آگاه: آمارهای رسمی ثبت احوال ایران حکایت از سقوطی تاریخی در تعداد موالید دارد. در سال ۱۴۰۳ تنها ۹۷۹ هزار و ۹۲۸ نوزاد متولد شدند که کمترین میزان ثبت‌شده از سال ۱۳۴۴ تاکنون است و برای نخستین بار در تاریخ معاصر ایران، تولد سالانه به زیر یک میلیون نفر سقوط کرد. بر اساس جدیدترین اخبار منتشر شده نیز روند نزولی در سال ۱۴۰۴ با شتاب بیشتری ادامه یافت و تعداد ولادت‌ها به حدود ۸۹۲ هزار  رسید. در فاصله تنها یک سال، نزدیک به ۸۸ هزار تولد کاهش یافته است. نرخ باروری کل نیز از ۶.۵ فرزند در دهه ۶۰ به ۱.۳۵ فرزند در سال ۱۴۰۴ سقوط کرده است، رقمی که به مراتب پایین‌تر از نرخ جایگزینی جمعیت (۲.۱ فرزند) است.
کارشناسان جمعیت‌شناسی کاهش بی‌سابقه موالید را عمدتا ناشی از مشکلات اقتصادی، بیکاری، بحران مسکن و نااطمینانی نسبت به آینده می‌دانند. تورم افسارگسیخته و کاهش قدرت خرید خانوارها، فرزندآوری را به تصمیمی پرخطر و پرهزینه تبدیل کرده است. در کنار عوامل اقتصادی، بروز جنگ ۱۲ روزه در سال ۱۴۰۴ نیز تاثیر خود را بر آمار موالید نشان داد؛ تاثیر واقعی این رویداد نه در روزهای جنگ بلکه ۹ ماه بعد، در اسفند ۱۴۰۴، به صورت کاهش محسوس موالید نسبت به الگوی فصلی آشکار شد. کارشناسان طی دو، سه سال اخیر بارها درباره بسته شدن قریب‌الوقوع پنجره جمعیتی ایران هشدار داده‌اند. چراکه رشد جمعیت کشور اکنون به حدود نیم درصد رسیده و پیش‌بینی می‌شود طی دو دهه آینده به صفر برسد. این مسئله یعنی اینکه ایران در آستانه ورود به «سیاهچاله جمعیتی» است و در این شرایط تعداد فوتی‌ها از تعداد متولدین پیشی می‌گیرد.
اما مجلس و دولت‌ها در چند سال اخیر تلاش کرده‌اند سیاست‌ها و قوانینی برای تشویق فرزندآوری وضع کرده و اجرایی کنند اما شواهد نشان می‌دهد که این تلاش‌ها هم شکست خورده‌اند. این در حالی است که برخی کارشناسان اعتقاد دارند اگر مسئولان بودجه‌هایی که برای وام و مشوق‌های فرزندآوری کنار می‌گذارند در مسیر زیربناهای اقتصادی سرمایه‌گذاری کنند، نتایج بهتری در ایجاد آرامش برای مردم به وجود خواهد آمد.
یکی از مشوق‌های فرزندآوری اجرای طرح «کارت امید مادر» است که از ابتدای امسال اجرایی شده است تا بر این اساس مادران دارای نوزاد، ماهانه دو میلیون تومان را به مدت ۲۴ ماه دریافت کنند. این در حالی است که بر اساس اخبار رسمی تاکنون بیش از ۱۳۰۰ میلیارد تومان برای این طرح هزینه شده است. این در حالی است که رقم دو میلیون تومان در شرایط فعلی اقتصادی، رقمی بسیار ناچیز و نمادین است که به هیچ وجه بخش قابل ‌توجهی از هزینه‌های ماهانه یک نوزاد را پوشش نمی‌دهد. این رویکرد دقیقا نقطه مقابل ضرب‌المثل «قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود» است، چرا که با توزیع مبالغ اندک میان تعداد زیادی مادر، نه تنها تاثیر محسوسی بر تصمیم‌گیری برای فرزندآوری ندارد، بلکه بودجه محدود کشور را به شکلی ناکارآمد مصرف می‌کند. اما در برابر می‌شد ۱۳۰۰ میلیارد تومان را که سرمایه‌ای قابل‌توجه است در مسیری مولد هزینه کرد؛ مثلا ساخت کارخانه تولید پوشک یا داروهای مکمل نوزادان که ضمن ایجاد اشتغال، هزینه‌های سربار خانواده‌ها را به شکلی پایدار کاهش می‌داد. به جای پرداخت مبالغ ناچیزی که در گرداب تورم ناپدید می‌شوند، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مرتبط با کودک و خانواده می‌توانست تاثیری ماندگار و ساختاری بر کاهش هزینه‌های فرزندآوری داشته باشد.
کوتاه سخن آنکه کاهش بی‌سابقه موالید در ایران، حاصل ترکیبی از بحران اقتصادی، ناامنی، جنگ و تغییرات فرهنگی است و البته تا زمانی که امنیت اقتصادی و معیشتی برای خانواده‌ها تامین نشود، هیچ طرح تشویقی مقطعی نمی‌تواند مسیر کاهش جمعیت را معکوس کند.