آگاه: این تصویر، فقط روایت زندگی یک بازنشسته نیست؛ واقعیتی است که ایران آرامآرام به سمتش حرکت میکند. چون جمعیت سالمندان کشور در حال افزایش است و اگر از امروز برای این تغییر بزرگ برنامهریزی نشود، در آینده نهچندان دور، سالمندی به یکی از مهمترین چالشهای اجتماعی و اقتصادی کشور تبدیل خواهد شد. در همین زمینه، نشست بررسی برنامههای تحولی دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با حضور سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان، مدیران، کارشناسان و مشاوران برگزار شد؛ نشستی که محور اصلی آن، بررسی وضعیت سالمندی در ایران و برنامههای پیشرو برای مواجهه با این پدیده بود. جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور در این نشست گفت: یکی از مهمترین این فرصتها، اقتصاد نقرهای است که ظرفیتهای گستردهای برای توسعه اقتصادی و اجتماعی ایجاد میکند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به مفهوم اقتصاد نقرهای توضیح داد: یک بخش این اقتصاد خود سالمندان هستند. در حال حاضر میانگین سن بازنشستگی در کشور حدود ۵۲ سال و امید به زندگی حدود ۷۶ سال است؛ به این معنا که افراد نزدیک به یکسوم عمر خود را در دوران بازنشستگی و سالمندی سپری میکنند. این دوره میتواند دورهای فعال و مولد باشد و بسیاری از افراد در فاصله سنی ۵۲ تا ۷۰ سال همچنان توانایی انجام فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی متناسب با شرایط سنی خود را دارند. وی بخش دیگر اقتصاد نقرهای را توسعه بازار خدمات و کسبوکارهای مرتبط با سالمندی دانست و گفت: امروز در جهان سه حوزه اقتصادی نوظهور و تأثیرگذار شامل اقتصاد دیجیتال، اقتصاد سبز و اقتصاد مراقبتی مورد توجه قرار گرفتهاند. در این میان اقتصاد مراقبتی از اهمیت ویژهای برخوردار است چراکه جوانان میتوانند در قالب ارائه خدمات مراقبتی از جمله مراقبت از سالمندان وارد بازار کار شوند.
اقتصاد مراقبتی برای بهبود کیفیت زندگی
حسینی تأکید کرد: اقتصاد مراقبتی یکی از ارزانترین، فراگیرترین و سریعترین مسیرهای ایجاد اشتغال به شمار میرود و میتواند همزمان به بهبود کیفیت زندگی سالمندان و توسعه فرصتهای شغلی برای جوانان کمک کند. وی همچنین درباره جایگاه دبیرخانه شورای ملی سالمندان گفت: دبیرخانه شورای ملی سالمندان نباید وارد حوزه اجرا شود چون ورود به اجرا به معنای فاصله گرفتن از مأموریت اصلی و در نهایت شکست این نهاد خواهد بود. وظیفه اصلی دبیرخانه، سیاستگذاری، هماهنگی بینبخشی، تنظیمگری و هدایت کلان حوزه سالمندی در کشور است و باید تمرکز خود را بر این مأموریتها حفظ کند.
در ادامه این نشست، مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان، برنامههای تحولی این دبیرخانه را تشریح کرد و گفت: برای دستیابی به جایگاهی که بتواند نقش مرجع ملی سیاستگذاری در حوزه سالمندی را ایفا کند، ۶محور اصلی طراحی شده است. همچنین پیمایش ملی سالمندی با همکاری دفتر طرحهای ملی در دستور کار قرار دارد تا بتوانیم دادههای معتبر و جامع برای سیاستگذاری در این حوزه تولید کنیم. فولادیان افزود: علاوه بر این، پیمایشهای تلفنی سریع و کوتاهمدت نیز از پیش از نوروز آغاز شده است. تاکنون موضوعاتی همچون تنهایی سالمندان و آثار جنگ بر این گروه سنی مورد بررسی قرار گرفته و نتایج آن در اختیار سیاستگذاران قرار خواهد گرفت.
طراحی داشبورد ملی سالمندی
او از طراحی داشبورد ملی سالمندی به عنوان یکی دیگر از اقدامات مهم نام برد و گفت: هدف از این طرح تجمیع دادههای تمامی دستگاههای فعال در حوزه سالمندی است. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت بهداشت در این زمینه نقش کلیدی دارند و امیدواریم در نشست آتی شورای ملی سالمندان مصوبهای برای همکاری همه دستگاهها در ارائه دادههای مرتبط تصویب شود.
به گفته فولادیان، در صورت تحقق این هدف، امکان طراحی شناسنامه سالمندی برای تمامی سالمندان کشور فراهم خواهد شد و میتوان وضعیت هر فرد و نوع خدمات مورد نیاز او را بهصورت دقیق رصد کرد. رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان ادامه داد: تاکنون دو گزارش سیاستی تطبیقی آماده شده تا مشخص شود کشورهای مختلف در مواجهه با چالشهای سالمندی چه سیاستها و راهکارهایی را دنبال کردهاند. او دومین محور برنامههای دبیرخانه را طراحی و تثبیت گفتمان سالمندی عنوان کرد و گفت: سالمندی باید از یک موضوع تخصصی صرف خارج شده و به یک مسئله اجتماعی و شناختی در سطح جامعه تبدیل شود.
