انتقال جسد و سنگ قبر افراد مشهور و ساخت آرامگاه‌های جدید

جابه‌جایی‌های تاریخی

فاطیما کریمی،خبرنگار گروه جامعه: گاهی نبش قبر و جابه‌جایی سنگ مزار، فدای ساخت آرامگاهی جدید می‌شود مانند همین روزهای اخیر که مزار شمس‌تبریزی از محل پیشین خود برداشته و به محل آرامگاه جدید منتقل شده است. پیش از این هم افراد دیگری بودند که یا سنگ قبرشان جابه‌جا شد یا نبش قبر شدند تا در جای جدید آرام بگیرند.

مهدی ماحوزی درگذشت

مهدی ماحوزی، پژوهشگر ادبیات و استاد دانشگاه در ۹۱ سالگی درگذشت.

همزمان با همایش «سخن عشق حافظ از شیراز تا سمرقند»

اهدای نخستین جایزه حافظانه بهاءالدین خرمشاهی

نخستین جایزه حافظانه بهاءالدین خرمشاهی، همزمان با برگزاری همایش «سخن عشق حافظ از شیراز تا سمرقند»، در دو بخش داخلی و خارجی به برگزیدگان اهدا می‌شود. این مراسم ساعت ۱۴ روز سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ با حضور بهاءالدین خرمشاهی در تالار حکمت ساختمان سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.

به بهانه روز بزرگداشت حافظ؛ چطور نقد اجتماعی و روح سرکش حافظ را ندیده گرفتیم؟

رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه کار

بیستم مهر و روز بزرگداشت حافظ، هرسال موجی آشنا از ویژه‌برنامه‌های رسمی، همایش‌ها و همرسانی ابیات مشهور را در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی رقم می‌زند. با این حال، در ورای این تجلیل‌های تقویمی و تعارفات معمول، پیوند جامعه ما با شاعر شیرازی به تناقضی تلخ دچار شده. حافظ در الگوی مصرف فرهنگی امروز، بیش از آنکه شاعری جریان‌ساز، اندیشمندی ژرف‌نگر و منتقدی سازش‌ناپذیر علیه تزویر و ریای زمانه باشد، تا حد شیئی زینتی برای ویترین خانه‌ها و گزین‌گویه‌هایی بی‌خطر برای فضای مجازی فروکاسته شده است؛ دیوان‌های نفیسی که خریده می‌شوند بی‌آنکه خوانده شوند و غزل‌های پیوسته‌ای که تیغ تک‌بیت‌خوانی، انسجام معنایی آنها را می‌درد تا به کپسول‌های انگیزشی روزمره بدل شوند.

هنر اسلامی چگونه در دوران استاد حسین بهزاد تنوره کشید؟

حکمت نقش‌های اسلامی

مرگ، برای قلم‌موهایی که جان در پیکر بی‌جان رنگ می‌دمند، هرگز خط پایان نبوده است؛ نقطه‌ویرگولی است میان دو سطر از یک شعر بلند. ۲۱ مهر ۱۳۴۷، وقتی انگشتان استخوانی استاد حسین بهزاد از حرکت بازایستاد، موزه‌ها تنها یک پیکر را بدرقه نکردند، بلکه میراث‌دار هزار سال خلوت‌گزینی در کارگاه‌های خط و تذهیب به خاک سپرده شد؛ مردی که نگارگری ایران را از کنج موزه‌های فرنگی و تقلیدهای فرسوده قاجاری نجات داد و کالبد نیمه‌جان آن را با خون ادراک مدرن جانی دوباره بخشید. اما حسین بهزاد، قله‌ای منفرد در کویری بی‌آب‌وعلف نبود؛ او بیرق‌دار انتهایی کاروانی بود که قرن‌ها پیش از دل ویرانه‌های نیشابور، کتابخانه‌های هرات، گنبدهای فیروزه‌ای اصفهان و هندسه قدسی دانشمندان عارف راه افتاده بود. برای درک راز خطوط بهزاد، باید تاریخ را ورق زد و به سرچشمه‌هایی بازگشت که در آن، هنر نه یک تزئین صرف، بلکه بازتابی از مکاشفه روح ایرانی در تلاقی با حقیقت اسلام بود.

