آگاه: ناگفتههای قیام تنگستان فراتر از یک نبرد ساده نظامی است؛ این نبرد، رویارویی ارادهها بود. ژنرالهای کارکشته ارتش هند و بریتانیا که در مناطق دیگر خاورمیانه با تهدید یا تطمیع پیش میرفتند، در برابر رئیسعلی با بنبست روبهرو شدند. اسناد تاریخی روایت میکنند که کارگزاران انگلیسی کوشیدند با پیشنهاد رشوه کلان، رئیسعلی را از مبارزه منصرف کنند؛ اما پاسخ قاطع این جوان تنگستانی تنها یک جمله بود: «چگونه میتوان شرافت وطن و فتوای علما را با لیرهای بیگانه معامله کرد؟» رئیسعلی با هوشمندی بینظیر، نبرد نامتقارن را به شیوه بومی به کار بست. تفنگچیان تنگستان و دشتستان، با شناخت دقیق از پستی و بلندیهای ساحل و نخلستانها، روزها را به کمین و شناسایی میگذراندند و شبها همچون صاعقه بر اردوگاه نیروهای متجاوز فرود میآمدند. وحشت از شبیخونهای بیپایان دلوار، به کابوسی بدل شد که انضباط ارتش متجاوز را به تلاشی و سردرگمی کشاند. تراژدی بزرگ جنوب اما در میدان نبرد رخ نداد. متجاوزان که در مواجهه مستقیم با شجاعت رزمندگان تنگستانی زمینگیر شده بودند، حربه کهنه نفوذ و خیانت را به کار گرفتند. در شب بیستوسوم شوال ۱۳۳۳ (شهریور ۱۲۹۴)، در محلی به نام «تنگک صفر»، هنگامی که رئیسعلی در حال تدارک شبیخونی دیگر علیه متجاوزان انگلیسی بود، از پشت سر هدف گلوله یکی از عناصر خائن خودفروخته قرار گرفت. او در اوج جوانی و در حالی که تنها ۲۴ سال از عمرش میگذشت، به شهادت رسید؛ اما خونی که بر خاک تنگک جاری شد، نه تنها پایان راه نبود، بلکه چراغ مقاومت ضد استعماری را برای نسلهای آینده در سواحل جنوب روشن نگه داشت.
از حافظه ماندگار تلویزیون تا پرده نقرهای
حماسه تنگستان سالها پس از شهادت رئیسعلی، با مجموعه تلویزیونی «دلیران تنگستان» به حافظه تصویری فرهنگ عامه راه یافت؛ اثری شاخص به کارگردانی همایون شهنواز که بین سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۲ در ۱۷ قسمت ساخته شد و اواخر سال ۱۳۵۳ به نمایش درآمد. این سریال با وجود نقدهایی پیرامون عدم استفاده کامل از گویش محلی، به لطف گردآوری اطلاعات از زبان شاهدان عینی و همرزمان کهنسال (که حتی جزئیات ترور را نیز آشکار کرده بود) جایگاهی ماندگار در خاطره جمعی ایرانیان پیدا کرد. اکنون پس از دههها، این میراث حماسی با پروژهای نوین به کارگردانی رضا میرکریمی وارد فاز تازهای شده است؛ اثری حاصل پنج سال پژوهش مستمر که در قالب فیلم سینمایی و مینیسریال با حمایت مرکز سیمافیلم تولید میشود. این پروژه تلاش دارد با روایتی مبتنی بر اسناد و بازآفرینی دقیق فضاهای تاریخی، یاد و نام شهید جوان تنگستان را بار دیگر در قابی معاصر و بر پرده نقرهای سینما زنده کند.
نظر شما