قوای سه‌گانه در نظام سیاسی ایران، مسئولیت‌های جداگانه‌ای برعهده دارند اما در عین تفکیک وظایف، همواره به همگرایی با یکدیگر تاکید می‌کنند و این همدلی مخصوص دوره فعلی نیست، در تمامی ادوار ـ پس از پیروزی انقلاب اسلامی ـ  آهنگ تعامل و هم‌صدایی در قوا شنیده می‌شد. حال در دوره‌ای، مسیر تعامل تند و در دوره‌ای آهسته پیش می‌رفت.

تبلور «اتحاد مقدس» در قوای سه‌گانه

آگاه: در عصر وفاق و با روی کار آمدن دولت چهاردهم به ریاست مسعود پزشکیان، یکی از مهم‌ترین مطالباتی که از سوی او و دولتمردان مطرح می‌شد، نزدیکی و برادری بین قوا و نهادهای حاکمیت با هم بود؛ جلسات سه رئیس قوه قبل از جنگ به صورت منظم برگزار می‌شد و بعد از اعلام آتش‌بس ـ در جنگ ۴۰ روزه ـ مجدد چند جلسه تشکیل دادند. به وقت ۲۹ تیر رئیس‌جمهور در نشست شورای عالی قضایی شرکت کرد تا از یک سو نظرات و دیدگاه‌هایش را با مسئولان قضایی در میان بگذارد و از سوی دیگر، نشان دهد نهادهای حاکمیت زیر چتر همگرایی «خدمت به مردم و حل مشکلات اقتصادی و معیشتی» را دنبال می‌کنند.
رئیس قوه مجریه در آن نشست با استناد به آموزه‌های قرآنی، بی‌تفاوتی نسبت به محرومان را از مهم‌ترین عوامل انحراف و سقوط جوامع معرفی کرد و با تاکید بر مسئولیت مشترک همه ارکان اجرایی کشور در قبال مشکلات مردم، تصریح کرد: دولت و همه مسئولانی که در کنار ما خدمت می‌کنند، نمی‌توانیم نسبت به چنین شرایطی بی‌تفاوت باشیم. این وضعیت به‌سادگی قابل اغماض نیست. نمی‌توانیم صرفا به این بسنده کنیم که مسئولیتی بر عهده داریم و در جایگاه مدیریت قرار گرفته‌ایم. این دغدغه همواره در ذهن و قلب من وجود دارد و حقیقتا نمی‌توانم نسبت به آنچه در جامعه می‌گذرد، بی‌تفاوت باشم. وی با اشاره به شرایط پیچیده کشور، مقابله همزمان با تهدیدات خارجی و حل مسائل داخلی را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر توصیف کرد و گفت: دشمنان این ملت با همه توان در تلاشند تا از مسیرهای مختلف، راه‌های پیشرفت و حرکت ما را مسدود کنند و اجازه ندهند جمهوری اسلامی ایران با عزت، اقتدار و سربلندی مسیر خود را ادامه دهد. آنان نمی‌خواهند کشوری مستقل، مقتدر و موفق در این منطقه شکل بگیرد. بنابراین، ما هم باید با توطئه‌های دشمن مقابله کنیم و همزمان مشکلات داخلی خود را برطرف سازیم. مدیریت این پیچیدگی‌ها، بدون تردید، کار ساده‌ای نیست.
رئیس‌جمهور، وحدت، تفاهم و تصمیم‌گیری مبتنی بر خرد جمعی را پیش‌شرط عبور موفق از شرایط دشوار کشور دانست و تاکید کرد: از همین رو، پیش از هر چیز، نیازمند وحدت، تفاهم، زبان مشترک و نگاه مشترک هستیم. او همچنین ۲۷ تیر در نشست تخصصی بررسی ابعاد حقوقی و قضایی جنگ ۱۲ روزه و۴۰ روزه به همکاری کم‌سابقه‌ای که بین قوا شکل گرفته پرداخته و گفته بود: در طول تاریخ انقلاب، چنین انسجامی میان قوای مجریه، قضاییه و مقننه برای پیگیری حقوق ملت ایران بی‌سابقه است. آقایان اژه‌ای و قالیباف با تمام توان، ما را در این مسیر همراهی می‌کنند و این همراهی شایسته، گاهی حتی با نقدهای غیرمنصفانه نیز مواجه می‌شود که جای تقدیر و حمایت دارد.
قاضی‌القضات نیز در جلسه شورای عالی قضایی با تاکید بر شرایط سخت حاکم بر جامعه گفت: همه ما موظف و مکلفیم که به دولت کمک کنیم تا در اداره امور کشور و قوای مسلح، کوچک‌ترین خللی ایجاد نشود.
محسنی‌اژه‌ای با بیان اینکه رئیس‌جمهور انسان با اخلاصی است، اظهار کرد: دکتر پزشکیان، تمام هم و غم خود را گذاشته تا آنچه به نفع اسلام و ایران و مردم است، رقم بخورد، ما نیز باید نهایت کمک و مساعدت را به وی و مجموعه دولت داشته باشیم. او (رئیس‌جمهور) اعتقاد راسخ دارد که کلام رهبری انقلاب، فصل‌الخطاب است و باید به نیروهای مسلح، نهایت کمک و مساعدت را انجام داد، ما این موضع رئیس‌جمهور را می‌ستاییم.
