آگاه: تامین مالی همواره یکی از مهمترین مطالبات بخش تولید از نظام بانکی بوده است؛ بهویژه در شرایطی که کمبود سرمایه در گردش، افزایش هزینههای تولید و تنگنای اعتباری، بسیاری از واحدهای صنعتی را با چالش جدی مواجه کرده است. از همین رو، اعلام اختصاص بسته تسهیلاتی ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی از سوی بانک مرکزی، در ابتدا امیدها را برای رونق تولید افزایش داد، اما اکنون با گذشت چند ماه، روایتهای متناقض مسئولان و گلایههای فعالان اقتصادی از عدم دسترسی به این منابع، پرسشهای جدی درباره میزان تحقق این وعده و سرنوشت این بسته اعتباری ایجاد کرده است.
ماجرا چیست؟
از دی سال گذشته، هیات وزیران در راستای حمایت از تولید در برابر اصلاح سیاستهای ارزی و حذف دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی، بسته ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی را تصویب کرد. بر اساس این مصوبه، تولیدکنندگان اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی که برای واردات یا خرید مواد اولیه در طول زنجیره تامین، به تشخیص وزارتخانههای متولی، با افزایش نرخ ارز ناشی از انتقال کالا از ترجیحی و تالار اول به تالار دوم با کسری سرمایه در گردش مواجه شوند، مشمول حمایت موضوع این مصوبه هستند.
به گفته سخنگوی دولت، این بسته در راستای تامین سرمایه در گردش و جبران تامین نقدینگی با ارائه تسهیلات، کمک مالی به زنجیره تولید و تامین از طریق اوراق گام، اعتبارات اسنادی و برات الکترونیک توسط وزارتخانههای صمت، جهاد کشاورزی و راه و شهرسازی انجام خواهد شد. اما با گذشت حدود هفت ماه از این مصوبه و در حالی که صنایع کشور در این مدت علاوه بر اثرات ناشی از حذف ارز یارانهای، درگیر مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی سوم نیز شدند، بررسیها حاکی از این است که این حمایتها عملی نشده است.
این در حالی است که یک ماه پس از ابلاغ این مصوبه و در اواخر بهمن سال گذشته مرتضی حاجیآقامیری، عضو هیات نمایندگان اتاق تهران از تاخیر در پرداخت این تسهیلات در زمان مناسب انتقاد کرد و گفت: بخشی از این سازوکار از ابتدا به گونهای طراحی شده که ناکارآمد بوده و انجام نمیشود بلکه اگر یک حلقه از زنجیره همکاری نکند، این طرح عملا بیاثر میماند.
علاوه بر آن، صمد حسنزاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، به تازگی در جلسه هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از عملکرد دولت در این زمینه گفت: «اگرچه دولت در طول جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه برنامههایی حمایتی برای حمایت از تولیدکنندگان در نظر گرفت، از جمله پرداخت تسهیلات ۷۰۰ همتی بر اساس مصوبه وزارت اقتصاد، اما هنوز اثری از اجرای این حمایتها مشاهده نمیشود و در حد حرف باقی مانده است.» او با قدردانی از تلاشهای بخش خصوصی و فعالان اقتصادی در روزهای سخت تاکید کرد: «بستههای حمایتی باید از حالت اعلامی خارج شده و به صورت واقعی و عملیاتی به دست بنگاههای اقتصادی برسد تا بتواند در شرایط سخت به حفظ تولید و اشتغال کمک کند. ضمن اینکه بستههای حمایتی فعلی با شرایط واقعی تولید همخوانی ندارد و لازم است مسئولان در این زمینه بازنگری جدی داشته باشند.»
اما پس از این صحبتها و در آخرین روز اردیبهشت سال جاری بود که مدیرکل عملیات پولی و اعتباری بانک مرکزی اعلام کرد که شبکه بانکی ۱۰۷۶ همت تسهیلات برای حمایت از تولیدکنندگان متاثر از سیاست ارزی جدید دولت پرداخت کرده است. طبق اعلام صحابی از تاریخ ۱۸ دی تا نیمه اردیبهشت ۲۵ هزار و ۵۴۸ فقره تسهیلات به ارزش بیش از ۱۰۰۰ همت برای حمایت از تولیدکنندگان متاثر از سیاست ارزی جدید دولت پرداخت شده که این عملکرد فراتر از سقف مصوب (۷۰۰ همت) برای مشمولین بوده است.
