آگاه: مستاجر کاخ سفید یک روز قبل از امضای تفاهمنامه (۲۷ خرداد) یاوهگوییهای خود علیه ایران را تکرار کرد و در کنفرانس خبری در حاشیه اجلاس «گروه ۷» در فرانسه با بیان اینکه توافق کنونی با ایران یک یادداشت تفاهم است که فردا یا پسفردا امضا میشود و ما هیچ پولی بابت این تفاهم به جمهوری اسلامی نمیدهیم، مدعی شد: اگر یادداشت تفاهم بعد از ۶ ماه به نتیجه نرسد و به توافق منتج نشود، ما به بمباران و جنگ برمیگردیم!
او از همان ابتدا خط و نشان کشیده بود که پولی برای «جمهوری اسلامی» واریز نمیکند، اما عدهای در داخل خوشبین بودند. حتی رئیسجمهور هشتم تیر در جریان سفرش به قم در دیدار با آیتالله العظمی شبیریزنجانی از آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی ایران خبر داد و گفت: بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، ۶ میلیارد دلار از مجموع ۱۲ میلیارد دلار منابع ایران در قطر آزاد و به کشور بازگردانده خواهد شد، اما اکنون و بعد از گذشت نزدیک به سه ماه به صورت رسمی اعلام شد: «هیچ پولی وارد کشور نشد.» عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ۲۸ مرداد در گفتوگویی تلویزیونی درباره آزادسازی منابع ایران، گفته بود: درباره عددهای مشخصی که در فضای مجازی دست به دست میشود، نمیتوان بر مبنای شایعات اظهار نظر کرد؛ موضوع تفاهم اسلامآباد و آزادسازی منابع، بحثی جداگانه است. منابعی که قرار بود بر اساس این تفاهم آزاد شود، هنوز آزاد نشدهاند.
صحبتهای سکاندار ساختمان شیشهای میرداماد حامل دو نکته است: اولا: تداعیکننده مواضعی است که ولیالله سیف در دولت حسن روحانی درباره نتایج برجام اتخاذ کرده بود و در دوره خودش حسابی بازتاب پیدا کرد. ماجرا از آن قرار بود که رئیس وقت بانک مرکزی سال ۹۵ در مصاحبهای با تلویزیون بلومبرگ گفت: توافق هستهای ایران و گروه ۱+۵ موسوم به برجام، تا کنون «تقریبا هیچ» دستاورد اقتصادی برای تهران دربر نداشته است. به نوشته پایگاه اینترنتی بلومبرگ، آقای سیف گفته: «سه ماه بعد از اجرایی شدن برجام، توان دستیابی به ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی ضبطشده ایران در خارج از کشور را نداشته و برای پرداخت صورت حسابهایش در مبادلات خارجی به دنبال راهی برای استفاده از دلار است. با آنکه قرار است سپردههای ایران در بانکهای خارج از کشور قابل دسترس باشند، بانکهای اروپایی کماکان نگران نقض قوانین آمریکا و مواجه شدن با جریمههای سنگین این کشور هستند.»
ماموریت او در بانک مرکزی پایان یافت و سال ۱۴۰۴ در گفتوگویی از آنچه پیرامون نتایج برجام گفته بود، دفاع کرد و با بیان اینکه با شفافیت بیان کردم، هیچ دستاورد ملموسی از برجام حاصل نکردیم، تصریح کرد: هیچ کارگزاری در خارج از کشور نداشتیم و انتظار داشتند که بتوانند با بانکها در سطح جهانی راحتتر همکاری کنند. هدف اصلی این بود که نظام بانکی کشور عادیسازی شود و منابع در خارج از کشور آزاد گردد، اما متاسفانه این انتظارات برآورده نشد.
ثانیا: اعتراف همتی به آزاد نشدن حتی یک دلار از داراییهای مسدودشده ایران پس از تفاهمنامه، درستی انتقاد منتقدان، خصوصا درباره عملی نشدن تعهدات آمریکا را اثبات کرد. یکی از مسائلی که برخی از منتقدان در ایام مذاکرات اسلامآباد مطرح میکردند، سوءاستفاده آمریکا از مذاکرات و تفاهمنامه با هدف رها شدن این کشور از فشار اقتصادی ناشی از جنگ، بدون اجرای هیچیک از تعهداتش بود.