روایتی از سه‌شنبه‌های دانشکده ادبیات به بهانه زادروز استاد شفیعی‌کدکنی

جایی که نشستن روی زمین فضیلت است

زهرا بذرافکن، خبرنگار گروه فرهنگ: پاییز خیابان انقلاب، با چنارهای نیمه‌زرد و بوی پاییز و کتابفروشی‌هاش، هر سال در میانه‌های مهر حال‌وهوای دیگری پیدا می‌کند. نوزدهم مهر شاید مثل هر روز دیگر میان هیاهوی رفت‌وآمدها گم شود اما برای کسانی که نبض این خاک را از راه واژه‌ها می‌گیرند، این تاریخ یادآور شاعری توانا و بی‌نقاب است. در زمانه‌ای که فرسایش روحی و روزمرگی، رمقی برای جشن‌های جمعی باقی نگذاشته و سایه اضطراب‌های ریز و درشت بر سرمان سنگینی می‌کند، به یاد آوردن نام او شبیه باز کردن پنجره‌ای رو به باغی دیرسال است. برای ما، به‌ویژه برای نسل‌های جوان‌تری که احساس می‌کنند پیوندهای‌شان با تاریخ، گذشته و معنا در حال گسستن است، محمدرضا شفیعی‌کدکنی فقط یک مصحح متون کهن یا شاعر نام‌آشنا نیست؛ او چراغی است که در پهنه فرهنگی این سرزمین کماکان روشن نگه داشته شده است.

کاربران ماعاشق زبان فارسی‌اند

زهرا بذرافکن-خبرنگار گروه فرهنگ: پایگاه ادبی «گنجور» بی‌تردید فراگیرترین، اثرگذارترین و معتبرترین مرجع دیجیتال متون منظوم ادب کهن فارسی به شمار می‌رود؛ سامانه‌ای آزاد، عمومی و پویا که در طول نزدیک به دو دهه گذشته، شیوه جست‌وجو و دسترسی میلیون‌ها پژوهشگر، دانشجو و علاقه‌مند را به متون کلاسیک دگرگون کرده و نقشی بی‌بدیل در پیوند زدن میراث مکتوب با فناوری‌های مدرن ایفا کرده است.

به‌مناسبت بیست‌وچهارم شهریور، سالروز درگذشت دکتر عبدالحسین زرین‌کوب

چرا جهان امروز به زرین‌کوب نیاز دارد؟

بیست‌وچهارم شهریور ۱۳۷۸، روزی بود که جامعه فکری و فرهنگی ایران یکی از اصیل‌ترین و تاثیرگذارترین راویان خود را از دست داد. با این حال، کافی است امروز یکی از کتاب‌های عبدالحسین زرین‌کوب را بازکنید تا دریابید گذر زمان هرگز نتوانسته طراوت حضور او را کم‌رنگ کند. در لابه‌لای سطرهای او اثری از بوی کهنگی اسناد خاک‌ گرفته یا جمود متون رسمی دانشگاهی به مشام نمی‌رسد.

به بهانه صدودومین سالروز تولد اسلامی ندوشن

کارنامه مردی که شاهنامه را به متن زندگی آورد

روایتی موسیقایی از رودابه و زال

«فراق» به برج آزادی می‌آید

کنسرت‌های ارکستر سازهای ایرانی «سلانه» با روایتی از رودابه و زال، ارکستر موسیقی ایرانی «فراق»، پرفورمنس «افسانه شاماران» و نشست پژوهشی موسیقی دستگاهی ایران برگزار می‌شوند.

به بهانه چهارمین سالروز درگذشت غزلسرای معاصر

چرا هوشنگ ابتهاج مهم است

فیض شریفی با بیان اینکه هوشنگ ابتهاج (سایه) آنتولوژی سعدی، مولوی، حافظ و نیما یوشیج است، می‌گوید: شعر سایه در حافظه جمعی مردم، جاری و ساری شده است.