به هر حال، کشور درگیر تهاجم نظامی است و باید از هر مسئول و شخصیت صاحب‌نامی که به دور از حاشیه‌سازی، به دنبال گره‌گشایی معضلات مردم است، حمایت کرد تا بتوان مقابل ولی نعمتان انقلاب رو سفید شد. ضمن آنکه در شرایط جنگ، بیشترین آسیب معمولا از طریق شکاف‌های داخلی وارد می‌شود. همگرایی قوا در این مقطع، نتایجی به همراه خواهد داشت.
   پیام اتحاد: وقتی مردم می‌بینند رئیس‌جمهور، رئیس قوه قضاییه و سایر مقامات عالی‌رتبه در یک میز می‌نشینند و با هم هماهنگ هستند، حس ثبات به جامعه منتقل می‌شود. این کار مانع ایجاد هرگونه ابهام یا تصور تفرقه در لایه‌های بالای تصمیم‌گیری می‌شود.
   تسریع در اجرای تصمیمات: در زمان جنگ، تضاد منافع یا بروکراسی بین قوا ـ مثلا تضاد بین تصمیمات اجرایی و احکام قضایی ـ می‌تواند منجر به کندی حرکت شود. اما همگرایی باعث می‌شود مسیر اجرای «تصمیمات حیاتی» هموار شود و سرعت عمل افزایش یابد.
   افزایش اعتماد عمومی: حضور رئیس‌جمهور در نشست قوه قضاییه حاکی از آن است‌ که دولت تنها به دنبال مدیریت اجرایی نیست، بلکه در کنار دستگاه‌های نظارتی و قضایی، در حال ایجاد دیوار دفاعی یکپارچه برای کشور است؛ این امر منجر می‌شود مردم احساس کنند نظام در برابر تهدیدات، به صورت یکپارچه ایستاده است. نکته دیگر در باب همگرایی‌ها به بازخوردهایی که در خارج از کشور پیدا می‌کنند، برمی‌گردد. در همین رابطه باید سه اصل راهبردی مورد توجه قرار گیرد:
۱- نباید فراموش کرد، دشمن در هر جنگی، ابتدا سعی می‌کند «روایت تفرقه» را ترویج و ادعا کند در ایران بین دولت و سایر ارکان اختلاف وجود دارد، اما همگرایی قوا، استراتژی دشمن را خنثی و ثابت می کند، ایجاد شکاف در بدنه حاکمیت، توهمی بیش نیست.
۲- هنگامی که در کشوری صداهای مختلف بلند شود، طبیعتا نگاه‌ها به آن کشور تغییر می‌کند. بر همین اساس، همگرایی قوا، پیامی به سایر دول صادر می‌کند و آن اینکه تصمیمات اتخاذ شده در سطح ملی، مورد حمایت تمام ارکان قدرت است و لغو یا تغییر آنها با فشارهای خارجی ممکن نیست.
۳- دشمن وقتی مشاهده می‌کند قوه مجریه، قضاییه و مقننه کاملا در یک راستا گام برمی‌دارند، متوجه می‌شود، هر ضربه‌ای به هر بخشی از نظام، پاسخی منسجم و جامع در پی خواهد داشت، نه پاسخی پراکنده.
به همین جهت حضور رئیس‌جمهور در نشست شورای عالی قضایی ـ در این زمان ـ  به منزله کامل شدن پازل «اتحاد مقدس» است. همان مطالبه‌ای که رهبر انقلاب به تازگی در پیام مکتوب‌شان بار دیگر بیان فرمودند. پس حضور رئیس دولت در جمع مدیران قضایی را می‌توان به عنوان «مانور سیاسی-مدیریتی» تحلیل کرد که دو هدف داشت: ۱. به دولت اجازه می‌دهد چالش‌های اجرایی خود را با حمایت قضایی پیش ببرد. ۲. به دشمن، می‌فهماند که تخصص و قدرت در ایران، در حال حاضر در یک نقطه متمرکز شده است.
در مجموع می‌توان اهمیت شنیدن آهنگ وحدت در قوا را در عصر حاضر با یک مثال ساده و روان توضیح داد. اگر کشور را مانند یک کشتی در طوفان (جنگ) فرض کنیم، مجلس نقش نظارت را برعهده دارد؛ دولت موتور و خدمه کشتی محسوب می‌شود و دستگاه قضا در جایگاه سکان و ترازوی تعادل ایستاده تا مانع چپ شدن کشتی شود. اگر این سه جزء با هم هماهنگ نباشند، کشتی حتی با قوی‌ترین موتور مسیر را گم می‌کند. از همین رو همگرایی قوا در مقطع فعلی، یعنی تبدیل شدن از سه نهاد مجزا به یک واحد عملیاتی مشترک برای پیروزی در مقابل دشمن متجاوز.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.