آگاه: «همین چند روز پیش روغن موتور خود را عوض کرد. حالا باید چندین برابر روغنی که خریده، صرف قطعات موتورش کند. می‌گفت نمایندگی به او گفته روغن موتور تقلبی برایت ریخته بودند. حالا نه می‌تواند ثابت کند که تعویض روغنی غش در معامله کرده و نه می‌تواند هزینه سنگین تعمیر موتورش را بدهد. می‌گفت که نمی‌توانسته اصل و تقلبی بودن روغن را تشخیص دهد. درست می‌گفت! سخت است!»
تولید روغن موتور به دو گروه اصلی مواد اولیه وابسته است؛ روغن پایه و مواد افزودنی. ایران با وجود برخورداری از ظرفیت تولید روغن پایه، برای ساخت برخی روغن‌های باکیفیت‌تر و متناسب با موتور خودروهای جدید، به افزودنی‌هایی نیاز دارد که بخشی از آنها از خارج کشور تامین می‌شوند. محدودیت واردات این مواد، افزایش نرخ ارز و مشکلات توزیع، از عواملی هستند که بر قیمت و عرضه روغن موتور تاثیر گذاشته‌اند.
این وضعیت در حالی ادامه دارد که روغن موتور کالایی قابل حذف از سبد مصرفی خودرو نیست. راننده‌ای که توان پرداخت هزینه‌های جدید را ندارد، ممکن است تعویض روغن را عقب بیندازد یا به سراغ محصولات ارزان‌تر برود. تصمیمی که در صورت استفاده از روغن نامتناسب یا بی‌کیفیت، می‌تواند هزینه‌ای به‌مراتب بیشتر از قیمت یک سرویس معمولی به او تحمیل کند. از طرفی برخی از مراکز تعویض روغن در کشور اقدام به ترکیب روغن‌های مرغوب با بی‌کیفیت می‌کنند. اقدامی که باعث غش در معامله است. این اتفاق باعث می‌شود سلامت خودروها به خطر افتاده و هزینه گزافی برای تعمیر خودرو به گردن مالک بیندازد.

فروش روغن موتور تا پنج برابر قیمت تمام‌شده
در کنار این مسائل، گزارش‌هایی از تخلفات در شبکه توزیع نیز منتشر شده است. احمد جعفری‌نسب، رئیس سازمان تعزیرات حکومتی استان تهران از شناسایی واحدهایی خبر داده که روغن موتور را با قیمت چهار تا پنج برابر بهای تمام‌شده به مصرف‌کننده عرضه می‌کردند. تشکیل پرونده‌های تخلف و پلمپ تعدادی از نمایندگی‌ها و مراکز تعویض روغن، نشان می‌دهد مسئله بازار روغن موتور فقط به هزینه تولید محدود نیست و زنجیره توزیع نیز با مشکلاتی روبه‌روست. وی با اشاره به بازدیدهای مشترک با دادستان از کارخانه‌های تولید روغن موتور اظهار کرد: بررسی‌ها نشان داده است که قیمت تمام‌شده محصول در کارخانه مشخص است، اما در مسیر توزیع و به دلیل فعالیت واسطه‌ها و سوءاستفاده برخی نمایندگی‌ها و مراکز تعویض روغن، قیمت آن به‌شدت افزایش پیدا می‌کند. به گفته او، در همین زمینه پرونده‌های بزرگی تشکیل و تعدادی از واحدهای متخلف پلمپ شده‌اند.
رئیس سازمان تعزیرات تهران از برنامه عرضه مستقیم روغن موتور از کارخانه به مراکز مشخص‌شده در استان تهران خبر داد. بر اساس توضیحات او، حدود ۱۵۰ نقطه برای دریافت مستقیم محصول از کارخانه‌ها در نظر گرفته شده و نمایندگی‌ها در این طرح مجاز به دریافت هفت درصد سود هستند. وی میزان پیشرفت طرح را حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد اعلام کرد و گفت: برای نظارت بر مراکز عرضه و تعویض روغنی‌ها، حدود ۱۵ شعبه با نزدیک به ۶۰ بازرس مستقر شده‌اند. از سوی دیگر، مسئله قیمت نیز به یکی از چالش‌های اصلی بازار تبدیل شده است. در یک سال گذشته، روغن موتور خودروهای سبک سه مرحله افزایش رسمی قیمت را تجربه کرده است؛ افزایش ۱۰ درصدی در آبان ۱۴۰۴، افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی در دی همان سال و افزایش میانگین حدود ۳۰ درصدی در اردیبهشت ۱۴۰۵.
اجرای یک طرح آزمایشی
دولت برای کنترل بازار روغن موتور به سراغ عرضه مستقیم رفته است. در مقابل، سیدرضا عباس‌آبادی، رئیس کمیسیون لاستیک و روغن خودرو اتاق اصناف ایران، از اجرای آزمایشی طرح عرضه مستقیم روغن و لاستیک در ۳۰۰ نقطه تهران خبر داده و گفته بود: روغن موتور از چهار کارخانه اصلی تامین و از طریق تعاونی‌ها در اختیار واحدهای صنفی دارای مجوز قرار می‌گیرد. 
بر اساس توضیحات او، سود تعاونی‌ها برای عرضه و تحویل کالا حدود سه درصد برآورد شده است. در همین حال، وزارت صمت از توسعه سامانه‌های نظارتی و همکاری حدود ۳۰۰ فروشنده با این سامانه‌ها خبر داده است.
به نظر می‌رسد تا زمانی که این حلقه‌ها به‌درستی مدیریت نشوند، افزایش قیمت روغن موتور فقط به معنای گران‌تر شدن یک سرویس دوره‌ای نخواهد بود بلکه می‌تواند هزینه استفاده از خودرو را به شکل جدی افزایش دهد و سلامت موتور خودروهای میلیون‌ها خانوار را در معرض خطر قرار دهد.

