بریتانیا
-
واکاوی نسبت سرانه مطالعه، رفاه و آرامش ذهن
نجات با کلمات
مرضیه کیان، خبرنگار گروه فرهنگ: جهان با شتابی سرسامآور در حال بلعیدن تصاویر و پرتاب واژههای تکهتکه به مغز انسان معاصر است؛ در این هیاهوی دیجیتال، ورق زدن کاغذ شاید تنها سنگر باقیمانده برای تمرکز و تفکر عمیق باشد. همزمان با هفته کتاب و کتابخوانی، دوباره بحثهای قدیمی سر باز میکنند: واقعا «کتابخوان» کیست؟ آیا تورق چند سطر سرپایی در مترو یا خواندن کتاب آشپزی و کتابهای درسی مطالعه محسوب میشود، یا کتابخوانی آیین دیگری دارد؟ آمارهای جهانی از نروژ آرام در شمال اسکاندیناوی تا خیابانهای شلوغ دهلی نو، تصاویری متناقض و گاه شگفتانگیز از سرانه مطالعه پیش چشم ما میگذارند.
-
همزیستی نسل امروز با تنهایـی داستایفسکی
در یکی از ویدئوهای پربازدید تیکتاک، جوانی رو به دوربین میگوید: «فکر میکنی عشق را میشناسی، تا اینکه شبهای روشن داستایفسکی را میخوانی.» ویدئو تنها یک دقیقه و نیم طول میکشد، اما برای یک داستان کوتاه از سال ۱۸۴۸ کافی است تا دوباره به صدر توجه خوانندگان بازگردد. بیش از دو میلیون نفر این ویدئو را دیدهاند و هزاران نفر زیر آن درباره عشقی حرف زدهاند که شاید بیش از آنکه یک رابطه واقعی باشد، حاصل خیالپردازی و تنهایی یک مرد جوان باشد. حالا، با گذشت حدود یک قرن و نیم پس از انتشار «شبهای روشن»، شخصیت اصلی این داستان دوباره در شبکههای اجتماعی زندگی میکند؛ این بار نه در خیابانهای سنپترزبورگ، بلکه در صفحه تلفن همراه نسلی که ظاهرا فاصله زیادی با جهان داستایفسکی دارد.
-
کتابهای بازیگر متجاوز از بازار کتاب بریتانیا جمع شد
دو ناشر بزرگ بریتانیا، «پن مکمیلان» و «هادر و استوتون»، تایید کردهاند که کتابهای راسل برند، کمدین و نویسنده، از بازار کتاب خارج خواهد شد؛ کتابهای او که توسط دیگر ناشران منتشر شدهاند نیز دیگر در دسترس نیستند (گاردین). این تصمیم یک روز پس از آن گرفته شد که برند ۵۱ ساله پنجشنبه در دادگاه سلطنتی ساوثوارک لندن به یک فقره تجاوز و سه فقره آزار جنسی در ارتباط با چهار زن مجرم شناخته شد و از دو اتهام دیگر تجاوز و یک اتهام اقدام به آزار جنسی تبرئه شد.
-
بازخوانی کارنامه مردی که سفارتخانههای استعمار را بست
آزاد مَرد
سحرگاه نوزدهم آبان سال ۱۳۳۰، سکوت لشکر دو زرهی تهران با غرش چند گلوله شکست تا مردی پیش چشم جوخه آتش جان بدهد که زندگی او یکسره شور، آگاهی و پیکار قلم بود. حسین فاطمی در ۳۷ سالگی تیرباران شد، اما کارنامه او پیش از آنکه در هیات وزیر امور خارجه بسته شود، میان اوراق روزنامه و کلمات بیدارگر جان گرفته بود. سیاستمداری که تیغ سانسور و تهدید را تاب آورد، نفت را سرمایه استقلال خواست و پیوند اندیشه با عمل را معنا کرد. اکنون در سالمرگ این نام اثرگذار، فراتر از روایت تلخ جوخه اعدام، میراث فکری و منش فرهنگی او اهمیت دارد؛ چرا که او روزنامهنگاری را سنگر آزادی ساخت. مرور زیست مردی که شجاعت اندیشیدن را قربانی مصلحت نکرد، پرسشهایی تازه پیش روی انسان معاصر میگذارد؛ این یادداشت سفری است به افق باختر امروز.
