آگاه: در چنین بستری، «اقتصاد مقاومتی» به یکی از کلیدیترین مفاهیم در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی بدل شد؛ مفهومی که صرفا واکنشی مقطعی به تحریمها نبود، بلکه الگویی بلندمدت برای ساختن اقتصادی درونزا، پویا و مقاوم در برابر تکانههای بیرونی به شمار میرفت. از نگاه ایشان، کشوری که اقتصاد خود را بر ظرفیتهای داخلی، سرمایه انسانی، دانش بومی، تولید ملی و مشارکت مردم استوار کند، حتی در سختترین شرایط نیز مسیر پیشرفت را از دست نخواهد داد. رهبر شهید بارها تاکید میکردند که هدف دشمن از اعمال تحریمها، صرفا کاهش درآمدهای کشور نیست، بلکه ایجاد نارضایتی عمومی، متوقف کردن روند پیشرفت و وادار کردن جمهوری اسلامی به عقبنشینی از آرمانهای خود است. از همین رو، اقتصاد مقاومتی در اندیشه ایشان، راهبردی برای خنثیسازی این فشارها و تبدیل تهدیدها به فرصت بود؛ راهبردی که وابستگی اقتصاد به نفت را کاهش دهد، صادرات غیرنفتی را گسترش بخشد، تولید داخلی را تقویت کند و زمینه شکوفایی شرکتهای دانشبنیان و کارآفرینی را فراهم آورد.
در بیانات متعدد ایشان آمده است که اقتصاد مقاومتی به معنای ریاضت اقتصادی یا محدود کردن زندگی مردم نیست؛ بلکه اقتصادی است که در برابر بحرانها و فشارهای خارجی آسیبپذیر نباشد و بتواند با اتکا به توان داخلی، مسیر رشد و رفاه را ادامه دهد. ایشان بارها تصریح کرده بودند که این الگو، اقتصادی «درونزا و برونگرا» است؛ یعنی ضمن تکیه بر ظرفیتهای ملی، از تعامل سازنده با اقتصاد جهانی، توسعه صادرات و بهرهگیری از فناوریهای نوین نیز استقبال میکند. رهبر شهید همچنین نقش مردم را در تحقق اقتصاد مقاومتی تعیینکننده میدانستند. از منظر ایشان، دولت باید سیاستگذار، تسهیلگر و ناظر باشد و زمینه را برای حضور فعال بخش خصوصی، تعاونیها، کارآفرینان و جوانان نخبه فراهم کند. به همین دلیل، در سالهای مختلف، حمایت از تولید ملی، رفع موانع کسبوکار، اصلاح نظام بانکی، مبارزه با قاچاق کالا، مقابله با فساد اقتصادی، مردمیسازی اقتصاد و تقویت سرمایهگذاری داخلی، همواره در زمره مهمترین مطالبات ایشان از مسئولان قرار داشت.
مرور نامگذاری سالهای اخیر نیز بهخوبی نشان میدهد که اقتصاد مقاومتی، تنها یک شعار نبود، بلکه نقشه راهی برای اداره کشور محسوب میشد. شعارهایی همچون «اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل»، «حمایت از کالای ایرانی»، «جهش تولید»، «تولید، پشتیبانیها و مانعزداییها»، «تولید؛ دانشبنیان و اشتغالآفرین» و «سرمایهگذاری برای تولید»، همگی حلقههای یک زنجیره فکری بودند که هدف نهایی آن، شکلگیری اقتصادی قدرتمند، مستقل و تابآور بود. اما تداوم این نگاه راهبردی را میتوان در نخستین سال رهبری فرزند خلف ایشان نیز مشاهده کرد. حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای با نامگذاری سال ۱۴۰۵ با عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی»، بار دیگر نشان دادند که مسیر ترسیمشده از سوی رهبر شهید، همچنان بهعنوان راهبرد اصلی کشور در عرصه اقتصاد دنبال خواهد شد. این نامگذاری، صرفا انتخاب یک شعار سالانه نبود، بلکه پیامی روشن به مسئولان، فعالان اقتصادی و آحاد مردم بود که پیشرفت اقتصادی ایران، در گرو تقویت انسجام داخلی، حفظ امنیت ملی و تکیه بر ظرفیتهای درونی کشور است. انتخاب این عنوان در شرایطی صورت گرفت که کشور همچنان با فشارهای خارجی، تحریمهای اقتصادی، جنگ ترکیبی و تلاش دشمن برای ایجاد نااطمینانی در فضای اقتصادی مواجه بود. از همین رو، تاکید بر اقتصاد مقاومتی در کنار وحدت و امنیت ملی، بیانگر این واقعیت است که رشد اقتصادی، افزایش سرمایهگذاری، رونق تولید و بهبود معیشت مردم، بدون ثبات، همبستگی ملی و امنیت پایدار امکانپذیر نخواهد بود.
