نگاهی نو به شکاف یا چندپارگی اجتماعی

تکه‌تکه بهتریم یا بدتر؟

چندپارگی اجتماعی، که در علوم اجتماعی به عنوان social fragmentation یا social polarization شناخته می‌شود، به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک جامعه به گروه‌ها، لایه‌ها یا زیرجامعه‌های متعدد و نسبتا جدا از هم تقسیم می‌شود و این گروه‌ها از نظر ارزش‌ها، منافع، هویت‌ها، سبک زندگی، سطح اقتصادی یا دیدگاه‌های فرهنگی و سیاسی تفاوت‌های قابل توجهی با یکدیگر دارند. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که پیوندهای مشترک اجتماعی ضعیف شوند و افراد بیشتر به هویت‌های جزئی خود (مانند قومی، نسلی، طبقاتی یا ایدئولوژیک) وابسته شوند تا به هویت ملی یا جمعی فراگیر.

به بهانه سالروز حماسه نهم دی

بصیرت در فرهنگ ایرانی

مفهوم بصیرت، که ریشه‌ای عمیق در آموزه‌های قرآن کریم و روایات اسلامی دارد، به معنای بینش عمیق، آگاهی همراه با درک درست و دیدن حقیقت امور فراتر از ظاهر آنهاست؛ نوعی نیروی درونی که انسان را قادر می‌سازد تا حق را از باطل، دوست را از دشمن و مسیر صحیح را از انحراف تشخیص دهد. این واژه از ریشه «بصر» گرفته شده و در قرآن بیش از ۱۴۰ بار مشتقات آن به کار رفته، در حالی که خود واژه بصیرت دو بار مستقیما ذکر شده و اغلب به عنوان آگاهی هدایت‌کننده و دانایی مقرون به عمل معرفی می‌شود که انسان را از گمراهی نجات می‌دهد.

جواد مجابی، نویسنده و شاعر معاصر:

جایگزین کردن ترجمه و متون کلاسیک به‌جای ادبیات زنده و جاری، یک تصادف ساده نبود

جواد مجابی، نویسنده و شاعر معاصر در گفت‌وگویی از ناشرسالاری و آسیب‌های آن سخن گفته و از اینکه این پدیده چگونه باعث شده است شمارگان آثار تألیفی معاصر، روزبه‌روز کمتر شود و ادبیات زنده جای خود را در بازار نشر، به ادبیات قدیم و ادبیات ترجمه بدهد. در ادامه بخشی از این گفت‌وگو را می‌خوانیم:

جایزه غلط به یک غلط

شاعــــری که چنگ را با چکامه آشتی داد

در تقویم تاریخ ادبیات ایران، نام‌هایی هست که فراتر از یک شخصیت ادبی، به نمادی از یک دوران تبدیل شده‌اند. ابوعبدالله جعفربن محمد رودکی، مشهور به رودکی سمرقندی، بی‌تردید در صدر این فهرست قرار دارد. او که در روستای بنج از توابع رودک سمرقند در تاجیکستان امروزی چشم به جهان گشود، نه تنها منتسب به نخستین شاعر بزرگ زبان فارسی است، بلکه معماری است که کاخ بلند نظم فارسی را بر ستون‌هایی از موسیقی و خرد بنا کرد.

مشکل اصلی کمبود و گرانی کاغذ چیست؟

از انحصار واردات تا مشکل تامین انرژی برای کارخانه

نشست هم‌اندیشی با محوریت بررسی «مسئله کاغذ» روز  شنبه ۲۹ آذر به همت مجمع ناشران انقلاب اسلامی برگزار شد. این نشست با حضور جمعی از کارشناسان، ناشران، تولیدکنندگان، مسئولان و مدیران حوزه نشر، در سالن جلسات مجموعه فرهنگی سرچشمه برگزار شد و به بررسی چالش‌ها و راهکارهای مرتبط با وضعیت کاغذ در کشور اختصاص داشت.

گفت‌وگویی با بهروز غریب‌پور به مناسبت اجرای اپرای عروسکی حافظ

دردناک است که مردم تصور می‌کنند نمایش عروسکی مختص کودکان است

بهروز غریب‌پور برخلاف نامش اصلا برای مخاطب تئاتر و به ویژه تئاتر عروسکی غریب نیست. او هر ساله اپراهای متعددی از شاعران مختلف ایرانی را در ایران و کشورهای مختلف به روی صحنه می‌برد، کاری که به جرات می‌توان گفت کسی غیر از او موفق به انجامش آن هم در طول سالیان دراز و با این کیفیت نشده است.

