پیامبر
-
خونخواه و جانفداییم
مرضیه کیان، خبرنگار: میگویند آدمی اگر بداند دقیقا در چه روزی و چه ساعتی میمیرد، دیوانه میشود. میگویند قلب انسان طاقت کشیدن بار «مرگآگاهی» را ندارد. اما تمام عظمت این قصه به همین است؛ به مردی که میدانست ته این جاده کجاست، میدانست زیر کدام آفتاب، روی کدام خاک و با ضربه کدام شمشیر کار تمام میشود، اما باز هم افسار اسبش را کشید و راه افتاد.
-
-
هر شب یک ستاره از آسمان کربلا
مسلم بن عقیل؛ کودکی که راوی ماندگار مدینه شد
محرم از راه رسید و هر شب، فرصتی است برای نشستن پای روایتهایی که از عمق تاریخ و دلتنگی میآیند. کتاب «ماه به روایت آه» نوشته مرحوم ابوالفضل زرویینصرآباد، یکی از ماندگارترین نثرهای عاشورایی است که هر فصل آن از زبان یک راوی، دری تازه به واقعه کربلا میگشاید. ثواب این سطرها و همه آنچه در این روزها میخوانید را هدیه میکنیم به روح پاک همه نویسندگان و شاعرانی که قلم زدند و نام حسین بن علی (ع) و یارانش را زنده نگه داشتند.
-
بررسی اخلاق در میدان نبرد
آیا در جنگ هرکاری مجاز است؟
حجتالاسلام سیدسجاد ایزدهی، رئیس پژوهشکده نظامهای اسلامی پژوهشگاه با حضور در برنامه «فقه پویا» رادیو معارف به موضوع دامنه اخلاقی و حقوقی جنگ پرداخت که در ادامه به آن اشاره میشود.
-
روایتی از روزی که حقیقت با اهلبیت آمد
مباهله؛ وقتی پیامبر با عزیزترینها آمد
ماجرای مباهله یکی از شگرفترین و تعیینکنندهترین نقاط عطف در تاریخ اسلام است؛ روزی که پیامبر اکرم (ص) برای اثبات حقانیت رسالت خویش، نه با شمشیر و لشکرکشی، بلکه با عزیزترین کسان خود پا به میدان گذاشت. با وجود اهمیت بیبدیل این واقعه در اثبات حقانیت اهلبیت (ع) و جایگاه رفیع آنان، جای شگفتی است که در میان هیاهوی دنیای امروز و حتی در میان محبان اهلبیت، ابعاد گسترده و پیامهای عمیق این روز بزرگ همچنان در سایه غفلت مانده است.
-
غدیر؛ نقطه عزیمت جامعهسازی بر مدار ولایت
سرمایه عظیم اجتماعات غدیری
واقعه غدیر، نقطه عزیمت اندیشه شیعی برای تبیین جایگاه امت در پرتو هدایت الهی است. پیامبر (ص) در آن روز، بقای جامعه اسلامی را به امامت گره زد تا امت پس از او، دچار سرگردانی در تشخیص حق نشود. این حادثه، بنیان هویت جمعی ماست؛ همان نقطهای که ایمان فردی را به مسئولیت اجتماعی پیوند میزند و راهبردی برای عدالت، مقاومت و انسجام جامعه ارائه میدهد. از همین منظر، غدیر در حافظه دینی شیعه، یک مرجع هویتساز و جهتبخش است؛ حادثهای که نسبت دین با رهبری، حقیقت با قدرت و امت با آینده تاریخی خود را روشن میکند.
-
غدیر؛ منطق جامعهسازی در وضعیت مقاومت
تداوم حاکمیت سیاسی اسلام
غدیر را به جشن میشناسیم، به اطعامش، اخیرا به راهپیمایی و خاطره جمعیاش. ولی آیا غدیر همینهاست؟ یا از مهمترین ظرفیت آن غفلت کردهایم؟ غدیر پیش از آنکه یک مناسبت باشد، یک «قاعده» است؛ قاعدهای برای اینکه جامعه دینی در لحظههای سخت پیش رویش، بیسر، بیجهت و بیمعنا نماند. مسئله غدیر، مسئله پیوند میان «هدایت»، «قدرت»، «امت» و «مسئولیت اجتماعی» است. به همین دلیل است که در عصر مقاومت و در شرایط جنگ، فشار، تحریم، ترور، عملیات روانی و تهدید خارجی، بازخوانی غدیر یک ضرورت راهبردی است.
