر آینده کشور را با شعار «ما می‌توانیم» پیش ببرد. حال پرسمان مطرح شده این است: «برای دستیابی به ایران قوی که مد نظر عالی‌ترین مقام کشور است، باید چه کرد؟ مسئولان و مردم چه وظایفی برعهده دارند؟»
رسیدن به این سطح از قدرت، با دستور یا تصمیم یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد؛ مسیری است که باید با دقت طی شود. برای اینکه واقعا به نقطه‌ای برسیم تا دشمن جرات تجاوزه دوباره به مرز و بوم ما را نداشته باشد، سه اصل مهم را باید در نظر گرفت:
الف) اگر ما در مولفه‌های حیاتی مثل انرژی، تکنولوژی‌های حساس یا حتی قطعات کوچک صنعتی وابسته باشیم، هر چقدر هم موشک داشته باشیم، باز هم یک جای کار می‌لنگد. چون دشمن می‌داند از کجا می‌تواند ما را تحت فشار بگذارد. بازدارندگی واقعی یعنی هر جای دنیا که بودیم، بدانیم نیازهایمان را خودمان تامین می‌کنیم و هیچ‌کس نمی‌تواند با تهدید به قطع یک قطعه یا یک ماده اولیه، ما را به عقب براند. بر همین اساس از سال ۵۷ تا به امروز ـ به وقت آبان ۱۴۰۵ ـ ایران همیشه روی پای خود ایستاده و هیچگاه متکی به غربی‌ها یا بهتر است بگوییم آن‌ور آبی‌ها نبوده و نخواهد بود. به دلیل آنکه نیک می‌دانیم آنها چه خواب‌هایی برای سرزمین مادریمان دیده‌اند.
ب) قدرت را نباید فقط محدود به عرصه دفاعی دانست. اگر اقتصادمان ضعیف باشد یا در دنیای دیجیتال و تکنولوژی عقب باشیم، دچار شکافی می‌شویم که می‌تواند تمام تلاش‌های ما را بی‌اثر کند. بازدارندگی واقعی به منزله آن است، وقتی دشمن به ما نگاه کند، ببیند هم در میدان جنگ قوی هستیم، هم در اقتصاد دست برتر را داریم و هم در علم و فناوری پیشرو هستیم. در آن صورت، خواهد فهمید با دیواری روبه‌رو است که هیچ سوراخی در آن نیست.
پ) ایران سال‌هاست که تحت فشار و تحریم‌های غربی‌ها و ایالات متحده قرار دارد. اما هنر رسیدن به قدرت این است که به جای اینکه فقط بگوییم تحریم شدیم، بگوییم چطور از این تحریم استفاده کنیم تا جایگزین‌های داخلی را بسازیم. از اول انقلاب تا عصر حاضر، مسیرهایی را در پیش گرفته‌ایم تا نشان دهیم، تحریم‌ها ما را از پا نمی‌اندازد با این حال برای قوی شدن بیشتر باید به گونه‌ای جلو برویم تا هر ضربه‌ای که دشمن می‌زند، به جای آنکه ما را زمین بزند، راه‌های جدیدی برای پیشرفت پیدا شود. این چرخه از دانشگاه‌ها آغاز می‌شود؛ جایی که نباید صرفا به مکانی برای گرفتن مدرک و گذراندن کلاس‌ها محدود شوند، آنها باید به کارخانه‌های تولید دانش و مرکز حل مسائل کشور تبدیل شوند. راه اصلی پیشرفت در اینجا نه در کارهای تئوری، بلکه در این است که پروژه‌های دانشگاهی، دقیقا همان شکاف‌ها و مشکلاتی را حل کنند که تحریم‌ها ایجاد کرده‌اند، به عبارتی اگر در یک قطعه یا فناوری خاص، در تنگنا هستیم، دانشگاه باید با تولید دانش کاربردی، آن جای خالی را پر کند.