حضور مستندهای «سوره» و «نهضت» در جشنواره سینما حقیقت

پنج مستند از محصولات مرکز مستند سوره و دو مستند از تولیدات مرکز هنری رسانه‌ای نهضت، در بخش‌های مختلف نوزدهمین دوره جشنواره سینما حقیقت حضور دارند.

روایت غربی از روح شرقی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در حوالی امروز در سال۱۸۶۹، شهر پاریس شاهد تولد نویسنده‌ای بود که بعدها نه تنها مسیر ادبیات فرانسه، بلکه جریان مدرنیسم جهانی را دگرگون کرد. آندره پل گیوم ژید که زندگی‌اش آمیخته با شور جست‌وجو و هیجان بود، در نهایت با دریافت جایزه نوبل ادبیات در سال۱۹۴۷، به اوج شهرت رسید. اهمیت او در تاریخ ادبیات چنان بود که روزنامه نیویورک تایمز در آگهی درگذشت وی، او را بزرگ‌ترین ادیب معاصر فرانسه و از سوی خبرگان ادبی، بزرگ‌ترین نویسنده فرانسوی این قرن نامید. به این بهانه در این متن، به مرور ادیبان غیر ایرانی و اثر گسترده ادبیات فارسی بر اندیشه و آثار آنها پرداخته‌ایم.

انتخابی آگاهانه در ادامه دادن راه حق

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: داستان از عاشقانه‌ای ناب آغاز می‌شود؛ روایتی از «خانوم ماه»، کتابی دلنشین به قلم ساجده تقی‌زاده که مخاطب را به عمق زندگی خانم ناز علی‌نژاد می‌برد. این کتاب صرفا شرح حال همسر یک شهید نیست، بلکه داستان زنی است تاثیرگذار با انتخابی بزرگ که در مسیر زندگی خود و همراهی با همسرش، به سهم خودش نقشی حیاتی در حوادث مهم پیش و پس از انقلاب ایفا کرده است. این روایت عاشقانه پلی است به شناخت زندگی پربار شهید شیرعلی سلطانی، رزمنده‌ای از شیراز که او را به عنوان «سردار بی‌سر» می‌شناسند. شهیدی که از مبارزات انقلابی تا جبهه‌های جنگ، حضوری حماسی داشت و سرانجام در عملیات فتح‌المبین به آرزوی شهادت بی‌سر نائل آمد. او پیش از شهادت، مزار خود را در مسجد المهدی شیراز آماده کرده بود.

به مناسبت ۲۴ آبان، پنجاه‌وهفتمین سالروز درگذشت غزلسرای «سایه عمر»

رهی معیری؛ اصلاح‌گر فرهنگی

محمدحسن بیوک‌معیری، که بعدها به رهی معیری شهرت یافت، در ۱۰ اردیبهشت ۱۲۸۸ خورشیدی در تهران، در خانواده‌ای ادبی و هنری چشم به جهان گشود. پدرش موید خلوت، پیش از تولد او درگذشت و مادرش او را در محله گلشن، در خانه‌ای پر از کتاب و شعر، بزرگ کرد. او نوه معیرالممالک نظام‌الدوله، از درباریان قاجار بود و عمویش فروغی بسطامی، غزل‌سرای نامدار قاجاری، نخستین معلم شعرش شد. رهی از کودکی به نقاشی، موسیقی و شعر علاقه‌مند بود؛ در مدرسه‌های ابتدایی و متوسطه تهران درس خواند و سپس وارد خدمات دولتی شد. او در سال ۱۳۲۲ به ریاست کل انتشارات و تبلیغات وزارت پیشه و هنر رسید، پس از بازنشستگی در کتابخانه ملی مشغول شد و تا پایان عمر، در ۲۴ آبان ۱۳۴۷، که در ۵۹ سالگی بر اثر سرطان درگذشت، در تنهایی عمیقی زندگی کرد.

ایران؛ پیوند زنده هویت و ایمان در مسیر تمدن اسلامی

مفهوم «ایران» در ذهن بنده از همان آغاز نه به‌صورت پرسشی پیچیده، بلکه همچون هوایی بود که در آن نفس می‌کشیدم. در اصفهان تاریخی، میان آجرهای مسجد و صدای بازار، احساس تعلقی به سرزمین و مردمانش در من جوانه زد. نخستین‌بار وقتی گردشگران خارجی را دیدم، تفاوتی را حس کردم که مرز «ما» و «دیگران» را شکل می‌داد؛ تفاوتی در نگاه، رفتار و پوشش، که بعدها فهمیدم ریشه در هویت ملی دارد.

