آگاه: بزرگنمایی اشیا و ناچیز جلوه دادن مفاهیم عظیم است. این دگرگونی سترگ در انسان با چنان ظرافت و ملایمتی صورت میگیرد که انسان نه آن را میبیند و نه با هشدار دیگران میپذیرد و اذعان میکند یکی از وجوه ساده و ابتدایی این داستان این است که گناه بزرگ خود را کوچک میشمارد و خطای کوچک دیگران را بزرگ میانگارد. اینکه امام میفرماید:
«اخلاق انسان به کمال نمیرسد مگر اینکه خوبیهای خود را کوچک ببیند و محبتهای دیگران را بزرگ بشمارد، مقابله با همین وجه از شیطنت شیطان است. اما این همه داستان نیست. مصیبت عظما دگرگونی و دگردیسی در جهانبینی انسان به هستی است تغییر جایگاه و منظر و مسقط آدمی است. این کلام مولا علی علیهالسلام در وصف متقین به حق امیر کلام است در این باب در وجود انسانهای فرهیخته خداوند خالق چنان عظمت یافته که هر چه جز او در نگاهشان رنگ باخته و این تمام حرف است و حرف تمام.»
آنچه خواندید بخشهایی بود از کتاب «جز چشم سیاه تو» نوشته سیدمهدی شجاعی. این کتاب پنجمین مجلد از مجموعه حماسه سجادیه است که به تازگی توسط نشر نیستان هنر به چاپ رسیده است.
«جز چشم سیاه تو» به سیاق چهار مجلد پیشین در پی روشنگری است. در پی زدودن غبار ابهام و جعل و تحریف از چهره اسلام راستین علوی و اولیای آن است. در پی معرفی ملاکها و شاخصهای بازشناسی حکومت علوی از حکومت اموی است. در جلد پنجم نیز همچون مجلدات قبل نویسنده در قالب رمان ما را با وقایع و شخصیتهای دوران حیات با برکت امام علی ابن الحسین، پیشوای چهارم شیعیان آشنا میسازد و در کنار آن تحلیلهای روشنگرانهای از چرایی و علل برخی از مهمترین و تاثیرگذارترین رویدادهای تاریخی آن دوره پرفتنه و آشوب در اختیار اذهان مخاطبان حقطلب قرار میدهد. به عنوان مثال یکی از بزرگترین پرسشهایی که برای بیشتر مخاطبان مطرح میشود همانا رویکرد و روشی است که حضرت سجاد در مواجهه با مصادیق آشکار ظلم و ستم حاکمان جور اتخاذ کرده بودند.
سکوت و کنارهگیری امام از مداخله مستقیم در امر حکومت جز بر اساس حکمت و مشیت الهی نبود. مگر نه این است که امام خود میفرماید حکومت را در چشم ما قدر و منزلتی نیست که برای رسیدن به آن تلاش کنیم ماموریت ما در این جهان رساندن بشریت به سعادت است به رشد و کمال در مسیر اخلاق و معنویت است. اگر ما را بر مرکب حکومت بنشانند زودتر به مقصد میرسند وگرنه ما خود رونده این راهیم هر چقدر که به طول بینجامد.
از جمله ویژگیهای برجسته مجموعه حماسه سجادیه گستردگی و تنوع مطالب این مجموعه است. هر جلد از این مجموعه به حق دایرهالمعارفی از علوم اسلامی روایی و تاریخی است ولی دقیقهای در این میان است و آن اینکه نقل این معارف و مباحث نوعا صعب و مستصعب بیمدد هنرمندی کلک مشاطه نویسندهای کاردان میتواند موجبات ملالت و خستگی مخاطب را فراهم آورد. سیدمهدی شجاعی با چیرهدستی تمام و با استفاده از راویان متعدد مطالب سنگین و سهمگین را به روانی و سادگی بیان میکند و مخاطب را از دل تاریخ عبور داده و به سوی حق و حقیقت راهنمایی و دلالت میکند.
از جمله مباحث خطیری که در کتاب «جز چشم سیاه تو» مورد بررسی و تشریح قرار گرفتهاند میتوان به: مبحث امامشناسی، علل و نحوه به وجود آمدن خوارج، قصاص پیش از جنایت از دیدگاه ائمه شیعه، کرامات معجزهآسای امام سجاد و امثالهم اشاره کرد.
با این همه «جز چشم سیاه تو» همچون مجلدات پیش از خود از لطافت و عشق و طنز بیبهره نیست. حیف است اگر در معرفی این کتاب از کنار بخشهای طنز آن به سادگی بگذریم. شجاعی در بخشهایی که توسط شیطان یا شخصیتهای معلومالحال اثر روایت میشوند دست قلم را در طنازی و شکر فشانی باز گذاشته و فضایی مفرح و شیرین میآفریند کار به اینجا ختم نمیشود و نویسنده فاضل و محقق ما جایی از کتاب از قول شیطان لطیفهای را فاش میسازد که صدق و حق است. در فصل راز بقا آنجا که شیطان در باب دستپرورده سفاک خود حجاج بن یوسف ثقفی، داد سخن میدهد میخوانیم:
«حرفهایی که من در این کتاب زدهام اسراری را که من برای اولین بار فاش کردهام بدون اغراق در تاریخ و ادب بیسابقه است و بیتردید میتوان گفت که معتبرترین، جذابترین و در نتیجه ماندگارترین کتاب درباره این مقطع از تاریخ خواهد بود.»
شجاعی سپس از ترجمه طنز شعری که حجاج منباب استمالت خطاب به عبدالملک مروان سروده بود رونمایی میکند و بر نمک کار میافزاید.
۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ - ۱۲:۲۶
کد مطلب: ۲۲٬۱۶۵
«جز چشم سیاه تو» پنجمین مجموعه حماسه سجادیه، اثر سیدمهدی شجاعی در انتشارات نیستان هنر منتشر شد. یکی از هنرهای شیطان اختلال در معیارهای آدمی است. دست بردن در ترازوست، برهم زدن و از کار انداختن کارها و معیارهای سنجش انسان است.
نظر شما