-
روایتی متفاوت از سیره تبلیغی امام موسی کاظم (ع)
فتح قلوب در اوج خفقان
مرضیه کیان، خبرنگار: به مناسبت ولادت باسعادت امام موسی کاظم (ع)، زمان آن فرا رسیده است که از معرفیهای کلیشهای و مرسوم عبور کنیم و از دریچهای کاملا متفاوت به سیره ایشان بنگریم. در دوران حکومت عباسیان که خفقان سیاسی و سرکوب شدید به اوج خود رسیده بود، انجام هرگونه فعالیت تبلیغی هزینههای سنگینی داشت. با این حال، امام در همین فضای تاریک، دست به یک حرکت بزرگ، شگرف و کاملا فرهنگی زدند که متاسفانه در تاریخ ما تا حد زیادی مغفول مانده است.
-
درسهایی از ازدواج آسمانی فرزند و پسرعموی پیامبر (ص)
الگویی کامل برای سعادت دنیا و آخرت
تمام دوران زندگی و ازدواج حضرت علیبن ابیطالب علیهالسلام و حضرت فاطمه زهرا سلاماللهعلیها، الگویی است برای کسانی که میخواهند در دنیا و آخرت سعادتمند شوند. این دو بزرگوار با رفتار و سبک زندگی خود، ابعاد گوناگون فرهنگ ناب اسلامی را به تصویر کشیدند که تأمل در هر یک از آنها میتواند چراغ راه خانوادههای مسلمان در تمام اعصار باشد. در سالروز این ازدواج آسمانی، کمی این زندگی را مرور میکنیم تا شاید درسهایی از آن بیاموزیم.
-
درنگی بر «بعثت دیگرباره انسان» در معرکه آتش و خون
قیام دلها
مرضیه کیان- خبرنگار: «تو هم بیا و در گوشهای بنشین و این جماعت عشاق را تماشا کن. بیا و بعثت دیگرباره انسان را تماشا کن. خداوند بار دیگر انسان را برگزیده است...» انگار سیدمرتضی آوینی، سید شهیدان اهل قلم، این کلمات را نه برای دهههای پیش، که دقیقا برای همین روزها و شبهای تاریخساز نوشته است؛ برای شبهای پرالتهاب جنگ تحمیلی سوم، برای آسمانی که از غرش پهپادها و شلیک پدافندها روشن میشد، اما روی زمین، در کف خیابانها، قلبی نمیلرزید.
-
معلمی که شهیدانه زیست و شهید رفت
کرسی تعلیم امامت
علم به یک معنی مجموعه همگن و هماهنگ الگوهایی از حقیقت است که مییابیم و با آن نظام واقعیات را میسازیم. معلم کسی است که مسیر یافتن علم و مهارت به کار بستن آن را به ما میآموزد. جامعه از این منظر حاصل زنجیرههای همافزای ساز و کارهای تعلیم و تعلم است و هر فرد به همان اندازه که سهمی در دریافت و پرداخت الگوهای نظاممند و نظامساز دارد، شأن معلمی خواهد داشت.
-
هزینههای نگهداری یک مرتد
در تاریخ پرفراز و نشیب سده بیستم میلادی، برخی رویدادها فراتر از مرزهای جغرافیایی و سیاسی به نمادهایی از برخورد تمدنی و دفاع از هویت مذهبی تبدیل شدهاند. صدور حکم ارتداد سلمان رشدی توسط امام خمینی (ره) در بیست و پنجم بهمن سال ۱۳۶۷، نه تنها یک دستور فقهی، بلکه زلزلهای سیاسی بود که پایههای دیپلماسی سنتی را لرزاند و فصل جدیدی در رویارویی میان باورهای اسلامی و تهاجم فرهنگی غرب گشود. این حکم که در پاسخ به انتشار کتاب موهن «آیات شیطانی» صادر شد، از یک سو غیرت دینی میلیونها مسلمان را در سراسر جهان بیدار کرد و از سوی دیگر، پوششهای دروغین آزادی بیان در غرب را کنار زد تا عمق کینهتوزی استعمار علیه اسلام ناب محمدی (ص) را آشکار سازد.