بازخوانی لذت در روزگار تنگنا

در روزگار ما اقتصاد و روان انسان چنان به هم تنیده شده‌اند که گاه تنگی معیشت، تنگی جان می‌آورد. اما در تاریخ این سرزمین مردمان ما آموخته بودند چگونه در دل دشواری، شادی را احیا کنند و چگونه میان نیاز و رضایت، تعادلی اخلاقی بیابند.

یک پیشنهاد هنری برای آخر هفته

از نمایشگاه جدید موزه هنرهای معاصر دیدن کنید

 نمایشگاه «به آینده سپرده شد» با هدف مرور ۵۰ سال فعالیت هنری بهرام دبیری روز گذشته (سه‌شنبه ۲۰ آبان ماه) در موزه هنرهای معاصر افتتاح شد.

به بهانه تولد نیما یوشیج؛ پدر شعر نو

شاعری که جهان را طور دیگری می‌دید

۲۱ آبان سال ۱۲۷۶ یعنی ۱۲۸ سال پیش، پسر بچه‌ای در روستای یوش چشم به جهان باز کرد که بعدها به او لقب پدر شعر نو را دادند. امروز تولد ۱۲۸ سالگی علی اسفندیاری ملقب به نیما یوشیج است. کسی که باب جدیدی از شعر و شاعری را در زبان و ادبیات فارسی باز کرد.

به مناسبت سالروز درگذشت پدر داستان‌نویسی مدرن ایران

نامی به اعتبار محمدعلی جمالزاده

۲۸ سال پیش در چنین روزی محمدعلی جمالزاده چشم از جهان فروبست؛ نویسنده‌ای که با وجود سال‌ها دوری از ایران، داستان‌های خواندنی و مؤثری پدید آورده، تا آن‌جا که او را «پدر داستان‌نویسی مدرن ایران» می‌دانند. مطالعه آثار این نویسنده به خوانش بهتر داستان‌نویسی فارسی به ویژه داستان کوتاه کمک می‌کند.

تئاتر نوجوان نیازمند بازتعریف مداوم

مسئله کودک دیگر مسواک زدن نیست!

امیر مشهدی‌عباس، نویسنده و کارگردان نمایش «اطربمو» با اشاره به نیازهای تئاتر نوجوان عنوان کرد که نمی‌توانیم با موضوعات نمایشی دهه۸۰ و ۹۰ برای نسل امروز اثر بسازیم. 

ارکستر ملی با «آن لحظه‌ها» برای دومین بار در فصل پاییز به روی صحنه می‌آید

مختاباد: از طریق ارکستر ملی می‌توان روندی برای تحول در موسیقی ایرانی ایجاد کرد

کنسرت ارکستر موسیقی ملی ایران با عنوان «آن لحظه‌ها» به رهبری همایون رحیمیان و خوانندگی عبدالحسین مختاباد با آثار خاطره‌انگیز از این خواننده همچون «شبانگاهان» طی روزهای آینده به روی صحنه می‌رود.

سندروم نه جنگ، نه صلح تاریخ ایران

در سایه‌ تیغ و قلم

تاریخ این سرزمین نه زنجیره‌ای پیوسته از رویدادها بلکه تکرار مدام آستانه‌ها و تعلیق‌هاست، در این میان هیچ وضعیتی به اندازه‌ این برزخ استراتژیک وضعیت نه جنگ نه صلح عمق ماهوی و اصیل تمدن ایرانی را بر ما آشکار نکرده است.

بیژن امکانیان پس از ۱۷سال روی صحنه تئاتر

 بیژن امکانیان، بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون در آخرین تجربه تئاتری خود، سال ۱۳۸۷ با نمایش «دیوار چین» به کارگردانی مریم معترف در تالار مولوی روی صحنه رفت و اکنون پس از ۱۷ سال قرار است، طبق اعلام روابط عمومی تئاتر، با بازی در نمایش «خانه دراکولا» به کارگردانی بابک صحرایی حضور تازه‌ای در تئاتر را تجربه کند.

شیراز میزبان جشنواره جهانی فیلم فجر می‌شود

تفاهم‌نامه برگزاری «جشنواره جهانی فیلم فجر» در استان فارس با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و حسینعلی امیری، استاندار فارس روز گذشته، دوشنبه ۲۸ مهر امضا شد.