در واقع، این نامگذاری را میتوان استمرار همان مکتب اقتصادی رهبر شهید دانست؛ مکتبی که اقتصاد را مهمترین پشتوانه استقلال سیاسی، اقتدار ملی و پیشرفت کشور میدانست و همواره بر مردمیسازی اقتصاد، حمایت از تولید داخلی، کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی، توسعه اقتصاد دانشبنیان و بهرهگیری حداکثری از ظرفیتهای داخلی تاکید داشت. از این منظر، شعار سال ۱۴۰۵ نه آغاز یک رویکرد جدید، بلکه ادامه منطقی مسیری است که طی سالهای گذشته در منظومه فکری رهبر شهید پایهگذاری شد و امروز نیز بهعنوان نقشه راه اقتصاد ایران مورد تاکید رهبر انقلاب قرار گرفته است.
عبدالرضا مصری، نماینده مردم کرمانشاه درباره تاکیدات مقام رهبری پیرو تمرکز بر اقتصاد مقاومتی در کشور اظهار کرد: در تمامی جلساتی که توفیق حضور در محضر امام شهیدمان را داشتم، یکی از مهمترین محورهای مورد تاکید ایشان، تبیین ابعاد مختلف اقتصاد مقاومتی بود. ایشان این موضوع را با جزئیات برای مسئولان تشریح میکردند و اگر دستگاههای اجرایی و مجموعه حاکمیت صرفا به شنیدن این توصیهها اکتفا نمیکردند و آن را بهطور کامل در عمل اجرا میکردند. اقتصاد مقاومتی میتوانست نسخهای شفابخش برای درمان مشکلات ساختاری و مزمن اقتصاد کشور باشد. نایبرئیس پیشین مجلس شورای اسلامی افزود: متاسفانه ما در اجرای کامل آنچه رهبر انقلاب تبیین و تاکید میکردند، کوتاهی کردیم و آنگونه که شایسته بود به این رهنمودها عمل نشد. مصری در پایان خاطرنشان کرد: امروز نیز مقام رهبری حاضر، همچنان بر اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی تاکید دارند. امیدوارم مسئولان با عزمی جدی، تحقق محورهای اقتصاد مقاومتی را که از آرزوهای دیرینه رهبر شهیدمان بود، در دستور کار قرار دهند تا زمینه حل مشکلات اقتصادی کشور بیش از پیش فراهم شود.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در گفتوگو با «آگاه» در همین زمینه گفت: ایده اقتصاد مقاومتی در دهه ۸۰ از سوی مقام رهبری مطرح شد و این سیاستها در ۲۴ بند ابلاغ شد. متاسفانه در آن سالها، توجه لازم از سوی بخشهای مختلف متولی کشور و همچنین دانشگاهها و مراکز علمی انجام نگرفت. اقتصاد مقاومتی متاسفانه تا حد زیادی تنزل پیدا کرد، حتی در حدی که کارهایی که مردم در مساجد و محلهها انجام میدهند، با این حال اگر ۲۴ بند اقتصاد مقاومتی ملاحظه شود، میبینیم که این بسته واقعا یک نسخه جامع در حوزه بودجه، مالیات، نفت، عدالت، یارانه، بازرگانی، صنعت، کشاورزی و فرهنگسازی و مشارکت مردمی است. این بسته جامع با توجه به مسائل پیش آمده، نشان میدهد که این نسخه همچنان میتواند نسخه شفابخش کشور باشد. نسخهای که وقتی به آن عمل شده، تابآوری اقتصاد کشور را افزایش داده و به رغم مشکلات، در حوزههایی که عمل شده، موفقیتهایی حاصل شده است. همان بندهایی که امام شهید ما نیز تاکید داشتند؛ اتکا به ظرفیت درونی، استفاده از فرصتهای بیرونی، استفاده از علم و دانش و برنامهریزی و پیشبرد مسیر از طریق مردم و با اتکا به مردم. بنابراین معتقدم نسخه اقتصاد مقاومتی به شکل جامع و علمی و با پرهیز از تنزل آن به کارهای کلیشهای مطرح شده است. همچنین مصطفی مطورزاده، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در همین زمینه به «تسنیم» گفت: اگر سیاست اقتصاد مقاومتی به صورت کامل عملیاتی میشد، بسیاری از مشکلات امروز کشور در حوزه تولید و سایر بخشها برطرف شده بود. عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، مهمترین پیام رهبر شهید در حوزه اقتصاد را تاکید بر اقتصاد مقاومتی دانست و اظهار کرد: رهبر شهید در سالهای اخیر همواره اقتصاد مقاومتی را به عنوان مهمترین راهبرد برای مسئولان و فعالان اقتصادی مطرح کردند، اما متاسفانه این سیاست کمتر مورد توجه قرار گرفت و به طور کامل اجرایی نشد. وی افزود: اقتصاد مقاومتی بر پایه اقتصاد دانشبنیان، عدالتمحوری و مردمیسازی اقتصاد تعریف شده است و اگر این سیاستها به صورت کامل اجرا میشد، بسیاری از مشکلات فعلی کشور، بهویژه در بخش تولید، برطرف میشد. وی درباره تفاوت نگاه اقتصادی رهبر شهید با رویکردهای رایج اقتصادی در جهان گفت: مهمترین دکترین اقتصادی ایشان، عدالت در اقتصاد بود. رهبر شهید بارها تاکید داشتند که اقتصاد کشور باید در توزیع امکانات و ایجاد فرصتها عدالتمحور باشد، در حالی که در نظام سرمایهداری امروز جهان، عدالت تا حد زیادی نادیده گرفته میشود. مطورزاده ادامه داد: ایشان همواره تاکید میکردند که مدیریت اقتصاد کشور نباید تحت تاثیر جریانهای حاکم بر اقتصاد جهانی قرار گیرد و با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، اقتصاد درونزا و در عین حال بروننگر با محوریت صادرات دنبال شود.
