آگاه: قلب مکتوب این کتاب، یادداشتی به قلم سیمین دانشور با عنوان «شرح حال آن ناکام» است که در شهریور ۱۳۴۸ و در روزهای نخستین سوگ جلال نوشته شده و پس از سال‌ها بی‌خبری، برای اولین بار در این اثر رونمایی می‌شود. این متن عاطفی و مستند که پیش‌درآمدی بر مقاله معروف «غروب جلال» است، پرده از زیست فداکارانه، مونوگرافی‌های حاصل از سفرهای جلال و ایستادگی‌اش در مقام ناقد اجتماع برمی‌دارد؛ ایستادگی سرسختانه‌ای که برای او محرومیت‌های شغلی و اخراج‌های مکرر از دانشگاه را به همراه داشت تا جایی که به تعبیر سیمین، در سال آخر پیش از آنکه دست‌شان به او برسد، شتابزده عین فرومردن یک چراغ رفت.
بخش مهم دیگری از کتاب، به بررسی مستند تحصیلات آل‌احمد در دانشگاه تهران و ماجرای انصراف عامدانه او از دفاع از رساله دکتری‌اش می‌پردازد. این تصمیم که با هدف مبارزه با آفت مدرک‌گرایی و بی‌ریشگی فرهنگی صورت گرفت، در کنار انتشار چهار مقاله تحقیقی دوران دانشجویی او ــ از جمله طرح اولیه «الف لیل» ــ ابعاد تازه‌ای از زیست فکری او را روشن می‌کند. تدوین‌گر کتاب در پایان با ارائه تصاویر مدارک تحصیلی جلال از ابتدایی تا مقطع دکتری، گواهی عینی بر دانش او بنا کرده تا ادعای منتقدان مبنی بر بی‌سوادی وی را خنثی کند؛ اثری جامع که به تعبیر سیمین، یادآور نویسنده‌ای است که با رفتنش، آرزوهای بسیاری را ناتمام بر جای گذاشت.