وقتی روغن تقلبی وارد موتور می‌شود چه اتفاقی می‌افتد؟
نگرانی درباره کیفیت روغن موتور در شرایطی افزایش پیدا می‌کند که قیمت محصول بالا رفته و بخشی از مواد اولیه وارداتی با محدودیت تامین مواجه شده است. در چنین بازاری، احتمال سوءاستفاده افراد سودجو و عرضه محصولات تقلبی یا روغن‌هایی با کیفیت پایین‌تر افزایش می‌یابد. روغن موتور تقلبی الزاما به معنای روغنی نیست که تمام محتویات آن از یک ماده بی‌کیفیت تشکیل شده باشد. گاهی محصولی با بسته‌بندی و برچسب یک برند معتبر عرضه می‌شود، اما محتویات آن با مشخصات اعلام‌شده مطابقت ندارد. در موارد دیگر ممکن است روغن پایه نامرغوب، ترکیب نامناسبی از مواد افزودنی یا حتی مواد رقیق‌کننده و حلال‌های غیرمجاز در محصول استفاده شده باشد. اگر روغن موتور با حلال یا ماده‌ای که برای این کاربرد طراحی نشده مخلوط شود، ممکن است ویسکوزیته و مقاومت فیلم روغن کاهش پیدا کند. در این حالت، روغن نمی‌تواند لایه محافظ مناسبی میان قطعات متحرک موتور ایجاد کند.
پیامد چنین وضعیتی می‌تواند افزایش اصطکاک و سایش قطعات، آسیب دیدن یاتاقان‌ها، پیستون‌ها و جداره سیلندر، افزایش دمای کاری موتور و در موارد شدید، گیرپاژ کردن موتور باشد. از طرف دیگر، اگر روغن از افزودنی‌های ضد سایش، پاک‌کننده و ضد اکسیداسیون کافی برخوردار نباشد، ممکن است رسوبات و لجن در بخش‌های داخلی موتور تشکیل شوند. این رسوبات می‌توانند مسیرهای عبور روغن را مسدود کنند و مانع رسیدن روانکار به بخش‌هایی شوند که به روغن‌کاری مداوم نیاز دارند. در خودروهای جدید که موتورهای آنها با تلرانس‌های دقیق‌تری طراحی شده‌اند، استفاده از روغن نامتناسب با مشخصات فنی سازنده می‌تواند آسیب‌پذیری بیشتری ایجاد کند. با این حال، هر روغن ارزان‌قیمت یا هر محصولی که قیمت آن پایین‌تر از برندهای مشهور است، لزوما تقلبی نیست. معیار اصلی، اصالت محصول، کیفیت واقعی و تطابق مشخصات فنی آن با استاندارد مورد نیاز خودرو است.

