سیر فرهنگی قهوه در ایران؛ از پاتوق صفوی تا فضای سوم شهری

توهم غربی بودن یک عادت دیرینه شهری

در هیاهوی هر روزه شهرهای ما، ایستادن پای پیشخوانی مدرن و سفارش یک فنجان لاته یا اسپرسو، در وهله اول تصویری یکسره وارداتی و غربی را به ذهن می‌آورد.

ارتباط مصرف قند در کودکی و اضطراب در بزرگسالی

طبق یک مطالعه جدید، قرار گرفتن در معرض قند در طول ۱۰۰۰ روز اول زندگی کودک ممکن است اثرات ماندگاری بر سلامت روان او داشته باشد.

آلودگی هوا در روند خواب سالم تداخل ایجاد می‌کند

یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که آلودگی هوا می‌تواند شما را در شب بیدار نگه دارد و خواب را از شما سلب کند.

نگاهی به ورود رسمی دانشگاه‌ها به اقتصاد خلاق

مدرک دانشگاهی برای شغلی که کسی جدی نمی‌گرفت

دانشکده ارتباطات و روزنامه‌نگاری والتر کرونکایت در دانشگاه ایالتی آریزونا، که مدعی پرورش خبرنگاران سنتی و متعهد به چارچوب‌های کلاسیک خبر بود، حالا دوره‌ای رسمی در مقطع کارشناسی با عنوان «تولید محتوا» دایر کرده که رسانه‌ها آن را «رشته کارشناسی اینفلوئنسری» نامیده‌اند.

کاغذک

پرورش خوانندگان آینده

از چند روز پیش، انتشارات هچت با همکاری یک کتابفروشی زنجیره‌ای بزرگ در آمریکا (بارنز اند نوبل) برای بچه‌ها قصه‌خوانی برگزار می‌کند.

روی دیگر مصرف ویپ

سیگارهای الکترونیکی تهدیدی پنهان برای محیط زیست

یک مطالعه جدید می‌گوید که ویپ (سیگار الکترونیکی) نه تنها برای رهگذرانی که مجبورند از میان ابرهای بخار عبور کنند آزاردهنده است، بلکه ممکن است به طور فعال برای محیط زیست مضر باشد.

مروری بر فهرست منتخبان بوکر

از طنز تا تراژدی در «۱۳تایی بوکر»

جایزه بوکر ۲۰۲۶ با معرفی فهرست بلند ۱۳‌گانه خود، بار دیگر ویترینی از نبض ادبیات جهان را به نمایش گذاشت. آثاری که از طنز سیاه و دیستوپیا تا درام‌های خانوادگی و ماجراجویی‌های فراواقعی را در بر می‌گیرند.

به مناسبت سالروز شهادت شیخ محمد خیابانی

معلم ایستادگی و تدین

 او روحانی بود، اما تریبونش نه منبر، که صحن مجلس شورای ملی بود؛ او فقیه بود، اما سلاحش نه فقط قلم، که خواندن نطقی بود که ارتش تزار را پس زد. شیخ محمد خیابانی، خطیب آتشین تبریز، در روزگاری قد علم کرد که دولت مرکزی در ضعیف‌ترین وضعیت تاریخی خود قرار داشت، قرارداد ۱۹۱۹ حاکمیت ملی را نشانه گرفته بود و چکمه‌پوشان خارجی خاک میهن را لگدکوب می‌کردند.

بازخوانی حماسه جوانی که خواب استعمار را آشفت

توفان تنگستان

محمد علی‌بیگی: شرجی سوزان خلیج فارس، بوی باروت و نخل‌هایی که شاهدان سکوت‌ناپذیر ایستادگی شدند؛ تاریخ مقاومت جنوب با نام جوانی گره خورده است که هیبت پوشالی بزرگ‌ترین امپراتوری قرن بیستم را در سواحل بوشهر به سخره گرفت. رئیس‌علی دلواری در اوج شور و غیرت جوانی، با تکیه بر فتوای مراجع و ایمانی تسلیم‌ناپذیر، پرچم مبارزه با نیروهای متجاوز بریتانیا را برافراشت.

