جلال آلاحمد
-
بازخوانی هشدار جلال در عصر رسانههای اجتماعی
از غربزدگی تا الگوریتمزدگی
اگر غربزدگی در روزگار تو بیش از هر چیز در شیفتگی به ماشین، کالا و شیوههای وارداتی زندگی خود را نشان میداد، امروز باید به جایی دیگر هم نگاه کرد: به صفحهای کوچک که هر روز در دست ماست و بیآنکه صدایی داشته باشد، برای دیدن، پسندیدن و حتی خواستن ما پیشنهاد میدهد.
-
چرا غربزدگی، یک مسئله جدی و اساسی در ایران است؟
میراث ماندگار جلال
با وجود گذشت سالها از نگارش کتاب غربزدگی توسط جلال آلاحمد و شکلگیری جریان روشنفکری هویتگرا، هنوز نشانههایی از بقا و تداوم غربزدگی در جریانات فکری و سیاسی ایران مشاهده میشود.
-
خطاب به مسافران این عصر پرآشوب
جلال! گاهی کتابی را نمیخوانیم؛ کتاب ما را میخواند. «غربزدگی» از همین جنس است. کتابی که در دهه ۴۰ نوشته شد، اما پرسشهایش هنوز در کوچه و خیابان، در دانشگاه و رسانه، در خانه و بازار و اکنون بیش از همه در صفحه کوچک تلفنهای همراه ما قدم میزنند. شاید اگر امروز ورقهای آن کتاب دوباره گشوده شود، بیش از آنکه تاریخ را ببینیم، خودمان را در آینه آن خواهیم دید.
-
جلال و مسئله هویت در سینمای ایران
وقتی «دیگری» معیار دیدن ما میشود
غربزدگی را معمولا با تقلید از ظاهر، مصرف کالا یا شیفتگی به سبک زندگی دیگری میشناسیم؛ اما مسئلهای که جلال آلاحمد در غربزدگی پیش میکشد، از این نشانههای آشکار فراتر میرود. یکی از مفاهیم محوری در نقد او، «خودباختگی» در برابر غرب است؛ وضعیتی که در آن، جامعه نهفقط از دیگری تاثیر میپذیرد، بلکه توان تشخیص، انتخاب و تعریف خویش را نیز به تدریج از دست میدهد. در چنین وضعی، غرب از یک «دیگری» به معیار سنجش خود تبدیل میشود. مسئله بنابراین فقط این نیست که چه چیزی از بیرون وارد زندگی ما شدهاست؛ پرسش مهمتر این است که با چه معیاری خودمان را میبینیم و درباره خودمان داوری میکنیم.
-
عقلانیت کاسبکارانه در لایههای تصمیمگیری
از غربزدگی کالایی تا خودباختگی تحلیلی
۶ دهه پیش، مرحوم جلال آلاحمد با تیغ تیز نقدش، «غربزدگی» را به عنوان یک بیماری اجتماعی معرفی کرد؛ بیماریای که در آن انسان ایرانی، در حالی که به دنبال پیشرفت بود، ناخودآگاه در تله «تاسی از غرب» گرفتار میشد و عاملیت خود را در برابر ماشین تمدن مادی میباخت. اما امروز، اگر ورقهای کتاب جلال را در بستر نبرد وجودی ما بازخوانی کنیم، میبینیم که آفت، پوست انداخته است. غربزدگی امروز دیگر در شیفتگی به یک ماشین یا لباس نیست؛ بلکه در «ساختار دیدن»، «منطق زیستن» و «سلسلهمراتب تصمیمگیری» ما رخنه کرده است.
-
وقتی دیگری به جای ما فکر میکند
غربزدگی روزآمد
اگر جلال آلاحمد امروز میخواست «غربزدگی» را دوباره بنویسد، احتمالا از کارخانه و ماشین شروع نمیکرد؛ از صفحهای شروع میکرد که هر روز در دست ماست. از جایی که پیش از آنکه خودمان بدانیم چه میخواهیم ببینیم، الگوریتم به ما پیشنهاد میدهد که چه ببینیم؛ پیش از آنکه درباره یک مسئله اجتماعی داوری کنیم، چند تصویر و چند روایت عاطفی به ما میگوید که چه احساسی باید داشته باشیم و پیش از آنکه درباره مصلحت خودمان تصمیم بگیریم، معیارهای موفقیت و شکست را از بیرون دریافت کردهایم.
-
تحلیل تطبیقی دیدگاههای جلال آلاحمد و آنتونی گیدنز در مواجهه با غربزدگی
دیالکتیک هشدار اخلاقی و اعتراف ساختاری
بررسی پدیده «غربزدگی» در افق اندیشه معاصر، نیازمند گذار از شعارزدگی به تحلیلی دقیق و ساختاری است. از یکسو، جلال آلاحمد در رساله ماندگار «غربزدگی»، با نگاهی اخلاقی، هشداردهنده و پرشور، این پدیده را یک بیماری تاریخی میداند که جامعه شرقی را به مصرفکنندهای بیاراده در برابر ماشین و فرهنگ غربی بدل کرده است.
