محمدرضا شفیعی کدکنی
-
به بهانه روز بزرگداشت حافظ؛ چطور نقد اجتماعی و روح سرکش حافظ را ندیده گرفتیم؟
رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه کار
بیستم مهر و روز بزرگداشت حافظ، هرسال موجی آشنا از ویژه‌برنامه‌های رسمی، همایش‌ها و همرسانی ابیات مشهور را در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی رقم می‌زند. با این حال، در ورای این تجلیل‌های تقویمی و تعارفات معمول، پیوند جامعه ما با شاعر شیرازی به تناقضی تلخ دچار شده. حافظ در الگوی مصرف فرهنگی امروز، بیش از آنکه شاعری جریان‌ساز، اندیشمندی ژرف‌نگر و منتقدی سازش‌ناپذیر علیه تزویر و ریای زمانه باشد، تا حد شیئی زینتی برای ویترین خانه‌ها و گزین‌گویه‌هایی بی‌خطر برای فضای مجازی فروکاسته شده است؛ دیوان‌های نفیسی که خریده می‌شوند بی‌آنکه خوانده شوند و غزل‌های پیوسته‌ای که تیغ تک‌بیت‌خوانی، انسجام معنایی آنها را می‌درد تا به کپسول‌های انگیزشی روزمره بدل شوند.
-
روایتی از سه‌شنبه‌های دانشکده ادبیات به بهانه زادروز استاد شفیعی‌کدکنی
جایی که نشستن روی زمین فضیلت است
زهرا بذرافکن، خبرنگار گروه فرهنگ: پاییز خیابان انقلاب، با چنارهای نیمه‌زرد و بوی پاییز و کتابفروشی‌هاش، هر سال در میانه‌های مهر حال‌وهوای دیگری پیدا می‌کند. نوزدهم مهر شاید مثل هر روز دیگر میان هیاهوی رفت‌وآمدها گم شود اما برای کسانی که نبض این خاک را از راه واژه‌ها می‌گیرند، این تاریخ یادآور شاعری توانا و بی‌نقاب است. در زمانه‌ای که فرسایش روحی و روزمرگی، رمقی برای جشن‌های جمعی باقی نگذاشته و سایه اضطراب‌های ریز و درشت بر سرمان سنگینی می‌کند، به یاد آوردن نام او شبیه باز کردن پنجره‌ای رو به باغی دیرسال است. برای ما، به‌ویژه برای نسل‌های جوان‌تری که احساس می‌کنند پیوندهای‌شان با تاریخ، گذشته و معنا در حال گسستن است، محمدرضا شفیعی‌کدکنی فقط یک مصحح متون کهن یا شاعر نام‌آشنا نیست؛ او چراغی است که در پهنه فرهنگی این سرزمین کماکان روشن نگه داشته شده است.
-
کلماتی که گم کردیم و جهانی که تنگ شد
گاهی میان همهمه روزمرگی، در تاکسی یا واگن‌های شلوغ مترو، چشممان به گفت‌وگوهای مردم می‌افتد. مکالمه‌ها عجیب کوتاه، تخت و خالی از جان شده‌اند. دلخوری‌ها، دلتنگی‌ها و شادی‌هایمان شبیه به تکه‌های پلاستیکی بازیافتی به نظر می‌رسند که از روی شتاب میان هم ردوبدل می‌کنیم؛ گویی جهان درونمان کش می‌آید و پر از هیاهوست، اما دستمان به هیچ کلمه‌ای برای بیرون ریختن آن نمی‌رسد.
-
-
ادبیات حماسی، پناهگاه روح بزرگ ملت‌ها در برابر هجوم بیگانگان
این روزها شاهنامه بخوانید
ادبیات حماسی همیشه پناهگاه روح بزرگ ملت‌ها در برابر هجوم بیگانگان بوده و در تاریخ کشورها از جمله ایرانیان دلاور از این ادبیات برای تشجیع ملت بهره برده‌اند که نمود آن به شکل هنری در شاهنامه فردوسی است.
-
به بهانه سالروز درگذشت «استاد مینوی»
می‌خواهم آیندگان بی آنکه زجر بکشند، کتاب بخوانند
مجتبی مینوی در دوران نوجوانی با پول توجیبی خود به صورت قسطی کتاب می‌خرید و به‌تدریج کتاب‌ها را جمع می‌کرد. او گفته بود: «بنده از دسترسی نداشتن به کتاب خیلی زجر کشیدم و دلم می‌خواهد آیندگان بی‌آنکه زجر بکشند این کتاب‌ها را در دسترس داشته باشند.»
-
به مناسبت سالروز تولد محمدتقی بهار
با خالق تصنیف «مرغ سحر» بیشتر آشنا شوید
کمتر ایرانی‌ای است که تاکنون تصنیف «مرغ سحر» را به‌خصوص با صدای مرحوم محمدرضا شجریان نشنیده باشد اما احتمالا خیلی‌ها نمی‌دانند که سراینده شعر این تصنیف، محمدتقی بهار است. کسی که ۱۴۸ سال پیش در چنین روزی (۱۸ آذر) به دنیا آمد و یک آجر به آجرهای زبان و ادبیات فارسی اضافه کرد.