آگاه: افزایش سن لزوما به معنای افول تواناییهای مغز نیست؛ با این حال، سبک زندگی معاصر تلههایی را پیش روی افراد قرار داده است که میتواند فرآیند پیری مغز را تسریع کرده و مسیر را برای بیماریهایی نظیر آلزایمر و زوال عقل هموار کند.
دکتر استفان آلمادا، روانشناس حوزه سلامت، در تشریح این موضوع بر نکتهای حیاتی تاکید میکند: «سلامت مغز جدای از سلامت کل وجود انسان نیست. غالبا همان عادتهای روزمرهای که بهسادگی از کنارشان میگذریم، بیصداترین و عمیقترین آسیبها را به ما وارد میکنند.» او معتقد است که برای حفظ جوانی مغز، باید به پیوند ناگسستنی میان جسم، ذهن و روح توجه داشت. در ادامه، بر اساس یافتههای پژوهشی، هفت عادت مخربی را بررسی میکنیم که افراد بالای ۵۰ سال بدون آنکه متوجه باشند، با انجام آنها تیشه به ریشه سلامت مغز خود میزنند:
۱- انزوای اجتماعی؛ سمی برای لایههای خاکستری مغز
پژوهشهای سال ۲۰۱۹ به وضوح اثبات کرد که سلامت مغز ما به شدت به تعاملات اجتماعی وابسته است. واقعیت تلخ این است که هرچه فعالیت اجتماعی یک فرد کمتر باشد، حجم بیشتری از «ماده خاکستری» مغز خود را از دست میدهد؛ یعنی همان لایه بیرونی که مسئولیت اصلی پردازش اطلاعات را بر عهده دارد. تنهایی نهتنها خلقوخوی ما را تخریب میکند، بلکه پیوند مستقیمی با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل دارد.
۲- اسارت در چرخه تکرار و روزمرگی
انسانها ذاتا موجوداتی عادتپذیر هستند. بسیاری از ما پس از ۵۰ سالگی در تله یک برنامه تکراری گرفتار میشویم: بیدار شدن، کار کردن، صرف شام و سپس ساعتها خیره شدن به صفحه گوشی برای تخلیه فشارهای روزانه. این روند ملالآور، بزرگترین دشمن «پلاستیسیته» یا انعطافپذیری مغز است.
۳- نادیده گرفتن استرس و فشارهای عصبی
ما استرس و اضطراب را در اعماق بدن خود ذخیره میکنیم؛ از سفت شدن شانهها گرفته تا احساس گره در معده. پیوند ذهن و جسم باعث میشود که فشارهای روانی مستقیما بر سلامت فیزیکی مغز اثر بگذارند. استرس مزمن میتواند سلولهای مغزی را از بین ببرد و باعث کوچک شدن «قشر پیشپیشانی» شود؛ بخشی از مغز که مسئولیت حیاتی حافظه و یادگیری را بر عهده دارد.
۴- تغذیه اشتباه؛ سوخت نامناسب برای موتور ذهن
محققان دانشگاه کلمبیا دریافتهاند رژیم غذایی در طول زندگی، معمار اصلی سلامت مغز است. داشتن یک رژیم کاملا متعادل همیشه آسان نیست، اما گنجاندن «غذاهای مغز» در وعدههای روزانه میتواند عملکرد ذهن را در سطح اوج نگه دارد. محدود کردن مصرف گوشت قرمز، قندهای مصنوعی و غلات تصفیهشده، اولین قدم برای بهبود سلامت مغز است. در مقابل، مصرف غذاهای سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳ میتواند حافظه و جریان خون در مغز را تقویت کند. روغن زیتون، آجیل، سبزیجات برگسبز، ماهی، سویا و دانه کتان، بمبهای انرژی برای سلولهای خاکستری شما هستند.
۵- کمخوابی و افت کیفیت استراحت شبانه
یک فرد بزرگسال به طور متوسط به هفت تا هشت ساعت خواب شبانه نیاز دارد تا مغز بتواند فرآیند بازسازی خود را تکمیل کند. کمخوابی مزمن منجر به افت حافظه، کاهش قدرت حل مسئله و تضعیف مهارتهای استدلالی میشود. اما موضوع فقط مدت زمان خواب نیست؛ کیفیت آن نیز حیاتی است. خواب منقطع و بیکیفیت، مغز را در معرض پیری زودرس قرار میدهد.
۶- سبک زندگی ساکن و نشستنهای طولانیمدت
تحرک بدنی، حتی در مقادیر کم، باعث افزایش جریان خون و ترشح هورمونهای رشد در مغز میشود و همزمان سطح استرس را پایین میآورد. نیازی نیست ورزشهای سنگین انجام دهید؛ برخاستن، حرکات کششی و پیادهروی کوتاه روزانه میتواند تغییرات مثبتی ایجاد کند که مغزتان بابت آن از شما سپاسگزار خواهد بود.
۷- فراموش کردن «شادی و تفریح»
تفریح، ذهن را جوان و متناسب نگه میدارد. در برنامه روزانه خود زمانی را برای انجام کارهایی که لذت خالص و بیقیدوشرط به شما میبخشند، اختصاص دهید. شما و مغزتان، هر دو ارزش این شادی را دارید.
نظر شما