اما دانش تولید شده در دانشگاه، تا زمانی که به دست متخصصان نرسد، بی‌فایده خواهد بود و اینجاست که نقش نخبگان به عنوان ستون‌های اصلی استقلال علمی، برجسته می‌شود. راه جدید برای نخبگان، فراتر رفتن از مرزهای سنتی و کارهای تکراری است؛ آنها باید با نگاه کلان، به دنبال تقویت تکنولوژی‌های بومی باشند؛ فناوری‌هایی که چنان ریشه‌دار و مستقل باشند که دشمن نتواند با قطع دسترسی یا فشار سیاسی، آنها را از کار بیندازد؛ نخبگان باید بتوانند فشار تحریم را به انگیزه‌ای بی‌پایان برای نوآوری و خلاقیت تبدیل کنند.
این زنجیره بدون حمایت مسئولان قطع خواهد شد. مسئولان نباید تنها به مدیریت وضعیت موجود و روزمرگی‌ها اکتفا کنند، آنان باید نقش اصلی‌شان را به درستی و با دقت ایفا کنند. وظیفه کارگزاران ایجاد بسترهای امن و بی‌دغدغه برای نخبگان و دانشمندان است؛ با حذف بروکراسی‌ها و ایجاد حمایت‌های واقعی، راه را برای متخصص‌ها هموار کنند. اگر مسئولان بتوانند این حمایت‌ها را نه در شعار، در عمل فراهم کنند، آن وقت است که می‌توانیم بگوییم تحریم‌ها، نه تنها ما را عقب نینداخته، بلکه باعث شده‌اند با سرعتی باورنکردنی به سمت خودکفایی حرکت کنیم. البته که تا به حال گام‌های ارزنده‌ای برداشته شده اما زین پس باید با شتاب بیشتری مسیر را سپری کرد.
بنابراین اگر دانشگاه، دانش تولید کند، نخبگان آن دانش را به ابزار قدرت تبدیل کنند و مسئولان راه را برای آنها صاف و هموار کنند، هر ضربه دشمن، به جای آنکه ما را زمین بزند، به موتور محرکه پیشرفت تبدیل خواهد شد.
اما مردم باید چه کنند؟ پاسخ: مردم، همان ستون‌های ساختمان قدرت هستند. وقتی از تولید داخلی حمایت می‌کنیم، در واقع به امنیت ملی کمک می‌کنیم. هر کالایی که ما خودمان می‌سازیم و می‌خریم، با آن زنجیری به پای دشمن زده می‌شود. متجاوزان آمریکایی و صهیونی نتوانسته‌اند با جنگ نظامی ایران را شکست دهند، از این‌رو سعی می‌کنند با رسانه‌ها و شایعات، مردم را از دولت و مسئولان جدا کنند. وظیفه مردم این است، فریب این بازی‌ها را نخورند و جبهه داخلی را محکم نگه دارند. در اصل هر کس در جایگاه خودش، چه در مدرسه، چه در کارخانه و... اگر بهترین خود باشد و با تخصص کار کند، دارد به این «ایران قوی» کمک می‌کند.
پیش‌شرط‌های ایران قوی
امیررضا واعظ‌آشتیانی درباره پیش‌شرط‌های رسیدن به «ایران قوی» در گفت‌وگو با خبرنگار «آگاه» گفت: برای رسیدن به ایران قوی می‌توان از فاکتورهای متعددی یاد کرد، اما مهمترین و حائز اهمیت‌ترین آنها، ایجاد اعتماد عمومی است. مسئولان باید در چارچوبی فعالیت کنند که مردم باور داشته باشند آنها در حال خدمت به مردم و کشور هستند، با دوراندیشی و برنامه‌ریزی پیش می‌روند و فعالیت‌های‌شان بر پایه آزمون و خطا نیست؛ بنابراین بحث اعتماد عمومی، پایه و اساس این مسیر است.
وی افزود: نکته بسیار حائز اهمیت دیگر، انسجام، وحدت و همدلی است که با ایجاد اعتماد عمومی، شرایط آن نیز مهیا می‌شود و پس از فراهم شدن این شرایط می‌توان گام‌های بعدی را برداشت. فعال سیاسی با اشاره به تاکیدات امام راحل (ره) بر ضرورت حرکت کشور در مسیر تولید دانش، به‌ویژه دانش فنی، تصریح کرد: نسل جوان پرانرژی امروز که خود را متعهد به آرمان‌های انقلاب و کشور می‌داند، باید مورد حمایت قرار گیرد و سازوکارهای حمایتی لازم برای آن تعریف شود تا این نسل بتواند در جهت تولید دانش، که برگرفته از توان جوانان و دانشمندان کشور، به‌ویژه در حوزه دانشگاه است، گام بردارد.