روایت مهران رجبی از تشییع رهبر شهید

اندیشه حق با رفتن صاحبانش نمی‌میرد

شارل هانری دو فوشه‌کور درگذشت

شارل هانری دو فوشه‌کور (۱۹۲۵ - ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶)، ایران‌شناس، مترجم و استاد نامدار فرانسوی، در ۱۰۱ سالگی درگذشت. او از بزرگ‌ترین پژوهشگران غربی معاصر در زمینه زبان و ادبیات فارسی است.

«تصنیف شیدایی» پرویز مشکاتیان بازآفرینی شد

 «تصنیف شیدایی» با آهنگسازی زنده‌یاد پرویز مشکاتیان و خوانندگی محمدرضا شجریان با طرحی از حسین میمنی بازآفرینی و منتشر شده است.

به بهانه نیمه اردیبهشت، روز شیراز

شیراز، از دریچه چشم آینه‌داران سخن

شیراز، پیش از آنکه نامی بر پهنه جغرافیای فلات ایران باشد، یک مفهوم، یک استعاره و یک شیوه زیستن است که در بطن آن، تاریخ، هنر و معنویت با یکدیگر چنان گره خورده‌اند که جدایی‌شان ناممکن می‌نماید. این شهر که در میان آغوش مهربان کوه‌های زاگرس و در ارتفاعی که اعتدال را معنا می‌بخشد آرمیده، از سمت غرب به کوه دراک و از شمال به رشته‌کوه‌های بمو، سبزپوشان، چهل‌مقام و باباکوهی تکیه داده است تا پناهگاهی امن برای فرهنگ و تمدن ایرانی در طول سده‌های متمادی باشد. در هزارتوهای اساطیر کهن، بنای این شهر را به تهمورث دیوبند، پادشاه پیشدادی، نسبت می‌دهند و برخی دیگر نام آن را برگرفته از فارس، پسر آشور یا ریشه‌های اوستایی به معنای شهر راز می‌دانند؛ رازی که گویی در میان خشت خشت بناها، عطر نارنجستان‌ها و سطر سطر اشعار بزرگانش نهفته است.

اجرای قانون برای امنیت کشور

مهدی رسولی فرزند علیرضا و محمدرضا میری فرزند ناصر از عناصر موساد در کودتای دی سال ۱۴۰۴ در مشهد که اقدامات خشونت‌آمیز گسترده‌ای انجام داده و در شهادت مظلومانه نیروی حافظ امنیت حمیدرضا یوسفی‌نژاد، نقش مستقیم داشتند و ابراهیم دولت‌آبادی از اراذل و اوباش مشهد و لیدرهای اصلی اغتشاشات منطقه طبرسی که منجر به شهادت تعدادی از نیروهای حافظ امنیت شد، پس از رسیدگی قضایی به پرونده و تایید حکم در دیوان عالی کشور به دار مجازات آویخته شدند.

به بهانه سالروز درگذشت محمدرضا لطفی

هنرمندی که تار را گران کرد

سالروز درگذشت محمدرضا لطفی، نقطه‌ای برای بازخوانی انتقادی و تحلیلی جریانی است که هویت معاصر موسیقی کلاسیک ایران را بازتعریف کرد. محمدرضا لطفی (۱۳۹۳-۱۳۲۵) تنها یک نوازنده چیره‌دست تار و سه‌تار نبود، بلکه او را باید معمار و استراتژیست فرهنگی دانست که در یکی از بحرانی‌ترین پیچ‌های تاریخی ایران، موسیقی ردیف و دستگاهی را از محافل منزوی و اشرافی به متن تحولات اجتماعی سوق داد. او در طول ۶۷ سال زندگی پرفراز و نشیب خود، ادوار بنیادینی را از سر گذراند که هر یک بخشی از پازل هویت ملی ما را تکمیل کرد.