فولادیان افزود: برگزاری جشنواره فیلم کوتاه سالمندی، تولید برنامههای گفتوگومحور، ساخت انیمیشن، اجرای پویشهای ملی و گسترش فعالیتهای رسانهای در این زمینه پیشبینی شده است. همچنین با همکاری دانشگاه علامه طباطبایی تولید مجموعه گفتوگوهای تخصصی با صاحبنظران حوزه سالمندی آغاز خواهد شد. او همچنین از تدوین گزارشهای سیاستی تخصصی خبر داد و گفت: شبکهای از متخصصان حوزه سالمندی برای تولید این گزارشها شناسایی و سازماندهی شدهاند.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان در ادامه به محور سیاستگذاری و تنظیمگری اشاره کرد و گفت: پیشنویس قانون سالمندان که در گذشته تهیه شده بود، بازنگری و بازنویسی شده و پس از اخذ نظرات کارشناسی برای طی مراحل قانونی به مجلس شورای اسلامی ارائه خواهد شد. وی افزود: سند ملی سالمندان نیز بهطور کامل بازنگری شده و وظایف تمامی دستگاهها در آن بازتعریف شده است. این سند بهزودی نهایی خواهد شد و برای نظارت بر اجرای آن نیز سامانهای طراحی میشود که عملکرد دستگاهها را براساس شاخصهای مشخص ارزیابی و رتبهبندی خواهد کرد. فولادیان همچنین از طراحی نظام ستارهدهی دوستدار سالمند خبر داد و گفت: بر اساس الگوی موفق سنگاپور، مراکز اقامتی، هتلها، رستورانها و سایر اماکن عمومی از منظر سازگاری با نیازهای سالمندان ارزیابی و رتبهبندی خواهند شد. او با اشاره به افزایش درخواستها برای ایجاد دهکدههای سالمندی تصریح کرد: در سالهای اخیر متقاضیان متعددی برای سرمایهگذاری در این حوزه مراجعه کردهاند و باید روند صدور مجوز را تسهیل و تسریع کنیم.
برگزاری نخستین نمایشگاه اقتصاد نقرهای در مهرماه
فولادیان از برگزاری نخستین نمایشگاه اقتصاد نقرهای در مهرماه خبر داد و گفت: در این نمایشگاه تمامی ذینفعان حوزه سالمندی گرد هم میآیند تا ظرفیتهای اقتصادی این حوزه معرفی شود و نشان دهیم که سالمندی علاوه بر چالش میتواند فرصت مهمی برای توسعه اقتصادی کشور باشد. او همچنین از تدوین چارچوبهای لازم برای راهاندازی دهکدههای سالمندی خبر داد و افزود: فعالان این حوزه گرد هم آورده شدهاند تا ضمن تبادل تجربه از تکرار خطاهای احتمالی جلوگیری شود.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان با انتقاد از نگاه رایج به دوران سالمندی گفت: متأسفانه در بسیاری از موارد افراد پس از بازنشستگی عملاً از چرخه فعالیت اجتماعی و اقتصادی کنار گذاشته میشوند در حالی که در بسیاری از کشورهای جهان سالمندان همچنان نقش مؤثری در بازار کار دارند. وی ادامه داد: نخستین گام در این زمینه مطالعه تطبیقی الگوهای موفق جهانی بوده است. همچنین طراحی مشاغل دوستدار سالمند متناسب با شرایط هر استان در دستور کار قرار دارد چون نیازها و ظرفیتهای استانهای مختلف کشور یکسان نیست.
به گفته فولادیان، مذاکراتی با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای به رسمیت شناختن مشاغل ویژه سالمندان انجام شده و طراحی مشوقهای بیمهای و حمایتی نیز در حال پیگیری است تا کارفرمایان انگیزه بیشتری برای جذب سالمندان داشته باشند. او همچنین از تشکیل ائتلاف ملی اشتغال سالمندان با مشارکت دولت، بخش خصوصی و سازمانهای مردمنهاد خبر داد تا فرصتهای شغلی متناسب برای این گروه سنی شناسایی و توسعه یابد.
فولادیان افزود: بسیاری از سالمندان برای ادامه فعالیت اقتصادی نیازمند آموزش مهارتهای جدید، از جمله سواد دیجیتال، کار با تلفن همراه و نرمافزارهای کاربردی هستند و این آموزشها در برنامههای ما پیشبینی شده است. او در پایان به بازطراحی ساختار دبیرخانه شورای ملی سالمندان اشاره کرد و گفت: با همکاری دانشگاه فردوسی مشهد بزرگترین کتابخانه دیجیتال پژوهشهای سالمندی کشور ایجاد خواهد شد تا تمامی پژوهشها، مقالات و منابع علمی این حوزه در یک بستر واحد در دسترس پژوهشگران و سیاستگذاران قرار گیرد. هدف نهایی ما آن است که دبیرخانه شورای ملی سالمندان به مرجع ملی سیاستگذاری، تولید دانش و هماهنگی بینبخشی در حوزه سالمندی تبدیل شود.
او همچنین از برنامه آموزش مراقبان خانگی سالمندان خبر داد و گفت: در صورت اجرای این طرح مراقبان آموزشدیده میتوانند خدمات استانداردتری به سالمندان ارائه دهند و حتی مشمول حمایتهای مالی شوند. این اقدام میتواند تحول بزرگی در نظام مراقبت از سالمندان کشور ایجاد کند چون در حال حاضر دسترسی به مراقبان حرفهای و آموزشدیده یکی از چالشهای جدی خانوادهها به شمار میرود.
نظر شما