بالا رفتن از پله‌ها خطر مرگ قلبی را کاهش می‌دهد

استفاده از پله‌ها به جای آسانسور می‌تواند بیشتر از آنچه فکر می‌کنید برای سلامتی مفید باشد.

از شهریور ۲۰ تا امروز؛ جامعه ایران چگونه تاب می‌آورد؟

جنگ همیشه فقط در میدان نبرد اتفاق نمی‌افتد

سوم شهریور ۱۳۲۰، ایران در میانه جنگ جهانی دوم کشوری بی‌طرف بود؛ اما بی‌طرفی نتوانست مانع ورود ارتش‌های شوروی و بریتانیا به خاک ایران شود. حمله از شمال، جنوب و غرب آغاز شد و ارتش ایران پس از سه روز عملا توان ادامه مقاومت سازمان‌یافته را از دست داد. ششم شهریور دولت دستور ترک مخاصمه داد و ۲۲ روز بعد، رضاشاه از سلطنت کناره‌گیری کرد.۸۵ سال بعد، ایران بار دیگر جنگ را تجربه می‌کند؛ اما این بار تصویری که در برابر ماست، اگرچه با فشار اقتصادی، گرانی، نگرانی و خسارت همراه است، با جامعه ایران در نخستین سال‌های اشغال قابل قیاس نیست.

ایده قطار هتل را در کشور اجرا کنید

 یک فعال عرصه حمل و نقل گفت: اگر نگاه‌ها به سمت هتل قطار یعنی ترکیب حمل و نقل با امکاناتی از جمله اقامت و بازدید همراه شود، آن وقت می‌توان گفت قطار هم یکی از ارکان اصلی گردشگری است.

قلم‌فروشی، آغاز وطن‌فروشی

عماد خورشید طلب: مرداد ۱۳۳۲ تنها عرصه جابه‌جایی قدرت در خیابان‌ها نبود، بلکه نقطه اوج یک شبیخون تمام‌عیار به افکار عمومی بود که در آن، امواج رادیو و صفحات روزنامه‌ها نقش گلوله را ایفا می‌کردند. در آن روزهای پرالتهاب، یک دستگاه رسانه‌ای پیچیده با هدایت سرویس‌های اطلاعاتی بیگانه، ماشین ترور شخصیتی و دروغ‌پردازی را روشن کرد تا با ایجاد هراس، تفرقه و ناامیدی، مسیر را برای سقوط یک ملت هموار کند.

فرآیندهای رسانه‌ای، فرهنگ مشارکت و مهندسی توجه در سینمای ترند

پرده نقره‌ای در محاصره رسانه‌های نو

سینما در دهه سوم قرن بیست‌ویکم دیگر منحصر به تاباندن نور بر پرده سفید در تاریکی سالن‌ها نیست؛ سینمای امروز، یک زیست‌بوم رسانه‌ای پیچیده و چندلایه است که پیش از اکران نخستین فریم‌های فیلم، در تاروپود شبکه‌های اجتماعی، گفت‌وگوهای آکادمیک و فرهنگ دیجیتال ریشه می‌دواند. زمانی که خبر ساخت فیلم «اودیسه» کریستوفر نولان به تهیه‌کنندگی اما توماس با بودجه‌ای ۲۵۰ میلیون دلاری توسط کمپانی یونیورسال پیکچرز اعلام شد، ماشین رسانه‌ای هالیوود یک رویداد فرهنگی ملی و جهانی را طراحی کرد. نولان که پس از موفقیت همه‌جانبه «اوپنهایمر» به جایگاه فرامحصولی در سینمای مولف دست یافته بود، حماسه ۳۰۰۰ ساله هومر را نه فقط به عنوان یک متن کهن ادبی، بلکه به عنوان سازوکاری برای تسخیر اقتصاد توجه به کار گرفت.