-
روزنامههای نیمهجان
پاییز سال ۱۶۶۵، بوی تند گوگرد و مرگ لندن را خفه کرده بود. طاعون سیاه در کوچهها تنوره میکشید و پادشاه به دشتهای مهآلود آکسفورد گریخته بود؛ در همان گریزگاه تاریک بود که برگی باریک به نام «آکسفورد گزت» از دل ماشین چاپ بیرون خزید تا حقیقت میان وحشت گم نشود. ۳۶۰ سال بعد، آن کاغذ باریک هنوز با نام «لندن گزت» هر صبح پلک باز میکند و زندگی را شماره میزند. اما کیلومترها آنسوتر، در سرزمینی که روزگاری میرزا تقیخان امیرکبیر با دستان لرزان و چشمان تبدار نخستین شماره «وقایع اتفاقیه» را ورق زد تا رعیت بداند در جهان چه میگذرد، مطبوعات نه با ضربه طاعون، که با دستاندازهای مرگبار بیرمقی و خاموشی دستبهگریباناند. کاغذ در جهان مدام در حال پوستاندازی، زایش دوباره و تلفیق با هوای تازه دادههاست، اما روی گیشههای خاکگرفته ما، گویی واپسین نفسهای حیات سنتی یک تمدن مکتوب در حال شماره شدن است.
-
از تجربه مداخله تا مطالبه استقلال
استقلال ملی؛ ریشه تقابل ایران و آمریکا
۱۳ آبان، سالگرد تسخیر سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۳۵۸، صرفا یادآور یک واقعه تاریخی نیست؛ این مناسبت فرصتی برای بازخوانی یکی از بنیادیترین پرسشهای سیاست خارجی ایران است: چرا رابطه ایران و آمریکا پس از گذشت بیش از چهار دهه همچنان با تقابل و منازعه همراه است؟
-
درباره سفارشهای تکنسخهای کتاب در کره جنوبی
هوش مصنوعی به سراغ ادبیات شرق آسیا رفت
وقتی شرکتهای ناشناس خارجی از صدها هزار عنوان کتاب، دقیقا «یک نسخه» سفارش میدهند، زنگ خطر برای ناشران به صدا درمیآید و ناشران جهان تازه فهمیدهاند که ماشینهای هوش مصنوعی برای یادگیری، چطور به جان حاصل عمر نویسندگان افتادهاند و غولهای فناوری چگونه در سکوت، قفسه کتابخانهها را میبلعند.
-
چهار گره قدیمی و یک مسیر تازه برای تنظیمگری رسانه در ایران
یک قرن نظارت و افول حمایت
۱۰ آبان، سالروز تصویب قانون نظارت مطبوعات در سال ۱۳۰۱، فرصتی است برای طرح پرسشی که از مناسبت تاریخی مهمتر است؛ اینکه چرا پس از بیش از یک قرن قانونگذاری، نسبت مطبوعات و نهاد ناظر هنوز این همه محل مناقشه است؟ نخستین قانون مطبوعات ایران در ۱۲۸۶ تصویب شد؛ پس از قانون نظارت بر مطبوعات در ۱۳۰۱، مقررات بارها تغییر کردند و قانون مطبوعات فعلی نیز محصول ۱۳۶۴ و اصلاحات بعدی، بهویژه اصلاحات ۱۳۷۹ است. بنابراین بحث امروز، بازگشت به قانونی منسوخ نیست؛ سنجش میراث آن در سازوکارهای زنده امروز است. مسئله فقط میزان نظارت نیست؛ اینکه نظارت چه چیزی را میسنجد، به چه کسی پاسخ میدهد و با چه معیاری درباره ادامه حیات یک رسانه تصمیم میگیرد، محل بحث است.
