دانشگاه تهران
-
-
چرا علم بومی در وطن خود غریب مانده است؟
سنگر خالی معنی
اگر از استادان و دانشجویان علوم انسانی بپرسید که «علم بومی و دینی» چیست، پیش از آنکه با پاسخی زنده و متکی به جان حقیقت روبه‌رو شوید، سایه‌ای از «ترس و لرز» را در چشم‌ها می‌بینید. گویی پس از دهه‌ها فریاد و شعار، هنوز در اعماق جان آکادمیک‌مان باور نکرده‌ایم که ما حق داریم، بلکه وظیفه داریم از منظر توحیدی و حکمت اسلامی، به انسان و جامعه نگاه کنیم. این پرسش تلخ اما همچنان پابرجاست: چرا پس از این همه سال، هنوز از علوم اجتماعی و انسانی بومی با لکنت و عذرخواهی حرف می‌زنیم؟
-
اگر دانشگاه می‌خواهد سنگر بماند...
پایان‌نامه‌هایی در خط مقدم
جنگ، عیار واقعی نهادها را در خط مقدم تاب‌آوری کشور محک می‌زند. ایستادن زیر آوار ۳۰۰ ساختمان دانشگاهی ویران‌شده و روشن نگه داشتن کلاس‌ها یک پیروزی دفاعی بزرگ است، اما تداوم آموزش به‌تنهایی یک دانشگاه جنگی نمی‌سازد. دانشگاه زمانی به معنای واقعی کلمه وارد میدان می‌شود که از حالت انفعال دربیاید و پایان‌نامه‌هایش را به خط مقدم نجات اقتصاد و تولید ملی تبدیل کند. دشمن با تخریب این مراکز، مغز متفکر کشور را نشانه رفت تا زنجیره اراده و دانش ملی را فلج کند. مقاومت دانشگاهیان در دو نبرد ۱۲ و ۴۰ روزه ستودنی بود، اما امروز پرسش مرگ و زندگی این است که این چراغ روشن، قرار است کدام تاریکی را در میدان واقعی کشور روشن کند؟
-
استاد دانشگاه تهران در گفت‌وگو با «آگاه»:
دانشگاه در چرخه اداری خودش گرفتار شده است
دکتر محمدرضا اخضریان‌کاشانی، استاد و عضو هیات علمی دانشگاه تهران معتقد است: دانشگاه در چرخه اداری خودش گرفتار شده و باید تمام ساختار اداری خود را سازماندهی کند. او تاکید دارد یک استاد باید پاکباخته باشد که تصمیم بگیرد به نظریه‌ای ورود کند که به موجب آن بخش زیادی از مسائل علوم‌انسانی را به چالش بکشد.
-
مسئله فقط تعطیل نشدن کلاس‌ها نیست!
دانشگاه در جنگ
در هنگامه جنگ، دانشگاه با یک آزمون دوگانه روبه‌رو است: از یک‌سو باید چرخه آموزش و پژوهش را از توقف نجات دهد و از سوی دیگر، باید نشان دهد که دانش انباشته‌شده در آن چه کمکی به عبور کشور از بحران می‌کند. اگر دانشگاه فقط کلاس‌هایش را برگزار کند و فعالیت‌های آموزشی را از حضوری، به مجازی تغییر دهد، بخشی از وظیفه خود را انجام داده است؛ اما هنوز به مهم‌ترین پرسش پاسخ نداده: سهم دانش و تخصص دانشگاهی در افزایش قدرت ملی و کاهش آسیب‌پذیری کشور چیست؟
-
نمایشگاه «تچر تخت‌جمشید» در اسپانیا برپا شد
نمایشگاه پژوهشی «تچر تخت‌جمشید» از ۱۶ تا ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۴ مهر تا اول آبان ۱۴۰۵) با همکاری دانشگاه تهران در کتابخانه مرکزی «ماریا مولینر» دانشگاه مورسیا (اسپیناردو) در اسپانیا برگزار شده است.
-
مروری بر کتاب «رسالات؛ پرونده تحصیلی تا مقطع دکتری و چند مقاله تحقیقی»
چرا جلال آل‌احمد «دکتر» نشد؟
واکاوی کارنامه فکری نویسنده‌ای که تمام زیست خود را بر لبه گسل‌های سیاست، فرهنگ و ادبیات معاصر بنا کرد، بدون شناخت ایستادگی‌های او در برابر الگوهای مسلط زمانه‌اش ناتمام می‌ماند. جلال آل‌احمد از معدود چهره‌هایی است که عطای عناوین پرطمطراق دانشگاهی را به لقای آن بخشید و در اعتراضی آگاهانه به آفت «مدرک‌گرایی» و فضای راکد آکادمیک، نوشتن در متن جامعه را برگزید تا رسالت روشنفکری را از حصار دانشکده‌ها به میان مردم ببرد.