روزنامه «آگاه» برای نخستین بار منتشر کرد

روایتی از اسناد قاجاری ۲۱۸ ساله جزیره خارک

دو سند منتشرنشده متعلق به آرشیو ملی هند از فرمان دولت قاجار برای استحکام قلعه خارک و نامه حاکم بوشهر درباره تهدیدهای دریایی علیه این جزیره راهبردی پرده برمی‌دارد. این اسناد نشان می‌دهد اهمیت جزیره خارک بسیار پیشتر از عصر نفت، در سیاست و امنیت خلیج فارس تثبیت شده بود.

همه حول یک آرمان مشترک

همایش تسخیر قلوب

زهرا اکبری، پژوهشگر: اربعین را می‌توان یکی از کم‌نظیرترین پدیده‌های اجتماعی و تمدنی جهان معاصر دانست؛ رخدادی که بیش از آنکه بر قدرت سیاسی یا نظامی تکیه داشته باشد، بر سرمایه‌ای اجتماعی به نام «محبت» استوار است. هنگامی که به این اجتماع عظیم می‌اندیشم، نخستین پرسشی که در ذهنم شکل می‌گیرد این است که چه نیرویی می‌تواند میلیون‌ها انسان را از ملیت‌ها، زبان‌ها و فرهنگ‌های گوناگون، بدون اجبار و سازمان‌دهی حکومتی، در مسیری واحد گرد آورد و آنان را به مشارکتی داوطلبانه وادارد؟

ایشی‌گورو با رمان جدید می‌آید

«کازوئو ایشی‌گورو»، نویسنده برنده نوبل ادبیات از انتشار رمان جدید خود در سال آینده میلادی خبر داد.

بازتاب‌های جهانی تفاهم‌نامه اسلام‌آباد

دیپلماسی از مجرای اقتدار

سرانجام پس از ماه‌ها فراز و نشیب و پایداری همه‌جانبه ملت و نیروهای مسلح مقتدر جمهوری اسلامی ایران در برابر تجاوزات مستکبران، امضای تفاهم‌نامه میان تهران و واشنگتن (معروف به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد)، پایانی بر توهمات نظامی کاخ سفید رقم زد. این سند که به طور مشترک به امضای مقامات ارشد دو کشور رسید، مهر باطلی بر راهبرد جنون‌آمیز «فشار حداکثری نظامی» و تجاوزات اخیر جبهه غربی- صهیونیستی علیه خاک پاک کشورمان و جبهه مقاومت بود.

نگاهی به داستان ترجمه ادوارد فیتزجرالد از رباعیات خیام، به بهانه سالمرگ او

خیام ویکتوریایی و یک سوءتفاهم بزرگ

در دوم سپتامبر ۱۸۶۳، جان راسکین، منتقد هنری انگلیسی، نامه‌ای به مترجم ناشناس اشعار عمر خیام نوشت و گفت: «با تمام وجودم از شما التماس می‌کنم که اشعار بیشتری از عمر خیام برای ما پیدا و ترجمه کنید؛ من - تا به امروز - چیزی به شکوه این شعر نخوانده‌ام.» او نامه را با این کلمات به پایان رساند: «بیشتر - بیشتر - لطفا بیشتر.» مترجم یعنی ادوارد فیتزجرالد تا سال ۱۸۷۲ نامه را نخواند. در آن زمان، چاپ سوم رباعیات عمر خیام منتشر شده بود و خیام دنیای ادبیات غرب را به سرعت تسخیر کرده بود.

واکاوی ابعاد پنهان نبرد شناختی در هفته ارتباطات

وقتی «رسانه» لوله تفنگ می‌شود

مرضیه کیان- خبرنگار: درست در نقطه‌ای که انتظار می‌رود شاتر دوربین، لحظه‌ای از واقعیت محض را ثبت کند، پرده‌ای از روایت‌های متضاد بالا می‌رود. انگار کارگردانی نامرئی، با هر فریم، نه تنها چشم‌انداز را تغییر می‌دهد، بلکه بر روح و جان مخاطب نیز چیره می‌شود.