-
تاکسیهای رباتیک تویوتا بهزودی در ژاپن
شرکتهای ویمو و تویوتا بهزودی آزمایش تاکسیهای رباتیک خود را در ژاپن آغاز خواهند کرد. این شرکتها قصد دارند خودروهای خودران مدل bZ۴X خود را در سایر بازارهایی که فرمان خودرو در سمت راست قرار دارد، از جمله بریتانیا به کار بگیرند.
-
معماری نوین برای آموزش عالی کارآمد
دانشگاه ثروتآفرین؛ پیشران پیشرفت اقتصادی
در سپهر اقتصادی امروز جهان، گذار از اقتصادهای مبتنی بر منابع خام به اقتصادهای دانشبنیان، دیگر یک انتخاب فانتزی نیست، بلکه تنها مسیر بقا و توسعه پایدار است. اقتصاد ایران که دههها با بیماری مزمن وابستگی به درآمدهای نفتی، تحریمهای تحمیلی و نوسانات ارزی دستوپنجه نرم کرده است، بیش از هر زمان دیگری نیازمند یافتن موتورهای محرک جدیدی برای خلق ثروت و عبور از بحرانهاست. در این میان، دانشگاهها و موسسات آموزش عالی به عنوان کانونهای انباشت نخبگی و تولید علم، ظرفیتی بیبدیل اما مغفولمانده برای جراحی و احیای اقتصاد کشور به شمار میروند.
-
دانشگاه بعد از سوختن، چه آموخت؟
دشمن، ارزش دانشگاه را فهمید
اسفند ۱۴۰۴ هنوز تمام نشده بود که کلاسهای حضوری دانشگاههای وابسته به وزارت علوم تعطیل شد. فشار اضطراب و اضطرار جنگ به تمام دانشجوها و سیستم آموزشی نفوذ کرد و در نتیجه خوابگاهها خالی شد و دانشجوها به شهرهای خود برگشتند. کلاس درس، وسط ترم به گوشی و لپتاپ منتقل شد. بعد خبرهای ویرانی یکی پس از دیگری رسیدند.
-
بابالمندب، جایی که قراردادها نفسگیر میشوند
قلمی که از جنس آتش است
قانون مرده نیست، نفس میکشد؛ در بند بند قراردادها، در پیچ و خم تحریمها، در سکوتی که وکلا در آن زمزمه میکنند جایی که کلمات مثل بمب ویران میکنند و بندها مثل سنگر مقاومت میایستند. این روزها، آنچه منطقه را میسازد، فقط غرش جنگندهها نیست؛ نجوای پنهان بندهای فورسماژور است و سکوتی که در آن، آینده ملتها نوشته میشود. کسی که قواعد بازی حقوقی را در دست بگیرد، تقدیر را در مشت دارد حتی اگر هرگز شلیک نکند.
-
بازخوانی جنگهای باستانی ایران و یونان در برابر روایتهای سیاسی روبیو
تاریخ، دستخوش قضاوتهای امروز
اظهارات مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در حاشیه سفرش به یونان در یک سخنرانی در آتن و اشاره او به وقایع تاریخی عصر هخامنشیان در رسانههای فارسیزبان شبکههای اجتماعی بازتاب زیادی داشت.
-
سیر فرهنگی قهوه در ایران؛ از پاتوق صفوی تا فضای سوم شهری
توهم غربی بودن یک عادت دیرینه شهری
در هیاهوی هر روزه شهرهای ما، ایستادن پای پیشخوانی مدرن و سفارش یک فنجان لاته یا اسپرسو، در وهله اول تصویری یکسره وارداتی و غربی را به ذهن میآورد.
-
ارتباط مصرف قند در کودکی و اضطراب در بزرگسالی
طبق یک مطالعه جدید، قرار گرفتن در معرض قند در طول ۱۰۰۰ روز اول زندگی کودک ممکن است اثرات ماندگاری بر سلامت روان او داشته باشد.
-
آلودگی هوا در روند خواب سالم تداخل ایجاد میکند
یک مطالعه جدید نشان میدهد که آلودگی هوا میتواند شما را در شب بیدار نگه دارد و خواب را از شما سلب کند.