-
روایتی از سه‌شنبه‌های دانشکده ادبیات به بهانه زادروز استاد شفیعی‌کدکنی
جایی که نشستن روی زمین فضیلت است
زهرا بذرافکن، خبرنگار گروه فرهنگ: پاییز خیابان انقلاب، با چنارهای نیمه‌زرد و بوی پاییز و کتابفروشی‌هاش، هر سال در میانه‌های مهر حال‌وهوای دیگری پیدا می‌کند. نوزدهم مهر شاید مثل هر روز دیگر میان هیاهوی رفت‌وآمدها گم شود اما برای کسانی که نبض این خاک را از راه واژه‌ها می‌گیرند، این تاریخ یادآور شاعری توانا و بی‌نقاب است. در زمانه‌ای که فرسایش روحی و روزمرگی، رمقی برای جشن‌های جمعی باقی نگذاشته و سایه اضطراب‌های ریز و درشت بر سرمان سنگینی می‌کند، به یاد آوردن نام او شبیه باز کردن پنجره‌ای رو به باغی دیرسال است. برای ما، به‌ویژه برای نسل‌های جوان‌تری که احساس می‌کنند پیوندهای‌شان با تاریخ، گذشته و معنا در حال گسستن است، محمدرضا شفیعی‌کدکنی فقط یک مصحح متون کهن یا شاعر نام‌آشنا نیست؛ او چراغی است که در پهنه فرهنگی این سرزمین کماکان روشن نگه داشته شده است.
-
یادی از فریدون مشیری
اگر بود حالا صدساله می‌شد
پایان شهریور، سالروز تولد فریدون مشیری است؛ شاعری که شعر «کوچه»اش یکی از محبوب‌ترین شعرهای دهه‌های اخیر بوده است.
-
عیادت نمایندگان رهبر انقلاب از چهره ماندگار شعر و ادبیات
حال سیدعلی موسوی‌گرمارودی چطور است؟
نمایندگان رهبر انقلاب از سیدعلی موسوی‌گرمارودی، چهره ماندگار شعر و ادبیات عیادت کردند.
-
روشنفکران غرب‌پرست از جان جلال چه می‌خواهند؟!
او همچنان خوانده می‌شود
وقتی به تاریخ ۱۸ شهریور سال ۴۸ شمسی در اسالم گیلان از دنیا رفت شاید خودش هم فکر نمی‌کرد که تا سال‌های سال محل بحث مردم به‌خصوص نخبگان جامعه قرار بگیرد. آخوندزاده‌ای که راه پدر را ادامه نداد؛ به جرگه روشنفکران پیوست. واقعیتی که می‌دید مورد قبولش نبود. دائما در حال کاوش حقیقت بود و با زبانی صریح از زمانه‌اش انتقاد می‌کرد.
-
جواد مجابی درگذشت
جواد مجابی، شاعر، نویسنده، منتقد ادبی و هنرهای تجسمی، نقاش، طنزپرداز و روزنامه‌نگار ایرانی شنبه ۱۴ شهریور پس از یک دوره بیماری درگذشت.
-
به مناسبت سالروز برگزاری نخستین نماز جمعه پیامبر (ص)
امتداد یک خطبه
آفتاب حجاز بر ریگزارها می‌تابید و غبار کاروان هجرت هنوز در هوا معلق بود. سفری تاریخ‌ساز از مکه به مدینه در جریان بود تا شالوده تمدنی نوین پی‌ریزی شود. کاروان پیامبر اسلام(ص) در شانزدهم ربیع‌الاول در دره بنی سالم بن عوف توقف کرد تا رویدادی شگرف رقم بخورد. آنجا در فضایی باز و زیر سقف آسمان، نخستین نماز جمعه تاریخ اقامه شد؛ اجتماعی که دیگر تنها عبادتی فردی نبود، بلکه اعلام موجودیت یک امت یکپارچه و پیوند ناگسستنی اخلاق و سیاست بود.
