آگاه: رهبر شهید، در توصیفی عمیق و راهبردی از پدیده اربعین چنین فرموده بودند: «امروز در دنیای پیچیده پرتبلیغات و پرهیاهویی که بر بشریت حاکم است، این حرکت اربعین، یک فریاد رسا و یک رسانه بی‌همتا است. چنین چیزی وجود ندارد دیگر در دنیا...» (۲۱/۰۷/۱۳۹۸) این گزاره، کلیدواژه فهم جایگاه اربعین در عصر حاضر است؛ عصری که در آن سیطره پرشتاب هیاهوی رسانه‌ای و انباشت تبلیغات هدفمند، فضای ذهن و ضمیر جوامع بشری را مسحور کرده است، پدیده اربعین حسینی به مثابه یک استثنای تاریخی و یک رسانه بی‌همتا ظهور کرده است. تعبیر رهبر شهید مبنی بر اینکه «چنین چیزی در دنیا وجود ندارد»، نه تنها توصیفی از کمیت میلیونی این رخداد؛ بلکه اشاره‌ای دقیق به ماهیت فراگیر و کیفیت اثرگذاری آن است. اربعین دیگر تنها یک آیین دینی محدود به جغرافیا یا پیروان یک مکتب خاص نیست؛ بلکه تجلی‌گاه یک حقیقت متعالی است که از مرزهای مذهبی و قومیتی عبور کرده و به پیامی جهانی تبدیل شده است.
اگر نگاهی به سیر بیانات و مواضع راهبردی ایشان از دهه‌های گذشته تا امروز داشته باشیم، درمی‌یابیم که اربعین در منظومه فکری ایشان، ستون فقرات تمدن‌سازی نوین اسلامی را تشکیل می‌دهد. در تحلیل‌های دهه‌های پیشین، تاکید بر «احیای نام و یاد امام حسین علیه‌السلام» به عنوان عاملی برای زنده نگه داشتن روحیه مقاومت و ظلم‌ستیزی در جامعه ایران پس از انقلاب اسلامی در کانون توجه بود. اما با گذشت زمان و گسترش بی‌نظیر این راهپیمایی، تبیین‌ها به سمت کارکرد «وحدت‌آفرینی» و «سیاست تمدنی» سوق پیدا کرد. رهبر شهید با درایت راهبردی خود، اربعین را نه صرفا یک تجمع، بلکه یک رسانه دانستند؛ رسانه‌ای که برای مخابره پیام حقانیت، آزادی و اخلاق، نیازی به واسطه‌های متداول خبری و تحریف‌های رسانه‌های استکباری ندارد.
قدرت این رسانه نیز، دقیقا در صدق و خلوص آن نهفته است. در دورانی که جریان‌های رسانه‌ای سلطه، با بهره‌گیری از ابزارهای پیشرفته، درصدد مهندسی افکار عمومی و ارائه تصویرهای مخدوش از اسلام و مسلمانان هستند، حضور میلیونی مردم از نژادها، ملیت‌ها و حتی ادیان گوناگون، بزرگ‌ترین پاتک تبلیغاتی است. اینکه از کشورهای مختلف با فرهنگ‌های متفاوت و حتی پیروان ادیان غیر اسلامی در این مسیر قدم می‌گذارند، نشان می‌دهد که «وحدت حسینی»، یک نیروی جاذبه بی‌بدیل است که قادر است کثرت‌ها را در سایه یک حقیقت واحد جمع کند. این یعنی اربعین، ندای «معنویت و عقلانیت» را به گوش جهانیان می‌رساند؛ ندایی که در غوغای مادی‌گرایی تمدن غرب، سال‌هاست به حاشیه رانده شده و انسان معاصر بیش از همیشه به شنیدن آن نیاز دارد.
از منظر راهبردی، این رسانه بی‌همتا دارای یک «پیام‌رسان» است که همان زائر اربعین است. زائر در این دیدگاه، نه یک شرکت‌کننده منفعل؛ بلکه یک کنشگر فرهنگی است. هر قدمی که در این مسیر برداشته می‌شود و هر خدماتی که از سر ایثار به زوار ارائه می‌شود، یک «خبر» بزرگ است. برخلاف رسانه‌های مدرن که برای جذب مخاطب به جنجال‌سازی و خشونت روی می‌آورند، رسانه اربعین بر پایه «عشق، ایثار و فداکاری» بنا شده است. این مؤلفه‌ها چنان قدرتمند هستند که حتی سانسور شدید رسانه‌های جریان اصلی نیز نتوانسته است مانع از دیده شدن حقیقت این واقعه شود.
از مجموع بیانات و رویکرد امام شهید نسبت به اربعین، این برداشت به دست می‌آید که اربعین می‌تواند سکوی پرش به سوی آینده باشد؛ ظرفیتی که نباید در چارچوب زمان و مکان یک مراسم محدود بماند. گسترش مفاهیم اخلاقی و سیاسی اربعین در متن زندگی و تداوم روحیه برادری و همدلی که در مسیر پیاده‌روی شکل می‌گیرد، از مهم‌ترین کارکردهای این حرکت است. اربعین باید جامعه اسلامی را به چنان سطحی از خودآگاهی و بصیرت برساند که در برابر هجمه‌های فکری، فرهنگی و سیاسی دشمنان، قدرت ایستادگی و تشخیص پیدا کند. در چنین نگاهی، اربعین تنها یک آیین یا اجتماع مذهبی نیست؛ بلکه رسانه‌ای زنده برای تکثیر قدرت نرم و انتقال ارزش‌های تمدن اسلامی به نسل‌های آینده است.
بنابراین، اربعین حسینی، فریادی رسا در امتداد تاریخ و ادامه همان نهضتی است که با خون حضرت اباعبدالله الحسین (علیه‌السلام) آغاز شد. از مجموع بیانات و رویکرد امام شهید می‌توان دریافت که اربعین، صرفا یادآور یک واقعه تاریخی نیست؛ بلکه حقیقتی زنده و جاری است که توان اثرگذاری بر معادلات فرهنگی، اجتماعی و حتی نظم جهانی را دارد. در دنیایی که تلاش می‌شود دین از عرصه عمومی رانده شود، اربعین با تکیه بر سنت‌ها و در عین حال استفاده از ظرفیت‌های نوین، به یک الگوی موفق دیپلماسی عمومی مذهبی تبدیل شده است. این رسانه، بی‌همتاست؛ چرا که نه با پول و نه با قدرت سخت؛ بلکه با فطرت بیدار انسان‌ها سخن می‌گوید و این، همان رمز ماندگاری و تاثیرگذاری عمیق آن در مواجهه با امواج پر تبلیغات و پرهیاهوی مدرنیته است.