-
نگاهی به ورود رسمی دانشگاهها به اقتصاد خلاق
مدرک دانشگاهی برای شغلی که کسی جدی نمیگرفت
دانشکده ارتباطات و روزنامهنگاری والتر کرونکایت در دانشگاه ایالتی آریزونا، که مدعی پرورش خبرنگاران سنتی و متعهد به چارچوبهای کلاسیک خبر بود، حالا دورهای رسمی در مقطع کارشناسی با عنوان «تولید محتوا» دایر کرده که رسانهها آن را «رشته کارشناسی اینفلوئنسری» نامیدهاند.
-
کاغذک
پرورش خوانندگان آینده
از چند روز پیش، انتشارات هچت با همکاری یک کتابفروشی زنجیرهای بزرگ در آمریکا (بارنز اند نوبل) برای بچهها قصهخوانی برگزار میکند.
-
روی دیگر مصرف ویپ
سیگارهای الکترونیکی تهدیدی پنهان برای محیط زیست
یک مطالعه جدید میگوید که ویپ (سیگار الکترونیکی) نه تنها برای رهگذرانی که مجبورند از میان ابرهای بخار عبور کنند آزاردهنده است، بلکه ممکن است به طور فعال برای محیط زیست مضر باشد.
-
مروری بر فهرست منتخبان بوکر
از طنز تا تراژدی در «۱۳تایی بوکر»
جایزه بوکر ۲۰۲۶ با معرفی فهرست بلند ۱۳گانه خود، بار دیگر ویترینی از نبض ادبیات جهان را به نمایش گذاشت. آثاری که از طنز سیاه و دیستوپیا تا درامهای خانوادگی و ماجراجوییهای فراواقعی را در بر میگیرند.
-
به مناسبت سالروز شهادت شیخ محمد خیابانی
معلم ایستادگی و تدین
او روحانی بود، اما تریبونش نه منبر، که صحن مجلس شورای ملی بود؛ او فقیه بود، اما سلاحش نه فقط قلم، که خواندن نطقی بود که ارتش تزار را پس زد. شیخ محمد خیابانی، خطیب آتشین تبریز، در روزگاری قد علم کرد که دولت مرکزی در ضعیفترین وضعیت تاریخی خود قرار داشت، قرارداد ۱۹۱۹ حاکمیت ملی را نشانه گرفته بود و چکمهپوشان خارجی خاک میهن را لگدکوب میکردند.
-
بازخوانی حماسه جوانی که خواب استعمار را آشفت
توفان تنگستان
محمد علیبیگی: شرجی سوزان خلیج فارس، بوی باروت و نخلهایی که شاهدان سکوتناپذیر ایستادگی شدند؛ تاریخ مقاومت جنوب با نام جوانی گره خورده است که هیبت پوشالی بزرگترین امپراتوری قرن بیستم را در سواحل بوشهر به سخره گرفت. رئیسعلی دلواری در اوج شور و غیرت جوانی، با تکیه بر فتوای مراجع و ایمانی تسلیمناپذیر، پرچم مبارزه با نیروهای متجاوز بریتانیا را برافراشت.
-
بالا رفتن از پلهها خطر مرگ قلبی را کاهش میدهد
استفاده از پلهها به جای آسانسور میتواند بیشتر از آنچه فکر میکنید برای سلامتی مفید باشد.
-
از شهریور ۲۰ تا امروز؛ جامعه ایران چگونه تاب میآورد؟
جنگ همیشه فقط در میدان نبرد اتفاق نمیافتد
سوم شهریور ۱۳۲۰، ایران در میانه جنگ جهانی دوم کشوری بیطرف بود؛ اما بیطرفی نتوانست مانع ورود ارتشهای شوروی و بریتانیا به خاک ایران شود. حمله از شمال، جنوب و غرب آغاز شد و ارتش ایران پس از سه روز عملا توان ادامه مقاومت سازمانیافته را از دست داد. ششم شهریور دولت دستور ترک مخاصمه داد و ۲۲ روز بعد، رضاشاه از سلطنت کنارهگیری کرد.۸۵ سال بعد، ایران بار دیگر جنگ را تجربه میکند؛ اما این بار تصویری که در برابر ماست، اگرچه با فشار اقتصادی، گرانی، نگرانی و خسارت همراه است، با جامعه ایران در نخستین سالهای اشغال قابل قیاس نیست.