بررسی حمایت کشورهای خارجی از موزه‌ها

نسخه‌ای برای موزه‌های کم‌رمق

در بسیاری از شهرهای جهان، موزه‌ها فقط ساختمان‌هایی برای نگهداری اشیای قدیمی نیستند؛ آنها بخشی از حافظه زنده شهر به شمار می‌روند. از صف‌های طولانی مقابل موزه لوور در پاریس گرفته تا موزه‌های کوچک محلی در شهرهای دورافتاده ژاپن یا ایتالیا، همه یک کارکرد مشترک دارند: روایت گذشته برای فهم امروز. اما پشت این ویترین‌های روشن و سالن‌های آرام، واقعیتی کمتر دیده می‌شود؛ اینکه بخش قابل توجهی از موزه‌ها بدون حمایت دولت‌ها توان ادامه حیات ندارند. حتی مشهورترین موزه‌های جهان نیز برای نگهداری آثار، برگزاری نمایشگاه‌ها، تامین امنیت و جذب مخاطب به انواع حمایت‌های عمومی وابسته‌اند.

تاریخ را بازنویسی کردند؛ زمین را دزدیدند

زیتون در خون خودش غرق شد

مرضیه کیان- خبرنگار:  این روزها مردم فلسطین فرصت سرخاراندن ندارند. نه برای برداشت زیتون، که برای زنده ماندن. صبح زود می‌زنند بیرون میان دیوارهای بتنی و جاده‌های تکه‌تکه و غروب با زخمی بر دوش برمی‌گردند. اما روزگاری نه چندان دور – تا پیش از ۱۹۴۸ – هر خانه‌ای در یافا، حیفا، غزه و الخلیل حداقل چند اصله درخت زیتون جلوی در داشت. محصول همان را می‌چیدند و روغن سالانه را از جایی نمی‌خریدند. فصل زیتون، فصل جشن و صمیمیت بود. اما آن سال‌ها، سال ۱۹۱۷ با اعلامیه بالفور، سال‌های قیمومت بریتانیا، سال ۱۹۴۸ با نکبه، فصل دیگری آمد؛ فصلی که در آن نه زیتون که ریشه‌ها می‌سوختند. رسانه‌ها گفتند: «عثمانی عرضه نگهداری فلسطین را نداشت.» و با همین جمله، مشروعیت یک اشغال ساخته شد. این گزارش نه نبرد تفنگ‌ها که نبرد واژه‌ها را روایت می‌کند.

به بهانه روز جهانی آزادی مطبوعات و در ستایش خبرنگارانی که آینه‌دار حقیقت ماندند

تراژدی حقیقت و آزادی بیان

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: تاریخ معاصر جهان همواره گواهی بر این حقیقت بوده است که در زمان وقوع جنگ‌ها، نخستین قربانی، حقیقت است. روز جهانی آزادی مطبوعات که هر ساله در سوم ماه می گرامی داشته می‌شود، ریشه در اعلامیه تاریخی ویندهوک دارد که در سال ۱۹۹۱ در نامیبیا و با هدف ترویج مطبوعات آزاد، مستقل و تکثرگرا به تصویب رسید و در پی آن، در سال ۱۹۹۳ توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد به عنوان روزی بین‌المللی برای ارزیابی وضعیت آزادی بیان در سراسر جهان رسمیت یافت.