-
-
مسابقه نافرجام ترجمه
انتشار اثر تازه هاروکی موراکامی با عنوان «قصه کاحو» (Kaho)، بار دیگر تب تند و شتاب‌زده ترجمه در بازار کتاب ایران را به نمایش گذاشت. هنوز چند روزی از عرضه نسخه ژاپنی این اثر نگذشته بود که چند ترجمه فارسی به‌طور همزمان از سوی ناشرانی چون میلکان، وزن دنیا و دیگران روانه بازار نشر و ویترین کتاب‌فروشی‌ها شد. این شتاب نامتعارف و رکوردشکنی در برگردان یک متن ادبی، توجه بسیاری از اهالی قلم و کاربران فضای مجازی را به خود جلب کرد و موجی از واکنش‌ها و نقدها را برانگیخت.
-
در سالروز درگذشت استاد برجسته زبان و ادبیات فارسی
پرویز ناتل‌خانلری، کاروان‌سالار سخن و نسل بی‌تکرار
همزمان با یکم شهریور سالگرد درگذشت پرویز ناتل‌خانلری، مهدی نوریان، استاد دانشگاه اصفهان، در یادداشتی با مرور خاطرات خود از این استاد ادبیات فارسی، از جایگاه علمی، اخلاقی و پژوهشی او و نسلی از استادان ادبیات دانشگاهی ایران نوشته است.
-
-
مردی که برای تاریخ ایران می‌گریست درگذشت
اسماعیل یغمایی، باستان‌شناس پیشکسوت ایرانی در ۸۵ سالگی درگذشت.
-
اسماعیل یغمایی در بیمارستان بستری شد
اسماعیل یغمایی، باستان‌شناس پیشکسوت ایرانی، در اثر عارضه سکته مغزی در بیمارستان بستری شد.
-
تجلی عقلانیت، جهاد و بیداری در زیست رهبر شهید انقلاب
روشنفکر شهید
در پهنه تاریخ معاصر ایران، واژه «روشنفکری» پیوسته حامل بار معنایی پرفرازونشیب و تلاطم‌های گفتمانی متعددی بوده است. با این حال، در منظومه اندیشه انقلاب اسلامی، این واژه زمانی که با مفاهیمی چون تعهد دینی، فقاهت پویا و در نهایت ایثار سرخ پیوند می‌خورد، جلوه‌ای نوین و اصیل می‌یابد. رهبر انقلاب که در پی حملات متجاوزانه دشمن در اسفند سال گذشته به فیض شهادت نائل آمد و عنوان جاودان رهبر شهید را از آن خود کرد، نمونه اعلای این پیوند مبارک میان عقلانیت، هنر، قلم، سیاست و شهادت بود. برای فهم تبار فکری این متفکر و مفسر قرآن، باید فراتر از قالب‌های خشک و رسمی، به اعماق زیست فکری و مبارزات ایشان سفر کرد؛ سفری که نشان می‌دهد چگونه یک فقیه و مجتهد تمدن‌ساز با درک دقیق از مقتضیات زمانه، رهبری و پیشروی جریان روشنفکری دینی را به عهده گرفت.
-
تبار بانوانی که تاریخ‌ساز شدند
مریم میرزاخانی، ریاضی‌دان نابغه‌ای که با فروتنی بلندترین قله‌های علمی در دسترس جهان را فتح کرد، در ۴۰ سالگی درگذشت. او نخستین زنی بود که موفق به دریافت مدال فیلدز، عالی‌ترین نشان ریاضی جهان شد؛ افتخاری بزرگ که ابعادی جهانی‌تر به خود گرفت و روز تولدش را به عنوان روز جهانی زن در ریاضیات در تاریخ ثبت کرد.
-
موسس سازمان نظام روان‌شناسی روایت کرد
ماجرای قرائت نامه معلم نابینا برای رهبر شهید و آموزش کودکان استثنایی
یکی از موسسان سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور ضمن تشریح ابعاد شخصیتی رهبر شهید انقلاب، ایشان را شخصیتی جامع، اندیشمند، پژوهش‌محور و امیدآفرین توصیف کرد و با بیان خاطراتی از سال‌های پیش و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به نگاه ویژه و حکیمانه ایشان نسبت به تعلیم و تربیت، پژوهش، علم، فناوری و به‌ویژه کودکان استثنایی پرداخت.