واعظ‌آشتیانی با بیان اینکه هر چه بیشتر در مسیر تولید دانش سرمایه‌گذاری کنیم، به قله مورد نظر نزدیک‌تر خواهیم شد، اظهار کرد: ما نیازمند تولید دانش فنی هستیم و در هر حوزه‌ای که بخواهیم به موفقیت برسیم، به تولید دانش نیاز داریم.
وی با اشاره به دستاوردهای کشور، گفت: ما امروز در حوزه‌های پزشکی و فنی، اعم از مسائل عمرانی، پل‌سازی و دانش هسته‌ای، پیشرفت‌های خوبی داشته‌ایم که این موفقیت‌ها نیز برگرفته از همان نگاه و اندیشه امام شهیدمان است، لذا تولید دانش یکی از موضوعات بسیار حائز اهمیت به شمار می‌رود.
عضو شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی با بیان اینکه نکته مهم دیگر، بصیرت کارگزاران نظام است، تاکید کرد: اگرچه بصیرت به آحاد مردم نیز اطلاق می‌شود، اما بصیرت لازم برای کارگزاران نظام در مقاطع حساس باید به‌طور ویژه مدنظر قرار گیرد؛ نباید به گونه‌ای حرکت کنیم که در جریان مذاکرات، مسئولی سخنی بگوید که برای کشور چالش‌ساز شود. البته منظور من ناظر بر مذاکرات گذشته است و بحث مذاکرات فعلی را مطرح نمی‌کنم، اما در هر حال بصیرت در اینجا بسیار حائز اهمیت است.
واعظ‌آشتیانی افزود: باید بدانیم کجا باید مراقبت کنیم، چه زمانی سخن درست بگوییم و از چه ادبیاتی استفاده کنیم تا دشمن روی آن حساب باز نکند. چه بسا گاهی شاهد بوده‌ایم برخی مسئولان ـ چه در گذشته و چه در حال ـ اولویت گفتمانی را رعایت نکرده و همین امر باعث شده است تا دشمن روی این گفته‌ها و ادبیات مانور دهد.
وی با بیان اینکه ایران قوی به همدلی، انسجام، وحدت و پرهیز از هرگونه مناقشه نیاز دارد، گفت: در هر جامعه‌ای انتقاد وجود دارد و هیچ دولتی یا قوه مقننه و قضاییه‌ای بی‌نقص نیست؛ از این‌رو می‌توان با انتقاد سازنده و کارشناسی، به بهبود عملکرد قوا کمک کرد و مسیر را برای آنها هموار ساخت.
حرف آخر
باید دریافت، راهبرد «ایران قوی» که در پیام حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای ترسیم شده، هدف انتزاعی یا صرفا آرمان سیاسی نیست؛ الزام وجودی برای بقا و شکوفایی کشورمان است. ما با معادله دوطرفه مواجه خواهیم بود؛ پیشرفت و قدرت دو روی یک سکه هستند. اگر پیشرفت اقتصادی و اجتماعی نباشد، بازدارندگی ما بی‌معناست و اگر بازدارندگی نظامی نباشد، پیشرفت‌های ما نادیده گرفته می‌شود و باید هر دو را همزمان با هم دید و مورد توجه قرار داد.
بنابراین، رسیدن به این نقطه، مستلزم عبور از پارادایم‌های قدیمی است. ما نیازمند عبور از مدیریت بحران به سمت مدیریت توسعه و از واکنش به تهدید به سمت ساخت «قدرت پیش‌دستانه» هستیم. این مسیر، با «هم‌عهدی» و پیوند ناگسستنی میان اراده مردم و عزم و تلاش مسئولان ایجاد می‌شود. «ایران قوی» یعنی کشوری که با داشتن بازدارندگی مطلق، همزمان با پیشرفت همه‌جانبه، توانایی تعیین سرنوشت خود را بدون وابستگی به هیچ قدرت خارجی در اختیار دارد. این همان نقطه بازدارندگی مطلق است؛ جایی که قدرت، ابزار امنیت و پیشرفت، موتور حرکت این قدرت می‌شود.
نظر شما