روایتی از زیست و میراث سیمین دانشور؛ بانوی نخستین‌ها و پیشگوی امید

می‌خواهم امیدوار باشم

شاید تقدیر چنین بود که تولدش در نخستین سحرگاهان قرن چهاردهم خورشیدی گویی با خصلت پیشگویی گره بخورد؛ قرنی که برای ایران و ایرانی، لبریز از تلاطم و حوادث پیش‌بینی‌ناپذیر بود و در میان این حجم از غوغا، حضور جانی صاحب شهود الزامی می‌نمود تا گویی از ورای پرده‌های زمان، فردا را به تماشا بنشیند و روایتگر ناگفته‌ها باشد. سخن از سیمین دانشور است؛ بانویی که نامش در شناسنامه فرهنگی این مرزوبوم با واژه «نخستین» پیوندی دیرینه دارد و با ایستادن در صف اول تاریخ، جسورانه راهی نو را برای تماشای جهان گشود و به اسوه‌ای ماندگار در ادبیات بدل شد.

مستند ایرانی در جشنواره فیلم اقلیم بریتانیا

مستند محیط‌زیستی «اپوش» به کارگردانی بهمن ابراهیمی، به همت اداره کل تامین و رسانه بین‌الملل صداوسیما در پنجمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم اقلیمی فرام (The Climates) در بریتانیا پذیرفته شد.

آثار شوک عدم اطمینان پس از بحران‌ها

چگونه ترس جمعی، اقتصاد را فلج می‌کند؟

هنگامی که جنگ بر یک کشور سایه می‌افکند، پدیده‌ای اقتصادی-روانشناختی به نام شوک عدم اطمینان (Uncertainty Shock) بروز می‌کند. اقتصاددانان این مفهوم را یکی از قدرتمندترین عوامل اختلال در رفتار مصرف‌کننده می‌دانند: آینده ناگهان نامعلوم می‌شود، ریسک‌های پیش‌بینی‌ناپذیر افزایش می‌یابد و خانوارها به‌طور غریزی به «پس‌انداز احتیاطی» (Precautionary Saving) روی می‌آورند. حتی اگر درآمد فعلی تغییر نکرده باشد، مردم مصرف را کاهش می‌دهند، خریدهای روزمره را به تعویق می‌اندازند، تصمیم‌های بلندمدت (از خرید خانه تا عروسی) را متوقف می‌کنند و ذهن جمعی جامعه پیام ساده‌ای دریافت می‌کند: «احتیاط کن، نگه دار، صبر کن.»

افسرده‌اید؟ ورزش، به خوبی گفتاردرمانی و داروهای ضد افسردگی عمل می‌کند

یک بررسی جدید شواهد می‌گوید افراد افسرده ممکن است به همان اندازه که از صحبت با درمانگر سود می‌برند، از ورزش کردن نیز بهره‌مند شوند.

کاربران ایمن یا اینترنت آزاد؟

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در دهه‌های نخست ظهور اینترنت، تصور غالب بر پایه «اعلامیه استقلال فضای مجازی» جان پری بارلو استوار بود؛ آرمان‌شهری که در آن فضای دیجیتال، قلمروی مستقل از حاکمیت دولت‌ها و فارغ از مرزهای جغرافیایی پنداشته می‌شد. اما با گذر زمان و تبدیل شدن اینترنت به زیرساخت حیاتی زندگی بشر، آن نگاه رمانتیک جای خود را به واقع‌گرایی سیاسی داد. امروزه، بحث از حاکمیت دیجیتال (Digital Sovereignty) به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های قدرت‌های جهانی بدل شده است.

رژیم کتو، درمانی بالقوه برای افسردگی

یک مطالعه جدید گزارش می‌دهد که رژیم کتو ممکن است به کاهش افسردگی در افرادی که به داروهای ضد افسردگی پاسخ نمی‌دهند، کمک کند.

چطور تجربه‌های شخصی جای توصیه‌های تکراری را می‌گیرند؟

صمیمانه‌ترین راه تغییر

برای خوانندگانی که از ادبیات نسخه‌محور خودیاری فاصله گرفته‌اند اما همچنان به دنبال الهام برای زیستن آگاهانه‌تر هستند، خاطره‌نویسی‌ها جایگزینی جدی و اثرگذار به شمار می‌آیند؛ کتاب‌هایی که به‌جای دستور دادن، تجربه زیسته را پیش چشم می‌گذارند.