-
درباره عواطف مذهبی در ایران و فراموشی فرهنگی-تاریخی شادی بخوانید
دوگانه سرور و سوگ در فرهنگ ما
فرارسیدن ماه شعبانالمعظم که ماه پیامبر (ص) و موسم رحمت و رضوان است، شاید زمان خوبی برای پرسیدن این سوال باشد که چرا در جامعهای که تقویم مذهبی آن مشحون از اعیاد، ولادتها و مناسبتهای فرحبخش است، بازنمایی اجتماعی شادی در مقایسه با سوگ دچار لکنت و نبود توازن است؟ اهمیت دادن به ولادتهای ائمه اطهار علیهمالسلام همسنگ و همتراز با پاسداشت شهادتهای ایشان، رکن مهم تعظیم شعائر و نشانه بلوغ فرهنگی جامعه دینی است. همانگونه که اقامه عزا برای سیدالشهدا (ع) در محرم نشاندهنده اتصال روحی شیعه با امام است، اقامه جشن و سرور در اعیاد شعبانیه نیز باید از همان عمق راهبردی و حرارت وجودی برخوردار باشد.
-
-
حسین منزوی که نمیشناسیم*
شعر آیینی از همان سده چهارم هجری تا همین دوره معاصر، همواره مورد توجه جمعی از شاعران فارسیزبان بوده و پارهای از احساسات و عواطف شاعرانه خود را به تبیین معارف دینی و قرآنی و بیان ارادت خود به پیامبر اکرم (ص) و اهلبیت مکرمش اختصاص دادهاند.
-
مشی سیاسی حضرت زهرای اطهر سلاماللهعلیها
شهید راه ولایـت
حسین سلمانی، خبرنگار گروه سیاسی: وجود مبارک حضرت صدیقه طاهره سلاماللهعلیها، نورانیت محض و مطلق است؛ عقول محدود و متناهی بشری از درک عظمت وجودی زهرای اطهر عاجز و درمانده است؛ با این وجود، مشی سیاسی آن بانوی بزرگوار، درس زیست سیاسی حقمدارانه است و الگویی برای همه حقخواهان و ظلمستیزان عالم محسوب میشود.
-
انسان اقتصادی و راههایی برای اصلاح هیاهوی جامعه مبتنی بر پول
مصائب آفتی به نام رشد اقتصادی
هر روز که اخبار را باز میکنیم، همان داستان تکراری در میان آن به چشم میخورد: بانک مرکزی نرخ بهره را بالا برد تا «تورم را مهار کند» و رفتار عقلانی مردم را «تنظیم» کند، بورسبازان با الگوریتمهای هوش مصنوعی و رباتهای معاملاتی دنبال بیشینه کردن سود شخصیشان هستند، اینفلوئنسرهای اینستاگرام با معرفی زندگی لوکس به ما میگویند «اگر این آیفون جدید را نخرید، از قافله عقب میمانید» و حتی اپلیکیشنهای فینتک با نوتیفیکیشنهای مداوم به ما یادآوری میکنند که «اگر امروز سرمایهگذاری نکنی، فردا پشیمان میشوی.»
-
سفری به جهان اندیشمندانی که شیفته پیامبر رحمت (ص) شدند
شاید کمتر شخصیتی در تاریخ به اندازه پیامبر اسلام (ص) توانسته باشد ذهن و قلب انسانها را در طول قرنها، فارغ از دین، ملیت و جغرافیا به خود مشغول کند. داستان تحسین این شخصیت بزرگ از سوی اندیشمندان و هنرمندان غیرمسلمان، حکایت تازهای نیست؛ حکایتی که از تعصب و پیشداوری آغاز میشود و در نهایت به ستایش و شیفتگی میرسد. این تحول، خود نشاندهنده ابعاد عمیق و جهانی شخصیتی است که با گذر زمان، نهتنها کهنه نمیشود، بلکه جلوهای تازهتر مییابد.
-
روایت جشن ملی «امت احمد» در هزار و پانصدسالگی پیامبر عشق و رحمت
از اقلیم کردستان برای ایران
زهرا بذرافکن - خبرنگار گروه فرهنگ: در سالروز میلاد ۱۵۰۰سالگی پیامبر گرامی اسلام (ص)، جشن «امت احمد» فراتر از یک رویداد مذهبی به یک حرکت فراگیر ملی تبدیل شد که در کانون خود، پیام وحدت و همدلی را به نمایش گذاشت. این رویداد که ریشه در فرهنگ و سنت دیرینه مردم کردستان دارد، امسال با مناسبتهای ویژهای، همچون آغاز هفته وحدت و به ویژه هزار و پانصدمین سالروز ولادت حضرت رسول اکرم (ص)، ابعاد گستردهتری یافت. برگزاری این جشن با هدف ایجاد نشاط عمومی و تقویت پیوندهای اجتماعی و مذهبی، نمایشی از اتحاد و انسجام میان مذاهب اسلامی در ایران شد.