-
وقتی ملت برای بزرگان خود به پا می‌خیزد
بدرقه‌های تاریخی
مرضیه کیان، خبرنگار: روی ساحل که می‌نشینی چشم تا لب آسمان آب می‌برد؛ همان آبی که روزی پیری می‌گفت تهش را دیده. می‌گفت آدم آخر دنیا را که ببیند می‌فهمد هیچ چیز نیست، جز یک چیز: آن لحظه‌ای که جمعیت تابوت را روی دوش می‌گیرد و شهر یکپارچه سیاه می‌شود. در ایران و جبهه مقاومت، بزرگ‌ترین تقدیرها نه در سالن‌های مدال‌دهی که در تشییع‌ها رخ می‌دهد. از آیت‌الله بروجردی که تهران را به‌هم ریخت تا سردار سلیمانی که شهرها را لرزاند، همه یک نقطه مشترک دارند: مردمی که یک‌باره دریا می‌شوند و تابوت را مثل امانتی مقدس تا حرم می‌برند. این روزها دوباره منتظریم؛ دوشنبه ۱۵ تیر تهران می‌لرزد، پنج‌شنبه ۱۸ تیر مشهد سرود «لبیک یا حسین (ع)» می‌خواند و پیکر امام مجاهدی که در محاصره عشق به‌خاک سپرده می‌شود، آخرین فصلی از این دفتر کهنه است.
-
بازشناسی جلال آل‌احمد در آینه «رسالات»
کتاب «رسالات»، تازه‌ترین اثر درباره جلال آل‌احمد که به کوشش خواهرزاده‌اش، محمدحسین دانایی در انتشارات همرخ منتشر شده، مجموعه‌ای دست اول از اسناد تاریخی است که گامی نو برای شناخت واقعی این نویسنده سرشناس به شمار می‌رود.
-
راهکار مقابله با خبرسازی رسانه‌های معاند چیست؟
رسانه‌ای خبیث برای اهداف کثیف
سیاست معروف انگلیسی‌ها «تفرقه بینداز و حکومت کن!» است، یعنی به دنبال آن هستند مردم کشورها به‌ویژه کشورهای مستقل و آزادی‌خواه را به جان یکدیگر بیندازند و میان آنها و مسئولان کشورشان اختلاف و دودستگی ایجاد کنند. در مسیر تعیین شده، از رسانه‌های تحت مدیریت‌شان نیز بهره می‌گیرند تا بتوانند با انتشار اخبار کذب، افکار عمومی را در تسخیر سیاست‌های سلطه‌جویانه خود قرار دهند. نمونه بارز این اقدام راه‌اندازی شبکه فارسی زبان B.B.C فارسی قبل از انتخابات حاشیه‌ساز و جنجالی دهمین دوره ریاست جمهوری بود.
-
درویش‌رضا منظمی، پیشکسوت موسیقی نواحی لرستان درگذشت
نغمه‌هایی که روایتگر عشق به فرهنگ ایران بود
مدیرعامل بنیاد رودکی در پیامی به مناسبت درگذشت درویش‌رضا منظمی، نوازنده و مدرس پیشکسوت کمانچه و ویولن نوشت: نغمه‌های ساز این هنرمند روایتگر عشق به فرهنگ ایران بود.
-
جشن پنج میلیونی شدن قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب
انتشارات امیرکبیر که حالا در ۷۷ سالگی پا به هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران می‌گذارد، ناشر بسیاری از آثار ماندگار و پرفروش صنعت نشر ایران است؛ از این جمله می‌توان به «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» اثر زنده‌یاد مهدی آذریزدی نام برد که پرفروش‌ترین اثر تاریخ نشر ایران است. در متن پیش رو، علاوه بر مروری بر مهم‌ترین بخش‌های نشست خبری این انتشارات در اولین روز از نمایشگاه کتاب، تازه‌ترین آثار امیرکبیر که در نمایشگاه کتاب جاری عرضه شده است را از نظر می‌گذرانیم:
-
لزوم برقراری نظام اجتماعی مطالعه
هیچ کشوری با توصیه اخلاقی کتابخوان نشده است
دکتر محمدرضا اخضریان‌کاشانی علاوه بر اینکه عضو هیات علمی دانشگاه تهران است، چندین سال هم به‌عنوان معاون یا مدیر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور مشغول بوده است. آنچه در ادامه می‌آید گفت‌وگو با موضوع راهکارها و اقدامات پیشنهادی برای ترویج کتابخوانی در ایران اسلامی است.
-
ریشه‌های کهن و گنجینه‌هایی که خاک می‌خورند
نوزدهم اردیبهشت در تقویم رسمی کشور به عنوان روز اسناد ملی و میراث مکتوب ثبت شده است؛ روزی که به یمن بزرگداشت شیخ کلینی، محدث بزرگ شیعه نامش با شناسنامه تاریخی ایران گره خورده است. اما این مناسبت تقویمی، برای پژوهشگران حوزه تاریخ و فرهنگ یادآور مسیری پرفراز و نشیب و گاه مسدود برای رسیدن به اسنادی است که هویت یک ملت را در دل خود جای داده‌اند.