حال و بعد از گذشت چندماه از انعقاد تفاهمنامه، تاریخ دوباره تکرار شد. هیچ پولی به کشور تزریق نشد و واشنگتن پس از شکست در گزینههای نظامی، بار دیگر اقتصاد را به خط مقدم تقابل با ایران بازگردانده است. این مطلب را حسین کریمی، کارشناس مسائل اقتصادی بیان کرد و با اشاره به کارزار «خشم اقتصادی» دولت ترامپ، خاطرنشان کرد: وزارت خزانهداری آمریکا طی ماههای اخیر شبکههای فروش نفت، کشتیرانی، بانکداری، صرافیها، ارزهای دیجیتال و واسطههای مالی ایران را هدف قرار داده و به نظر میرسد در هفتههای آینده اقدامات هدفمندتری در این خصوص انجام خواهد شد. وی راهبرد جدید واشنگتن را ترکیبی از چهار ابزار دانست و تصریح کرد: محدود کردن درآمدهای نفتی ایران، فشار بر بانکها و شبکههای نقلوانتقال پول، اعمال تحریمهای ثانویه جدی علیه شرکتهای خارجی و تشدید فشار بر کشتیرانی و صادرات، اضلاع این بسته فشار اقتصادی را تشکیل میدهند. وزارت خزانهداری آمریکا صراحتا اعلام کرده حتی شرکتها و موسسات مالی خارجی مرتبط با تجارت ایران مورد تحریم ثانویه قرار خواهند گرفت.
سوال اساسی این است «چرا آمریکاییها از یک سو خواهان مذاکره و توافق با ایران میشوند و از سوی دیگر به هیچ یک از تعهدات خود همانند پرداخت پولهای ایرانی پایبند نیستند و خلف وعده میکنند؟ به گونهای که رئیسجمهورشان بدون لکنت زبان پشت تریبون ظاهر میشود و با کمال وقاحت مدعی میشود، پولی به ایران نمیدهیم.»
پاسخ: رؤسای جمهور آمریکا از ادوار گذشته تا به امروز برای پیشبرد اهداف کوتاهمدت یا جلب افکار عمومی، وعدههایی میدادند. اما نهادهای امنیتی، نظامی و مالی هرگز اجازه نمیدادند و نمیدهند تفاهماتی صورت بگیرد که طی آن نفوذ بلندمدت آمریکا کاهش یابد. وقتی ترامپ یا هر مقام آمریکایی میگویند «پولها را برنمیگردانیم»، در واقع به دنبال قلدرنمایی خودشان هستند. میخواهند مدعی شوند، این آنها هستند که قواعد بازی را مینویسند! ضمن آنکه هرگونه تفاهم با آمریکا، در هر لحظه میتواند به نفع آمریکا تغییر کند و هیچ تضمینی وجود ندارد. این برگرفته از دیوانگیشان است. بارها گفته شد و باز باید یادآوری کرد: هرگز نباید به وعدههای شخص رئیسجمهور آمریکا ـ چه دموکرات و چه جمهوریخواه- اعتماد کرد. حقیقت این است که آمریکا هرگز به تفاهم یا توافقی چراغ سبز نشان نمیدهد که در آن «برنده مطلق» نباشد به دلیل آنکه خوی استکباری دارد و هیچگاه نمیپذیرد کشورهای استقلالطلب همچون ایران اسلامی مسیر بازدارندگی را طی کنند، از این رو مانع ورود پولهای ایرانی به داخل کشورمان شده است. علیالاصول، راهکار مقابله با این بدعهدی، نه مذاکره، بلکه اعمال فشار حداکثری بر گلوگاههای اقتصادی آمریکا و شرکای او است.
پس از مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با نقشآفرینی پاکستان، ۲۸ خرداد رؤسای جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، متن یادداشت تفاهم اسلامآباد در ۱۴ بند را بهصورت دیجیتال امضا کردند. در بند ۱۱ تفاهمنامه آمده بود: «ایالات متحده آمریکا متعهد میشود تا وجوه و داراییهای محدود یا مسدود شده جمهوری اسلامی ایران را با اجرای این یادداشت تفاهم به طور کامل برای استفاده در دسترس قرار دهد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در مورد روال مربوط به آزادسازی این وجوه در طول مذاکرات، به صورت دوجانبه توافق میکنند. این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شوند، برای پرداخت به هر ذینفع نهایی که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین میشود، باید به طور کامل قابل استفاده شوند. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود که تمامی تاییدیهها و مجوزهای لازم را در این رابطه صادر کند.»
نظر شما