-
-
به بهانه عمل شنیع قرآنسوزی نامزد جمهوریخواه کنگره آمریکا
رفتار بزدلانه یک آمریکایی از ترس قدرت اسلام
چند روز پیش ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که در آن والنتینا گومز، نامزد راست افراطی حزب جمهوریخواه در انتخابات کنگره آمریکا در ایالت تگزاس اقدام به سوزاندن و هتک حرمت به قرآن کریم میکند و به قول خودش میخواهد با این کار به اسلام پایان دهد. او در این ویدیوی توهینآمیز میگوید: «آمریکا یک ملت مسیحی است... فقط یک خدای حقیقی وجود دارد و آن خدای اسرائیل است.» این اولین باری نیست که چنین اقدام موهنی در کشورهای غربی رخ میدهد و جاهلان در سراسر دنیا به نام آزادی و به کام وحشیگری دست به چنین اقداماتی میزنند.
-
جنگنوشت
از خوی تا کربلا روایت یک شهید در شب تاسوعا
تا به امروز که دارم این چند خط را مینویسم، سه قطره خون از شهیدستان «خوی» ریخته پای درخت دفاع مقدسی که در جنگ ۱۲ روزه تحمیلی در سرتاسر خاک ایران بزرگمان غرس شد.
-
جنگنوشت
از روزمرگی تا مقاومت
شد ۱۱ روز که جنگ دوم تحمیلی، عریان و وحشی، زندگی ما ایرانیها را تکانی داده که از روزمرگی در بیاییم. یعنی که «جنگ» «جهت» جدیدی به زندگی ایرانیها داده است.
-
-
نگاهی به شعر و ادبیات عاشورایی
بیتوجهی به درخت تنومند ادبیات آیینی
شعر و داستان عاشورایی در دستهبندی ادبیات آیینی قرار میگیرند و در مقایسه با سینما، تئاتر و موسیقی آیینی وضعیت کشور ما در این حوزه، از بقیه حوزههای هنری بهتر است. با این توصیف که در این حوزه تولیدات بسیار و باکیفیت هستند اما خیلی برروی معرفی آنها کار نشده و همین موضوع باعث میشود که این تولیدات تبدیل به محصول نشوند و تا وقتی یک تولید، تبدیل به محصول نشود دیده و شناخته نمیشود. به عنوان مثال شعر «باز این چه شورش است...» محتشم کاشانی تا وقتی که توسط افراد و گروههای مختلف خوانده نشد، شناخته نشد.
-
شاعری که بعد از سفر به کربلا اشعار غیردینیاش را از بین برد
حبیبالله چایچیان، متخلص به حسان، شاعر و مرثیهسرای برجسته اهلبیت (ع) بود که در سال ۱۳۰۲ در تبریز به دنیا آمد و در ۹ آذر ۱۳۹۶ در تهران درگذشت.
-
عاشورا در آینه اقلیم و تاریخ ایران
سوگوارهای به وسعت یک سرزمین
زهرا بذرافکن - خبرنگار گروه فرهنگ: واقعه عاشورا و سوگ شهادت امام حسین (ع) و یارانش بیش از یک رویداد مذهبی صرف، به یک پدیده عمیق فرهنگی، اجتماعی و هویتی در سراسر ایران بدل شده است. این سوگواری اگرچه در هسته خود حامل پیامی واحد از ایثار، ظلمستیزی و آزادگی است؛ اما در هر گوشه از این سرزمین پهناور، جامهای از فرهنگ، تاریخ و اقلیم آن منطقه را بر تن کرده و به شیوهای منحصربهفرد متجلی میشود. در این متن به بررسی این تنوع شگفتانگیز در برگزاری مراسم عزاداری محرم، به تفکیک اقالیم مختلف ایران پرداخته و ریشههای تاریخی و سیر تحول این آیینها را واکاوی میکنیم.