چطور روغن موتور مطمئن بخریم؟
درپوش، حلقه پلمپ، محل اتصال درپوش به بدنه و آثار بازشدگی یا دستکاری را بررسی کنید. بسته‌بندی نامنظم، چاپ بی‌کیفیت، غلط املایی و تفاوت در جزئیات ظاهری با نمونه معتبر برند می‌تواند هشداردهنده باشد.
شماره بچ تولید، تاریخ تولید و سایر مشخصات درج‌شده روی ظرف را بررسی کنید. اگر برند امکان استعلام کد اصالت یا شناسه محصول را فراهم کرده است، از سامانه رسمی معرفی‌شده توسط همان تولیدکننده استفاده کنید. صرف وجود QR یا هولوگرام، اصالت کالا را ثابت نمی‌کند. خرید از نمایندگی‌های مجاز، فروشگاه‌های دارای پروانه کسب و مراکز تعویض روغن معتبر، احتمال خرید محصول تقلبی را کاهش می‌دهد. فاکتور خرید را دریافت کنید تا در صورت بروز مشکل امکان پیگیری وجود داشته باشد.
تیره شدن روغن پس از مدتی کارکرد الزاما نشانه تقلبی بودن یا خرابی آن نیست. همچنین روغن شفاف یا غلیظ لزوما اصل نیست. تشخیص قطعی ترکیبات و کیفیت روغن به آزمایش تخصصی نیاز دارد.

مشکل در قیمت‌گذاری و نظارت است
محمدجواد نظرزاده، مدیرکل دفتر خدمات آماد و توزیع وزارت صمت: در برخی بازارها روغن موتور بالاتر از قیمت مصوب فروخته می‌شود. وزارت صمت از این وضعیت آگاه است و برای ساماندهی بازار و افزایش نظارت تلاش می‌کند. 
دولت قصد گران کردن روغن موتور را ندارد و با توجه به اینکه تولید این محصول با ریال انجام می‌شود، توزیع آن نیز باید بر مبنای ریال باشد.
 تولیدکنندگان بخش خصوصی و خصولتی ملزم شده‌اند اطلاعات مربوط به فعالیت خود را در سامانه جامع تجارت ثبت کنند. در حال حاضر حدود ۳۰۰ فروشنده روغن موتور با سامانه وزارت صمت همکاری می‌کنند و فروش و قیمت‌گذاری آنها تحت نظارت قرار دارد.
از مردم درخواست می‌کنیم هر خریدی که از هر فروشگاهی انجام می‌دهند حتماً فاکتور دریافت کنند.
عرضه در برخی از فروشگاه ها نسبت به قیمت مصوب بالاتر است و ما به دنبال سامان دهی این بخش هستیم.

محدودیت واردات افزودنی‌ها و افزایش هزینه تعویض روغن
میلاد فلاح، رئیس اتحادیه صنف تعویض روغن و آپارات استان البرز: تولید روغن موتور به مواد اولیه مختلفی از جمله روغن پایه و مواد افزودنی نیاز دارد. روغن‌های موتور در سه گروه یک، دو و سه تقسیم‌بندی می‌شوند و روغن‌های گروه سه برای تولید به مواد افزودنی بیشتری نیاز دارند که بخش قابل توجهی از آنها وارداتی است. این افزودنی‌ها پیشتر از کشورهای حوزه خلیج فارس، چین، هند و تایوان تامین می‌شدند همچنین واردات آنها از سال گذشته تاکنون به‌شدت محدود شده است.
چهار شرکت دولتی تامین‌کننده حدود ۸۰ درصد روغن موتورهای خودرویی بنزینی، دیزلی و صنعتی کشور و سهم بخش خصوصی حدود ۲۰ درصد است. هزینه تعویض روغن خودروهای معمولی در شرایط فعلی حدود هفت تا هشت میلیون تومان است. پیش از این با حدود دو میلیون تومان امکان انجام یک سرویس تعویض روغن وجود داشت. هزینه تعمیر یک موتور معمولی نیز به حدود ۸۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان رسیده است.

خروج تایر و روغن موتور خودروهای سبک از قیمت‌گذاری دستوری
در جلسه تنظیم بازار که به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، برگزار شد، آخرین وضعیت بازار دارو و ملزومات پزشکی، صنعت تایر و روغن موتور، ذخایر کالاهای اساسی و روند اجرای سیاست کالابرگ الکترونیکی مورد بررسی قرار گرفت و تصمیماتی برای حمایت از تولید داخلی، مدیریت بازار و تعیین تکلیف مطالبات فعالان حوزه دارو اتخاذ شد.
در این جلسه، گزارشی از وضعیت صنعت تایر و روغن موتور کشور ارائه شد و پس از بررسی شرایط تولید و بازار این محصولات، به تصویب رسید که تایر و روغن موتور خودروهای سبک تا پایان سال از شمول قیمت‌گذاری دستوری خارج شوند. هدف از این تصمیم، افزایش تولید داخلی و تعدیل قیمت‌ها عنوان شد. 
بر اساس مصوبه جلسه، توزیع لاستیک خودروهای سنگین و روغن دیزلی همچنان مطابق روال موجود ادامه خواهد یافت.