علاوه بر آن، حسنعلی محمدی، دبیر کمیسیون صنایع و معادن مجلس، درباره مهمترین پیام رهبر شهید برای مسئولان در حوزه اقتصاد، اظهار کرد: رهبر شهید در کنار دغدغههای فرهنگی، همواره در نامگذاری سالها بر موضوع اقتصاد و تولید تاکید ویژه داشتند و یکی از کلیدواژههای اصلی در سیاستگذاریهای ایشان، مسائل اقتصادی بود که بهعنوان توصیهای جدی به دولتمردان، مسئولان اجرایی و قانونگذاران مطرح میشد. وی افزود: از دیگر محورهای مورد تاکید ایشان، اقتصاد مقاومتی و کاهش وابستگی به ارز بود. سیاستهایی که متناسب با شرایط و مقتضیات کشور باید اجرایی میشد. در سالهایی که جمهوری اسلامی ایران با تحریمها و مشکلات اقتصادی مواجه بود، سیاستهای کلان ابلاغی رهبر شهید موجب شد کشور بتواند با موفقیت از این شرایط عبور کند. دبیر کمیسیون صنایع و معادن مجلس اظهار امیدواری کرد که این سیاستها و رهنمودها در ادامه نیز از سوی رهبر انقلاب دنبال شود و مسیر ترسیمشده در حوزه اقتصاد استمرار یابد. محمدی در پاسخ به این پرسش که مهمترین میراث رهبر شهید در حوزه اقتصاد برای نسل جوان و مدیران آینده چیست، گفت: مهمترین میراث ایشان، کاهش وابستگی به ارز و دلار است. همچنین باید بر توسعه زنجیره ارزش، حمایت از حوزههای دانشبنیان و فعالیتهایی که ارزش افزوده بالایی ایجاد میکنند تمرکز شود. زیرا این بخشها از ظرفیت بالایی برای توسعه صادرات برخوردارند و میتوانند کشور را از مشکلات اقتصادی نجات دهند. با همه این تفاسیر میتوان گفت که تاکید مکرر رهبر شهید بر اقتصاد مقاومتی، برخاسته از یک تحلیل راهبردی نسبت به آینده کشور بود. ایشان باور داشتند که اقتدار سیاسی، امنیت ملی، پیشرفت علمی و حتی نقشآفرینی منطقهای جمهوری اسلامی، بدون برخورداری از اقتصادی مستحکم و مقاوم دوام نخواهد داشت. بنابراین، اقتصاد مقاومتی در اندیشه ایشان نه یک سیاست کوتاهمدت برای عبور از تحریمها، بلکه نسخهای دائمی برای تضمین استقلال اقتصادی، افزایش تابآوری ملی و فراهم ساختن بستر پیشرفت پایدار ایران اسلامی بود.
۱۶ تیر ۱۴۰۵ - ۲۲:۳۰
کد مطلب: ۲۳٬۵۶۶
رهبر شهید انقلاب اسلامی در طول سالهای زعامت خود، اقتصاد را نه صرفا یک حوزه مدیریتی، بلکه یکی از مهمترین میدانهای حفظ اقتدار ملی و صیانت از استقلال کشور میدانستند. تمرکز مستمر ایشان بر مسائل اقتصادی، از نامگذاری سالها با مضامین اقتصادی گرفته تا مطالبه اصلاح ساختارها، حمایت از تولید، مردمیسازی اقتصاد و مقابله با فساد، نشان میداد که ایشان ریشه بسیاری از چالشهای کشور را در حوزه اقتصاد و معیشت مردم جستوجو میکردند. این توجه ویژه، در شرایطی که جمهوری اسلامی با سالها تحریم، فشارهای خارجی و جنگ اقتصادی روبهرو بود، بیش از پیش اهمیت یافت و اقتصاد را به یکی از اصلیترین محورهای بیانات و سیاستگذاریهای ایشان تبدیل کرد.
نظر شما