سالروز بزرگداشت شیخ اجل و آنچه امروز از اندیشه او نیاز داریم

سعدی همواره معاصر است

نخستین روز از اردیبهشت‌ در تقویم رسمی ایران، نه تنها آغازین روزهای سرمستی طبیعت و طراوت بهاری، بلکه سالروز بزرگداشت شخصیتی است که قرن‌هاست به عنوان معمار کلام و مهندس اخلاق در فرهنگ ایرانی و جهانی شناخته می‌شود. ابومحمد مصلح‌الدین بن عبدالله، متخلص به سعدی، شاعری که عطر سخنش با طراوت بهار درهم ‌آمیخته و نامش با مفاهیم بنیادین انسانی نظیر عدالت، صلح و همدلی پیوند خورده است. روز اول اردیبهشت که یادآور آغاز نگارش شاهکار جاودان او، گلستان، در سال ۶۵۶ هجری قمری است، از سال ۱۳۸۱ به عنوان روز ملی سعدی برگزیده شد تا فرصتی برای بازخوانی اندیشه‌هایی باشد که مرزهای زمان و مکان را درنوردیده‌اند. سعدی تنها یک شاعر یا نویسنده نیست، بلکه او را باید یک مصلح اجتماعی و فیلسوف زندگی دانست که در دوران پرآشوب هجوم مغول، نوری از حکمت و مدارا را در جان جامعه ایرانی برافروخت.

ادبیات حماسی، پناهگاه روح بزرگ ملت‌ها در برابر هجوم بیگانگان

این روزها شاهنامه بخوانید

ادبیات حماسی همیشه پناهگاه روح بزرگ ملت‌ها در برابر هجوم بیگانگان بوده و در تاریخ کشورها از جمله ایرانیان دلاور از این ادبیات برای تشجیع ملت بهره ‌برده‌اند که نمود آن به شکل هنری در شاهنامه فردوسی است.

اصغر دادبه در بستر بیماری است

 اصغر دادبه، استاد ادبیات و فلسفه و چهره پیشکسوت فرهنگی این روزها با بیماری دست‌وپنجه نرم می‌کند.

درباره مواجهه رسمی با زیست‌جهان فرهنگی غیررسمی در ایران

زیستن در وضعیت «نه این و نه آن»

فرهنگ در ایران معاصر، نه یک جریان سیال و ارگانیک، بلکه میدان مین‌گذاری‌شده‌ای از تناقضات، انکارهای سیستماتیک و مقاومت‌های زیرپوستی است. ما در وضعیتی زندگی می‌کنیم که نمی‌توان تعلیق را جزو مهمی از آن ندانست؛ حالتی که در آن نه سنت به تمامی حاکم است و نه مدرنیته به رسمیت شناخته می‌شود. سیاست‌گذار فرهنگی در ایران، در مواجهه با سیل خروشان تغییرات اجتماعی، از زیرزمین‌های پرهیاهوی رپ فارسی گرفته تا پاساژگردی‌های بی‌هدف نسل Z و تجمعات هواداران کی‌پاپ دچار نوعی لکنت ساختاری شده است.

منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران

سپری در برابر طوفان‌های خارجی

منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران کدام‌اند؟ یعنی جمهوری اسلامی ایران چه منابعی را در اختیار دارد که بتواند با اتکا بر آنها بر دیگر کنشگران اعمال نفوذ نرم‌افزاری کند؟ بی‌شک پاسخ دقیق و واقع‌بینانه به این پرسش اهمیت فوق‌العاده‌ای برای طراحی راهبردهای کلان سیاست خارجی دارد و وزن و جایگاه بین‌المللی کشور تا را حدود زیادی مشخص خواهد کرد.

نگاهی نو به شکاف یا چندپارگی اجتماعی

تکه‌تکه بهتریم یا بدتر؟

چندپارگی اجتماعی، که در علوم اجتماعی به عنوان social fragmentation یا social polarization شناخته می‌شود، به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک جامعه به گروه‌ها، لایه‌ها یا زیرجامعه‌های متعدد و نسبتا جدا از هم تقسیم می‌شود و این گروه‌ها از نظر ارزش‌ها، منافع، هویت‌ها، سبک زندگی، سطح اقتصادی یا دیدگاه‌های فرهنگی و سیاسی تفاوت‌های قابل توجهی با یکدیگر دارند. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که پیوندهای مشترک اجتماعی ضعیف شوند و افراد بیشتر به هویت‌های جزئی خود (مانند قومی، نسلی، طبقاتی یا ایدئولوژیک) وابسته شوند تا به هویت ملی یا جمعی فراگیر.