اما در مقابل، عزتالله زارعی، سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت با تشریح روند اجرای این طرح در اواسط خرداد گفت: در آغاز اجرای این بسته حمایتی که از ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ آغاز شد، واحدهای معرفیشده در چهار گروه دستهبندی شدند. به گفته وی، گروه نخست واحدهایی بودند که بخش عمده کالاهای وارداتی خود را ترخیص کرده و تنها بخش کوچکی از کالا در گمرک باقی مانده بود. گروه دوم واردکنندگانی بودند که در صف دریافت ارز قرار داشتند، گروه سوم واحدهایی بودند که مواد اولیه خود را از بورس کالا تامین میکردند و گروه چهارم نیز واحدهای کوچکتری بودند که واردکننده مستقیم نبودند و مواد اولیه را از طریق بازرگانان تهیه میکردند. زارعی با اشاره به اینکه ۱۱ هزار و ۲۸۶ کد شناسایی برای دریافت تسهیلات معرفی شده است، گفت: در بهترین حالت حدود ۴۰ درصد از این کدها توانستهاند از تسهیلات استفاده کنند و بخش قابل توجهی از واحدهای کوچک و متوسط هنوز به این منابع دسترسی پیدا نکردهاند.
اختلاف اتابک و همتی بر سر وام ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی
با این حال و با گذشت چند ماه از تصویب بسته ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی حمایت از تولید، دو روایت متفاوت درباره سرنوشت این بسته مطرح است؛ در حالی که وزارت صمت میگوید تولیدکنندگان هنوز بهرهای از این تسهیلات نبردهاند، بانک مرکزی اعلام میکند نه تنها این رقم پرداخت شده بلکه میزان پرداختها از سقف تعیینشده نیز فراتر رفته است.
اما در این میان، عدم حمایت نظام بانکی از تولید، انتقاد بسیاری از نمایندگان مجلس را نیز به همراه داشته است. مهرداد گودرزوندچگینی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، با اشاره به اهمیت حفظ و پایداری تولید در کشور اظهار کرد: «تداوم فعالیت شرکتهای تولیدی و حمایت از آنها، به ویژه در شرایط جنگی، یک ضرورت انکارناپذیر است و در کنار آن، حل مشکلات مردم چه در سطح خرد و چه در سطح کلان از طریق پرداخت تسهیلات، از وظایف اصلی بانکها به شمار میرود.» این نماینده مجلس با بیان اینکه بخشی از اقتصاد کشور در اثر فشارهای دشمن آسیب دیده است، ادامه داد: «در چنین شرایطی، بخشهای سالم اقتصادی نیازمند حمایت تسهیلاتی فوری هستند تا بتوانند سریعتر به چرخه تولید بازگردند. از این رو، تامین نقدینگی و مدیریت جریان مالی این واحدها از اهمیت بالایی برخوردار است.» عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس تاکید کرد: «بانکها باید برخلاف روندهای معمول، سطح حمایتهای خود را چند برابر کرده و برای کمک به رونق بازار و بازگشت چرخه اقتصادی کشور، به صورت فعال وارد عمل شوند.»
علاوه بر آن علیرضا سلیمی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی در مورد انتقاداتی پیرامون عدم تخصیص ۷۰۰ همت تسهیلات به حوزه تولید، گفت: دولت زمانی که قیمت ارز را افزایش داد، قول داد با تخصیص ۵۰ همت به بخش کشاورزی و ۷۰۰ همت به بخش صنعت مساعدت کند. نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: این وعده دولت بود و با این شرط قیمت ارز را آزاد کرد و باعث شد هزینه تولید برای تولیدکنندگان افزایش یابد که بر قیمت نهایی برای مصرفکنندگان هم اثرگذار بود، از سوی دیگر قرار بود متناسب با افزایش نرخ تورم، میزان تسهیلات ۷۰۰ همتی برای بخش تولید را نیز افزایش دهد. وی تصریح کرد: واقعیت این است که بر اساس مشاهدات میدانی تاکنون دولت به این وعده خود عمل نکرده و ممکن است پرداختهای اندکی داشته باشد اما به تعهداتش به طور کامل عمل نکرده است. این نماینده مردم در مجلس دوازدهم با اشاره به اختلاف بین وزارت صمت و بانک مرکزی پیرامون میزان تخصیص تسهیلات ۷۰۰ همتی به بخش تولید، خاطرنشان کرد: اگر اختلافی بین اجزای دولت در این مورد وجود دارد باید در هیات دولت حل کنند و نباید آن را رسانهای میکردند. وی با بیان اینکه تولیدکنندگان به صراحت گفتهاند که هنوز دولت بستههای حمایتی که وعده داده بود را نیز عملیاتی نکرده است، اظهار کرد: باید بستههای حمایتی به آخر زنجیره تولیدکنندگان و مصرف کنندگان برسد اما مشخص نیست که آیا این بستهها به کره ماه یا به عالم برزخ فرستاده شده است چرا که تولیدکنندگان از نحوه اجرای این بستهها بیاطلاع هستند بنابراین دولتمردان در این زمینه نباید به سخنرانی اکتفا کنند و تنها ادعای حمایت از حوزه تولید داشته باشند.
نظر شما