-
غربزدهها به بهشت نمیروند
با آثار و گفتاری از: مصطفی یزدان پناه، نفیسه محمدی، احمد صادقی، شادی ورشوچی، یوسف پورجم، اسما لطف آبادی، فاطمه آزاد، سجاد میرزایی، فاطمه شبانی آرانی، مونا عادلی نیک، قدرت الله غلمانی، حسین انجدانی
-
تلویزیون در یکی از پرتولیدترین برههها؛ نگاهی به نقشه راه و وضعیت آماری
از آنتن تا صف پخش و تولید
رسانه ملی در مرداد سال ۱۴۰۵ با بازنگری ساختاری در نحوه چرخش جدول پخش و مدلسازی جدید کنداکتور، وارد یکی از پرتحرکترین دورههای سریالسازی خود شده است. ارزیابی دقیق رویکرد جدید مرکز سیمافیلم نشان میدهد که مدیریت حوزه نمایشی صدا و سیما، الگوی سنتی پخش شبانه و ۳۰ شب متوالی یک سریال را کنار گذاشته و به سمت الگوی چندخطی و هفتگی حرکت کرده است. در این ساختار که بر پایه پیمایشهای آماری مرکز تحقیقات صدا و سیما، نظرسنجیهای افکارسنجی و تحلیل دادههای هوش مصنوعی شکل گرفته، شبکههای اصلی یک، دو و سه بهصورت همزمان سه عنوان سریال متفاوت را در طول هفته پوشش میدهند تا در مجموع ویترینی زنده و متنوع مشتمل بر ۹ سریال همزمان در برابر دیدگان مخاطبان قرار گیرد.
-
بازشناسی جلال آلاحمد در آینه «رسالات»
کتاب «رسالات»، تازهترین اثر درباره جلال آلاحمد که به کوشش خواهرزادهاش، محمدحسین دانایی در انتشارات همرخ منتشر شده، مجموعهای دست اول از اسناد تاریخی است که گامی نو برای شناخت واقعی این نویسنده سرشناس به شمار میرود.
-
حضوری پررنگ در نمایشگاه کتاب مجازی هفتم
بیش از ۳۰۰ عنوان در انتشارات راهیار
نشر راهیار در گام هفتم از نمایشگاه کتاب مجازی، با ویترینی پربار از آثار خود حاضر شده و حدود ۳۰۰ عنوان کتاب را در دیدرس علاقهمندان قرار داده است. این حضور پررنگ با ارائه ۳۵ اثر تازه چاپ شده همراه است که فرآیند انتشار آنها از نمایشگاه سال گذشته تا به امروز جریان داشته و طیف وسیعی از مباحث و موضوعات مختلف را پوشش میدهد.
-
نگاهی بر تطور سنت سفرنامهنویسی در ایران به بهانه سالروز تولد ناصرخسرو قبادیانی
در جستوجوی حقیقت؛ در دام تماشا
سالروز تولد ناصرخسرو قبادیانی، فرصتی مغتنم برای بازخوانی یکی از درخشانترین چهرههای تاریخ اندیشه و ادبیات ایران است؛ مردی که پیوند میان فلسفه، کلام، شعر و جهانگردی را به غایت استواری رساند. سنت سفرنامهنویسی در ایران که با نام او گره خورده است، مسیری پرفراز و نشیب را از قرن پنجم هجری تا به امروز طی کرده است.
-
کیمیاگــری معنای مصــــرف
در عصر ظهور تمدن صنعتی، مصرف کالا پاسخی بود به نیازهای فیزیولوژیک و کارکردی انسان؛ غذا برای رفع گرسنگی، لباس برای محافظت در برابر سرما و سرپناه برای امنیت. اما با پیچیدهتر شدن ساختارهای اجتماعی و ظهور سرمایهداری متأخر، رابطه انسان با اشیا دچار تغییری بنیادین شد. امروز، در دهه سوم قرن بیستویکم، ما دیگر در جهانی از اشیای واقعی زندگی نمیکنیم، بلکه در اقیانوسی از نشانهها و نمادها غوطهوریم که از سوی صنعت تبلیغات مهندسی شدهاند.
-
به مناسبت سالروز درگذشت پدر داستاننویسی مدرن ایران
نامی به اعتبار محمدعلی جمالزاده
۲۸ سال پیش در چنین روزی محمدعلی جمالزاده چشم از جهان فروبست؛ نویسندهای که با وجود سالها دوری از ایران، داستانهای خواندنی و مؤثری پدید آورده، تا آنجا که او را «پدر داستاننویسی مدرن ایران» میدانند. مطالعه آثار این نویسنده به خوانش بهتر داستاننویسی فارسی به ویژه داستان کوتاه کمک میکند.
-
به مناسبت هفته ملی نوجوان
چند پیشنهاد خواندنی برای نوجوانان
گروه سنی نوجوان در کشور ما مظلوم است؛ از همه نظر. از نظر تفریح، سرگرمی، محصول فرهنگی و توجه جامعه. به همین دلیل، نوشتن درباره این رده سنی کار سختی است. واقعیتش این است که در جامعه ما هنوز شناخت درست و دقیقی از نوجوانان وجود ندارد و احتمالا هم به همین دلیل بیشتر نوجوانان این سرزمین به محصولات کشورها و فرهنگهای دیگر پناه میبرند. نتیجه اینکه وقتی قرار است درباره کتاب کودک و نوجوان حرف بزنی، مجبوری مرتبا به کتابهای ترجمهای و خارجی ارجاع دهی.