آگاه: در این چارچوب، پیام اصلی صنعا روشن است؛ هرگونه تحرک نیروهای وابسته به عربستان در داخل خاک یمن، صرفنظر از محل استقرار یا ماموریت آنها، از این پس هدف مستقیم عملیاتهای موشکی، پهپادی و آتش دقیق قرار خواهد گرفت. این تحول صرفا یک هشدار رسانهای نیست، بلکه بر اساس سلسله عملیاتهای انجامشده در شرق و مرکز یمن، به نظر میرسد وارد مرحله اجرا نیز شده است.
عملیات گسترده؛ از اتاق فرماندهی تا پادگانهای مأرب
بر اساس بیانیه منتشر شده از سوی نیروهای مسلح یمن، عملیات اخیر با استفاده از تعداد قابل توجهی موشک بالستیک و پهپاد علیه مراکز فرماندهی و محل تجمع نیروهای وابسته به ائتلاف سعودی انجام شد. مناطق الرویک، العبر، الثنیه و همچنین الودیعه از مهمترین اهداف این عملیات اعلام شدند.
منابع نزدیک به صنعا اعلام کردند این حملات موجب انهدام انبارهای تسلیحاتی، خودروهای نظامی و وارد آمدن تلفات سنگین به نیروهای وابسته به عربستان شده است. در مقابل، خبرگزاری فرانسه به نقل از یک منبع نظامی یمنی از افزایش شمار کشتههای نیروهای همسو با ائتلاف سعودی خبر داده، هرچند جزئیات مستقل درباره میزان دقیق خسارات هنوز از سوی منابع بیطرف تایید نشده است.
همزمان گزارشهایی از حملات مکرر به پادگان «صحن الجن» در مأرب و نیز مراکز نظامی در حضرموت منتشر شد؛ حملاتی که به گفته رسانههای یمنی در چند مرحله تکرار شده و باعث تخلیه برخی پایگاهها از سوی نیروهای وابسته به ریاض شده است.
معادله جدید؛ تغییر قواعد درگیری
اهمیت اصلی تحولات اخیر صرفا در حجم حملات نیست، بلکه در اعلام رسمی قواعد جدید درگیری نهفته است.
یک منبع یمنی در گفتوگو با شبکه المیادین اعلام کرده است که از این پس هرگونه حضور نظامیان سعودی یا هرگونه انتقال نیرو از مرزهای عربستان به داخل خاک یمن هدف مستقیم عملیات نظامی قرار خواهد گرفت.
این معادله چند پیام راهبردی در خود دارد:
نخست آنکه صنعا تلاش میکند هرگونه احتمال عملیات زمینی جدید علیه مناطق تحت کنترل خود را از همان مراحل اولیه با افزایش هزینههای نظامی خنثی کند.
دوم آنکه نیروهای وابسته به عربستان که در استانهای مأرب، حضرموت، شبوه و مناطق شرقی مستقر هستند، دیگر صرفا به عنوان نیروهای نیابتی تلقی نمیشوند، بلکه بخشی از ساختار عملیاتی ریاض محسوب شده و اهداف مشروع نظامی معرفی میشوند.
سوم آنکه این سیاست میتواند خطوط ارتباطی، انتقال تجهیزات و جابهجایی نیروها میان استانهای شرقی یمن را با دشواریهای بیشتری مواجه کند.
بازدارندگی به جای انتظار
از ابتدای جنگ یمن تاکنون، روند تحولات نظامی چند مرحله را پشت سر گذاشته است. در سالهای نخست، انصارالله عمدتا در موقعیت دفاع از صنعا و مناطق شمالی قرار داشت، اما با توسعه توان موشکی، پهپادی و اطلاعاتی، به تدریج دامنه عملیاتهای خود را به عمق خاک عربستان نیز گسترش داد.
اکنون به نظر میرسد مرحله جدیدی آغاز شده است؛ مرحلهای که در آن هدف صرفا پاسخ دادن به حملات نیست، بلکه جلوگیری از شکلگیری هرگونه آرایش نظامی پیش از آغاز عملیات است.
به بیان دیگر، راهبرد جدید صنعا بر اصل «پیشگیری از تهدید» استوار شده است. این موضوع در بیانیه یحیی سریع نیز دیده میشود؛ جایی که تاکید میکند عملیات اخیر برای خنثی کردن طرحهای تهاجمی دشمن پیش از اجرا انجام شده است.
مأرب؛ گره اصلی معادلات نظامی
در میان استانهای مختلف یمن، مأرب همچنان جایگاه ویژهای دارد.
این استان علاوه بر منابع انرژی، محل اتصال جبهههای شمال، شرق و مرکز یمن محسوب میشود و هرگونه تغییر موازنه در آن میتواند بر کل جنگ تاثیر بگذارد.