آلبـــــــــوم «دوازده» با صدای نصرالله مدقالچی منتشر شد

آلبوم «دوازده» به آهنگسازی حامد مختارانی و صدای نصرالله مدقالچی در قالب یک مجموعه موسیقایی در حوزه موسیقی تلفیقی طی روزهای گذشته منتشر شد و در دسترس مخاطبان قرار گرفت.

آینه مسیر پیش رو

ایران، سرزمینی با تمدنی چند هزارساله، همواره در آینه گذشته خود می‌نگرد. از شاهنامه فردوسی که حماسه‌های اساطیری را روایت می‌کند تا غزل‌های عاشقانه حافظ و پندهای سعدی، فرهنگ ایرانی پر است از افتخار به گذشته‌ای که ریشه‌های هویت ماست.

به بهانه تولد محمدرضا شفیعی‌کدکنی

استادی که کلاس‌هایش جای سوزن انداختن نداشت

محمدرضا شفیعی‌کدکنی روز گذشته ۸۶ ساله شد. او متولد ۱۹ مهر سال ۱۳۱۸ در روستای کدکن نیشابور است و کودکی‌اش در میان خاک و خورشید خراسان گذشت؛ جایی که شعر از نفس خاک برمی‌خاست. در نوجوانی به مشهد رفت، علوم سنتی آموخت و سپس در دانشگاه مشهد و بعد دانشگاه تهران، مسیر پژوهش در ادبیات فارسی را ادامه داد.

به بهانه روز حافظ

«چرا حافظ را دوست داریم؟» به روایت شفیعی‌کدکنی

بیستم مهرماه در تقویم ملی کشورمان به نام «روز حافظ» نامگذاری شده است. به همین مناسبت در ادامه یادداشتی می‌خوانید که توسط دکتر محمدرضا شفیعی‌کدکنی، استاد دانشگاه تهران در مورد دلیل دوست‌داشتنی بودن حافظ نگاشته شده است.

به بهانه سالروز تولد حسین منزوی

شاعر غزل‌های عاشقانه

حسین منزوی، اول مهرماه سال ۱۳۲۵ در زنجان به دنیا آمد. به این علت که پدر و مادرش معلم روستاهای اطراف زنجان بودند، سال‌های ابتدایی زندگی‌اش در روستا گذشت. دوران دبستان، راهنمایی و دبیرستان را در مدرسه‌های زنجان پشت سر گذاشت و در سال ۱۳۴۴ وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد.

نگاهی به تغییر زبان فارسی و نیازی که به حمایت دارد

ادبیات کهن راهی به تمدن فردا

چندی‌پیش، توهین یکی از به اصطلاح کمدین‌ها به فردوسی، باعث اعتراض بسیاری از مردم و واکنش جمع کثیری از ادبای کشور شد. اما نکته‌ای که در این میان مغفول ماند، بی‌توجهی به ادبیات کهن و سیری که این ادبیات تا امروز طی کرده و مسیری که همچنان باید برای حفظ آن طی شود، بود. مسئله نسخ خطی، نگهداری از گنجینه ارزشمند زبان فارسی و ارائه آن به نسل‌های بعد و دلیل این امر، از مواردی است که کمتر برای نسل ما و نسل بعد توضیح داده شده و برای آن دلیل آورده شده است.

جنگ‌نوشت

پایی که پیش فرستاده شد

تجربه‌های تمدنی یک جنگ ۱۲ روزه

آتش و آینه

سمانه فتح‌الله‌پور افشاری : از هزار توی تاریخ ایران که عبور کنیم، همواره رد پای دشمنان خارجی، بیگانگان طماع و مهاجمان آزمند را می‌یابیم که آمده‌اند تا بر «هستی ما» یورش برند، اما بی‌آنکه خود بدانند، «هویت ما» را سخت‌تر و استوارتر کرده‌اند.

به بهانه روز صائب تبریزی غزل‌سرای ایرانی

علاج به‌موقع دردهای وطن با شعر

دهم تیرماه در تاریخ ملی کشورمان به نام «صائب تبریزی»، بزرگ‌ترین غزل‌سرای قرن یازدهم هجری و نامدارترین شاعر زمان صفویه نام‌گذاری شده است، شاعری که با استفاده از واژه‌های عامیانه توانست جان دوباره به شعر و ادبیات این مرزوبوم دهد.