آگاه: ارسلان قاسمی، مشاور حوزه کشاورزی و رئیس مرکز توسعه و تسهیل تجارت و تجهیزات منابع اتاق تعاون ایران، در گفت‌وگو با «مهر» تاکید کرد که این محاصره، دنیا را وارد چالش جدی کرده و آثار آن در فصل زراعی آینده به‌صورت کاهش تولید و گرانی غذا نمایان خواهد شد. تنگه هرمز از دیرباز یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های استراتژیک جهان به شمار می‌رود. حدود ۲۰ درصد نفت عبوری دنیا از این تنگه باریک عبور می‌کند و همین امر کافی است تا هرگونه اختلال در تردد کشتی‌ها، بازارهای انرژی جهان را متلاطم کند. اما آنچه کمتر مورد توجه قرار گرفته، نقش حیاتی این تنگه در تامین نهاده‌های کشاورزی، به‌ویژه کود اوره است. کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله جمهوری اسلامی ایران، از تولیدکنندگان اصلی کود شیمیایی اوره در جهان هستند. ایران سالانه حدود ۶ میلیون تن کود اوره تولید می‌کند که نزدیک به ۲.۵ میلیون تن آن در داخل مصرف می‌شود و بقیه به سبد صادراتی کشور اختصاص می‌یابد. گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد بین ۶۵ تا ۷۰ درصد کود اوره مورد نیاز جهان از مسیر تنگه هرمز صادر می‌شود. این رقم به‌تنهایی گویای آن است که هرگونه اخلال در این مسیر، مستقیما بر کشاورزی جهانی تاثیر می‌گذارد. ارسلان قاسمی در این‌باره می‌گوید: «همین‌طور که رهبر شهید و رهبر انقلاب فرمودند، تنگه هرمز یک دارایی و یک اسلحه استراتژیک برای ایران است. این تنگه نه‌تنها گذرگاه انرژی، بلکه شریان حیاتی تامین نهاده‌های کشاورزی جهان است.»
محاصره دریایی که دولت آمریکا علیه ایران تحمیل کرده، عملا دنیا را وارد چالش نموده است. کود شیمیایی اوره یکی از مواد اولیه ضروری کشاورزان دنیاست و بدون آن، تولید محصولات کشاورزی با کاهش جدی مواجه می‌شود. قاسمی تاکید می‌کند: «این نیست که بگوییم این رژیم ایران را محاصره کرده، نه عملا دنیا را به گروگان گرفته است. آثار این خطا در فصل زراعی آینده، دنیا شاهدش خواهد بود و با این ناامنی غذایی دست به گریبان خواهد شد.» پیامدهای این محاصره چندلایه است. نخست، کاهش تولید محصولات کشاورزی در سطح جهان. کشاورزانی که به کود شیمیایی دسترسی نداشته باشند، حداقل با ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش تولید روبه‌رو می‌شوند. بعید نیست که در مقیاس جهانی نیز با اعدادی در همین حدود مواجه شویم که برای امنیت غذایی دنیا بسیار مخاطره‌آمیز خواهد بود. دوم، گرانی تولید محصول کشاورزی و در نتیجه گرانی غذا در سطح دنیا. این گرانی به‌ویژه کشورهای فقیر و در حال توسعه را که وابستگی بیشتری به واردات غذا دارند، تحت فشار شدید قرار می‌دهد. از سوی دیگر، سوخت نیز یکی از پارامترهای مهم تولید محصولات کشاورزی است. موتورهای آب، تراکتورها، کمباین‌ها و سایر ماشین‌آلات کشاورزی برای فعالیت به سوخت نیاز دارند. هرگونه اختلال در تامین انرژی، به‌طور مستقیم بر زنجیره تولید غذا اثر می‌گذارد. قاسمی یادآوری می‌کند که نهاده نفت و انرژی یکی از عوامل کلیدی در تولید محصولات کشاورزی است و محاصره دریایی آمریکا این زنجیره را نیز تهدید می‌کند. کشورهای حاشیه خلیج فارس که تولیدکننده عمده محصولات کشاورزی و غذایی نیستند، وابستگی بالایی به واردات دارند. اقلیم خشک و وسعت محدود این کشورها، امکان خودکفایی غذایی را از آنها سلب کرده است. قاسمی می‌گوید: «مهم‌ترین، نزدیک‌ترین و همخوان‌ترین محصولات که با ذائقه مردم این کشورها سازگار است، محصولات کشاورزی ایران است که با شرایط پیش‌آمده به سختی برای آنها تامین می‌شود. تمام این اثرات ناشی از محاصره ظالمانه دریایی است که این رژیم به منطقه و به دنیا تحمیل کرده است.» ایران با ۱۵ کشور همسایه است و تنها چند کشور در حاشیه خلیج فارس قرار دارند. محاصره دریایی و اخلال در تردد کشتی‌ها، زنجیره تامین غذا برای این کشورها را با چالش جدی مواجه کرده است. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران به دلیل برخورداری از همسایگان متعدد و کریدورهای ترانزیتی شمال-جنوب و شرق-غرب، از موقعیت ژئوپلیتیک و استراتژیک ممتازی برخوردار است. ایران از دوران قدیم در جاده ابریشم، چهارراه دنیا بوده و امروز نیز این موقعیت را حفظ کرده است. قاسمی تاکید می‌کند: «نگرانی ما کمتر است و نگرانی دنیا در حوزه امنیت غذایی خیلی بیشتر از ما به دلیل این خطایی خواهد بود که انجام شده است.» پرسش اساسی این است که آیا راه‌های جایگزین برای عبور نهاده‌ها و محصولات کشاورزی وجود دارد؟ پاسخ کارشناسان روشن است. آنچه در حال حاضر شاهد هستیم، خیر. اگر جایگزین‌های مناسب، کم‌هزینه و با امنیت تردد تنگه هرمز وجود داشت، دنیا حتما به سراغ آنها می‌رفت. هیچ جایگزینی نمی‌تواند سهولت دسترسی و صرفه اقتصادی این مسیر را برای تجارت جهانی فراهم کند. فشارها تنها هزینه را بالا می‌برد و امنیت را کاهش می‌دهد. این محاصره دریایی در چارچوب جنگ ترکیبی و اقتصادی آمریکا علیه ایران قابل تحلیل است. آمریکا که همواره خود را مدافع امنیت غذایی جهان معرفی می‌کند، با این اقدام عملا نشان داده که حاضر است نان مردم جهان را گروگان بگیرد تا به اهداف سیاسی و سلطه‌طلبانه خود برسد. این سیاست، ادامه همان رویکردی است که در دهه‌های گذشته با تحریم‌های ظالمانه، فشار حداکثری و تروریسم اقتصادی علیه ملت ایران به کار گرفته شده است. اما تجربه نشان داده که این فشارها نه تنها ایران را تسلیم نکرده، بلکه موجب تقویت خودکفایی و توسعه ظرفیت‌های داخلی شده است. از منظر حقوق بین‌الملل نیز، محاصره دریایی یک کشور بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل، مصداق بارز نقض حاکمیت ملی و ایجاد ناامنی در آب‌های بین‌المللی است. آمریکا با این اقدام، نه تنها امنیت کشتیرانی در یکی از شلوغ‌ترین گذرگاه‌های جهان را تهدید می‌کند، بلکه زنجیره تامین جهانی را در معرض خطر قرار داده است. سازمان‌هایی مانند فائو به‌زودی گزارش‌هایی درباره تاثیر این اختلال بر امنیت غذایی منتشر خواهند کرد و پیش‌بینی می‌شود اعداد نگران‌کننده‌ای از کاهش تولید و افزایش قیمت‌ها ارائه شود. در داخل کشور، مسئولان و کارشناسان بر لزوم آمادگی برای سناریوهای مختلف تاکید دارند. تقویت تولید داخلی کود شیمیایی، توسعه کریدورهای زمینی و ریلی، گسترش همکاری با همسایگان و استفاده از ظرفیت‌های ترانزیتی، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند آثار منفی این محاصره را کاهش دهد. ایران با وجود فشارها، همچنان یکی از بازیگران اصلی بازار کود اوره جهان باقی مانده و این موقعیت، قدرت چانه‌زنی کشور را افزایش داده است. تجربه جنگ ۱۲ روزه اخیر نیز نشان داد که هرگونه اقدام خصمانه علیه ایران، هزینه‌های سنگینی برای متجاوزان به همراه دارد. اکنون نیز محاصره دریایی، نه تنها ایران را تضعیف نمی‌کند، بلکه وابستگی جهان به مسیرهای حیاتی تحت کنترل یا نفوذ ایران را برجسته می‌سازد. تنگه هرمز همچنان دارایی استراتژیک ملت ایران است و هرگونه تلاش برای تبدیل آن به ابزار فشار، در نهایت به زیان طراحان این سناریو تمام خواهد شد. در مجموع، اقدام آمریکا در محاصره دریایی ایران، نمونه‌ای آشکار از گروگان‌گیری امنیت غذایی جهان است. این سیاست نه تنها با اصول انسانی و حقوق بین‌الملل در تضاد است، بلکه پیامدهای بلندمدت آن می‌تواند بحران‌های اجتماعی و سیاسی در بسیاری از کشورها را دامن بزند. جهان باید در برابر این زیاده‌خواهی بایستد و اجازه ندهد نان مردم، ابزار بازی‌های ژئوپلیتیک قدرت‌های سلطه‌گر شود. جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، موقعیت ژئوپلیتیک و اراده ملی، مسیر مقاومت را ادامه می‌دهد و نشان خواهد داد که فشار حداکثری، راه به جایی نمی‌برد.