تمرکز حملات اخیر بر پادگان صحن الجن و دیگر مراکز نظامی مأرب نشان میدهد که صنعا همچنان این استان را مهمترین محور تحرکات نیروهای همسو با عربستان میداند.
اگر گزارشهای منتشر شده درباره تخلیه برخی مراکز نظامی صحت داشته باشد، این مسئله میتواند نشانهای از افزایش فشار عملیاتی بر نیروهای مستقر در شرق یمن باشد.
حضرموت؛ جبههای که اهمیت آن افزایش یافته است
استان حضرموت نیز طی ماههای اخیر بیش از گذشته وارد معادلات امنیتی شده است.
این منطقه به دلیل وسعت جغرافیایی، همجواری با عربستان و دسترسی به بنادر دریای عرب، اهمیت ویژهای در محاسبات نظامی دارد.
هدف قرار گرفتن پایگاههای نظامی در حضرموت نشان میدهد که صنعا قصد دارد دامنه فشار را از مأرب فراتر برده و شبکه پشتیبانی نیروهای وابسته به عربستان را در شرق یمن نیز تحت تاثیر قرار دهد.
پیام به ریاض
مقامهای انصارالله در روزهای اخیر بارها تاکید کردهاند که ادامه محاصره یمن بدون پاسخ نخواهد ماند.
در بیانیه نیروهای مسلح یمن نیز بر استمرار معادله «محاصره در برابر محاصره» تاکید شده است.
از نگاه صنعا، تا زمانی که محدودیتهای اقتصادی، دریایی و هوایی علیه یمن ادامه داشته باشد، فشار نظامی نیز ادامه خواهد یافت.
در همین چارچوب، هشدار اخیر به عربستان را باید بخشی از راهبرد افزایش هزینههای نظامی برای ریاض ارزیابی کرد.
واکنش عربستان
در سوی مقابل، ائتلاف سعودی اعلام کرده است که حملات یمنیها به منطقه نجران موجب زخمی شدن تعدادی از افراد شده است.
با این حال، مقامهای سعودی تاکنون درباره اخبار مطرح شده پیرامون خسارات وارده به نیروهای همسو با خود در مأرب و حضرموت توضیح مفصلی ارائه نکردهاند.
همچنین بخشی از گزارشهای رسانهای درباره میزان تلفات، انهدام تجهیزات و تخلیه پایگاهها تاکنون به صورت مستقل قابل راستیآزمایی نبوده است؛ موضوعی که در فضای جنگی و محدودیت دسترسی خبرنگاران به مناطق درگیری، امری قابل توجه است.
آینده درگیریها
نشانههای موجود حاکی از آن است که فضای میدانی یمن وارد مرحلهای پرتنشتر شده است.
اگر راهبرد اعلامشده از سوی صنعا به طور مستمر اجرا شود، احتمال افزایش حملات موشکی و پهپادی علیه مراکز نظامی در شرق یمن و همچنین تشدید درگیریها در محورهای مأرب و حضرموت وجود خواهد داشت.
در مقابل، هرگونه تلاش برای ایجاد آرایش نظامی جدید از سوی نیروهای همسو با عربستان نیز میتواند با واکنش سریع نیروهای مسلح یمن همراه شود.
در چنین شرایطی، سطح بازدارندگی میان دو طرف بیش از گذشته به توان اطلاعاتی، دقت تسلیحات دوربرد و سرعت تصمیمگیری وابسته خواهد بود.
جمعبندی
تحولات اخیر نشان میدهد جنگ یمن وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن صنعا تلاش میکند قواعد درگیری را به سود خود تغییر دهد و ابتکار عمل را در میدان حفظ کند. حملات گسترده موشکی و پهپادی به مراکز نظامی در مأرب و حضرموت، هدف قرار دادن اتاقهای فرماندهی و اعلام رسمی یک معادله نظامی جدید، بیانگر آن است که نیروهای مسلح یمن قصد دارند هرگونه تحرک نظامی منتسب به عربستان در داخل خاک یمن را با پاسخ مستقیم مواجه کنند.
در عین حال، باید توجه داشت که بخش قابل توجهی از آمارهای منتشرشده درباره میزان تلفات و خسارات از سوی رسانههای نزدیک به طرفهای درگیر ارائه شده و در بسیاری موارد تایید مستقل آنها امکانپذیر نیست. با وجود این، صرفنظر از جزئیات آماری، آنچه از مجموعه تحولات اخیر قابل استنباط است، ورود جنگ یمن به مرحلهای است که در آن مفهوم «بازدارندگی فعال» بیش از هر زمان دیگری در محاسبات نظامی طرفهای درگیر نقش تعیینکننده خواهد داشت.
نظر شما