-
ایده قطار هتل را در کشور اجرا کنید
یک فعال عرصه حمل و نقل گفت: اگر نگاهها به سمت هتل قطار یعنی ترکیب حمل و نقل با امکاناتی از جمله اقامت و بازدید همراه شود، آن وقت میتوان گفت قطار هم یکی از ارکان اصلی گردشگری است.
-
قلمفروشی، آغاز وطنفروشی
عماد خورشید طلب: مرداد ۱۳۳۲ تنها عرصه جابهجایی قدرت در خیابانها نبود، بلکه نقطه اوج یک شبیخون تمامعیار به افکار عمومی بود که در آن، امواج رادیو و صفحات روزنامهها نقش گلوله را ایفا میکردند. در آن روزهای پرالتهاب، یک دستگاه رسانهای پیچیده با هدایت سرویسهای اطلاعاتی بیگانه، ماشین ترور شخصیتی و دروغپردازی را روشن کرد تا با ایجاد هراس، تفرقه و ناامیدی، مسیر را برای سقوط یک ملت هموار کند.
-
فرآیندهای رسانهای، فرهنگ مشارکت و مهندسی توجه در سینمای ترند
پرده نقرهای در محاصره رسانههای نو
سینما در دهه سوم قرن بیستویکم دیگر منحصر به تاباندن نور بر پرده سفید در تاریکی سالنها نیست؛ سینمای امروز، یک زیستبوم رسانهای پیچیده و چندلایه است که پیش از اکران نخستین فریمهای فیلم، در تاروپود شبکههای اجتماعی، گفتوگوهای آکادمیک و فرهنگ دیجیتال ریشه میدواند. زمانی که خبر ساخت فیلم «اودیسه» کریستوفر نولان به تهیهکنندگی اما توماس با بودجهای ۲۵۰ میلیون دلاری توسط کمپانی یونیورسال پیکچرز اعلام شد، ماشین رسانهای هالیوود یک رویداد فرهنگی ملی و جهانی را طراحی کرد. نولان که پس از موفقیت همهجانبه «اوپنهایمر» به جایگاه فرامحصولی در سینمای مولف دست یافته بود، حماسه ۳۰۰۰ ساله هومر را نه فقط به عنوان یک متن کهن ادبی، بلکه به عنوان سازوکاری برای تسخیر اقتصاد توجه به کار گرفت.
-
روزنامه «آگاه» برای نخستین بار منتشر کرد
روایتی از اسناد قاجاری ۲۱۸ ساله جزیره خارک
دو سند منتشرنشده متعلق به آرشیو ملی هند از فرمان دولت قاجار برای استحکام قلعه خارک و نامه حاکم بوشهر درباره تهدیدهای دریایی علیه این جزیره راهبردی پرده برمیدارد. این اسناد نشان میدهد اهمیت جزیره خارک بسیار پیشتر از عصر نفت، در سیاست و امنیت خلیج فارس تثبیت شده بود.
-
همه حول یک آرمان مشترک
همایش تسخیر قلوب
زهرا اکبری، پژوهشگر: اربعین را میتوان یکی از کمنظیرترین پدیدههای اجتماعی و تمدنی جهان معاصر دانست؛ رخدادی که بیش از آنکه بر قدرت سیاسی یا نظامی تکیه داشته باشد، بر سرمایهای اجتماعی به نام «محبت» استوار است. هنگامی که به این اجتماع عظیم میاندیشم، نخستین پرسشی که در ذهنم شکل میگیرد این است که چه نیرویی میتواند میلیونها انسان را از ملیتها، زبانها و فرهنگهای گوناگون، بدون اجبار و سازماندهی حکومتی، در مسیری واحد گرد آورد و آنان را به مشارکتی داوطلبانه وادارد؟
-
ایشیگورو با رمان جدید میآید
«کازوئو ایشیگورو»، نویسنده برنده نوبل ادبیات از انتشار رمان جدید خود در سال آینده میلادی خبر داد.