به بهانه سالروز حماسه نهم دی

بصیرت در فرهنگ ایرانی

مفهوم بصیرت، که ریشه‌ای عمیق در آموزه‌های قرآن کریم و روایات اسلامی دارد، به معنای بینش عمیق، آگاهی همراه با درک درست و دیدن حقیقت امور فراتر از ظاهر آنهاست؛ نوعی نیروی درونی که انسان را قادر می‌سازد تا حق را از باطل، دوست را از دشمن و مسیر صحیح را از انحراف تشخیص دهد. این واژه از ریشه «بصر» گرفته شده و در قرآن بیش از ۱۴۰ بار مشتقات آن به کار رفته، در حالی که خود واژه بصیرت دو بار مستقیما ذکر شده و اغلب به عنوان آگاهی هدایت‌کننده و دانایی مقرون به عمل معرفی می‌شود که انسان را از گمراهی نجات می‌دهد.

جواد مجابی، نویسنده و شاعر معاصر:

جایگزین کردن ترجمه و متون کلاسیک به‌جای ادبیات زنده و جاری، یک تصادف ساده نبود

جواد مجابی، نویسنده و شاعر معاصر در گفت‌وگویی از ناشرسالاری و آسیب‌های آن سخن گفته و از اینکه این پدیده چگونه باعث شده است شمارگان آثار تألیفی معاصر، روزبه‌روز کمتر شود و ادبیات زنده جای خود را در بازار نشر، به ادبیات قدیم و ادبیات ترجمه بدهد. در ادامه بخشی از این گفت‌وگو را می‌خوانیم:

جایزه غلط به یک غلط

شاعــــری که چنگ را با چکامه آشتی داد

در تقویم تاریخ ادبیات ایران، نام‌هایی هست که فراتر از یک شخصیت ادبی، به نمادی از یک دوران تبدیل شده‌اند. ابوعبدالله جعفربن محمد رودکی، مشهور به رودکی سمرقندی، بی‌تردید در صدر این فهرست قرار دارد. او که در روستای بنج از توابع رودک سمرقند در تاجیکستان امروزی چشم به جهان گشود، نه تنها منتسب به نخستین شاعر بزرگ زبان فارسی است، بلکه معماری است که کاخ بلند نظم فارسی را بر ستون‌هایی از موسیقی و خرد بنا کرد.

مشکل اصلی کمبود و گرانی کاغذ چیست؟

از انحصار واردات تا مشکل تامین انرژی برای کارخانه

نشست هم‌اندیشی با محوریت بررسی «مسئله کاغذ» روز  شنبه ۲۹ آذر به همت مجمع ناشران انقلاب اسلامی برگزار شد. این نشست با حضور جمعی از کارشناسان، ناشران، تولیدکنندگان، مسئولان و مدیران حوزه نشر، در سالن جلسات مجموعه فرهنگی سرچشمه برگزار شد و به بررسی چالش‌ها و راهکارهای مرتبط با وضعیت کاغذ در کشور اختصاص داشت.

گفت‌وگویی با بهروز غریب‌پور به مناسبت اجرای اپرای عروسکی حافظ

دردناک است که مردم تصور می‌کنند نمایش عروسکی مختص کودکان است

بهروز غریب‌پور برخلاف نامش اصلا برای مخاطب تئاتر و به ویژه تئاتر عروسکی غریب نیست. او هر ساله اپراهای متعددی از شاعران مختلف ایرانی را در ایران و کشورهای مختلف به روی صحنه می‌برد، کاری که به جرات می‌توان گفت کسی غیر از او موفق به انجامش آن هم در طول سالیان دراز و با این کیفیت نشده است.

حضور مستندهای «سوره» و «نهضت» در جشنواره سینما حقیقت

پنج مستند از محصولات مرکز مستند سوره و دو مستند از تولیدات مرکز هنری رسانه‌ای نهضت، در بخش‌های مختلف نوزدهمین دوره جشنواره سینما حقیقت حضور دارند.