آگاه: ما گاهی این خشم را به پای سرکشی میگذاریم، اما واقعیت این است که برای کودک، خشم یک زبان ابتدایی، اما پرفشار است؛ زمانی که واژگان برای بیان «نه» یا «من این را میخواهم» کم میآورند، بدن کودک با خشم حرف میزند. در این لحظات، فرزند ما در واقع در یک طوفان عصبی گرفتار شده که خودش هم از آن میترسد. وظیفه ما در این میدان، «پلیس» بودن نیست؛ ما باید «لنگرگاه» باشیم. هدایت خشم نه به معنای سرکوب آن، بلکه به معنای باز کردن مسیری امن است تا این انرژی پرخاشگر، به مهارتهای سازنده تبدیل شود. وقتی به جای ترسیدن از خشم کودک، به او ابزارهای کنترلش را میآموزیم، در واقع به او قدرت مدیریت خویشتن را هدیه میدهیم. این سه ابزار، نقشه راه بدن برای عبور از طوفانهای عصبی و بازگشت به ساحل امنیت است:
۱- تنفس (خروج از وضعیت قرمز)
نفس عمیق، سریعترین ابزار فیزیولوژیک برای خروج از حالت «جنگ یا گریز» و بازگشت به تعادل است. وقتی کودک میآموزد با تنفس آگاهانه به قفسه سینه و شکم خود تسلط یابد، در واقع به مغز خود فرمان میدهد که «خطر رفع شده است.» برای نهادینه کردن این عادت، از این تمرین «چهارمرحلهای» استفاده کنید:
۱ـ کودک را تشویق کنید در وضعیتی راحت با ستون فقرات صاف قرار بگیرد.
۲ـ دم عمیق از بینی، به گونهای که بالا آمدن شکم را حس کند.
۳ـ حبس کوتاه نفس (برای ۲ ثانیه) بهمنظور تمرکز بر لحظه.
۴ـ خروج هوا از دهان با فشار ملایم، همراه با رها کردن شانهها.
۲- تخلیه (تغییر مسیر انرژی عضلانی)
خشم، انرژی نهفتهای است که باید به شکل سالم تخلیه شود. تمرین «هل دادن دیوار» یک راهکار ایزومتریک عالی برای تخلیه این انرژی پیش از بروز رفتارهای آسیبزا است.
وقتی کودک خشمگین است، از او بخواهید با تمام توان، کف دستهایش را به دیوار فشار دهد. این انقباض عضلانی، فشارهای درونی بدن را به بیرون هدایت میکند و بلافاصله پس از رها کردن دستها، احساس سبکی و تخلیه تنش در کودک ایجاد میشود. این تمرین، آگاهی بدنی او را افزایش داده و به او میآموزد که «هیجان، یک انرژی فیزیکی است که میتوان آن را مدیریت کرد.»
۳- حریم (تعریف مرزهای شخصی)
آرامش روانی در گرو شناخت حریم شخصی است. فعالیت «دایره دوستان»، ابزاری بصری برای درک مرزهای اجتماعی از سه تا ۱۵ سالگی است.
در این فعالیت، کودک خود را در مرکز یک صفحه ترسیم میکند. دایرههای متحدالمرکز به ترتیب نزدیکی عاطفی (خانواده، دوستان صمیمی، آشنایان و غریبهها) طراحی میشوند. این ترسیم، بستر مناسبی برای گفتوگوهای حساس در مورد «حریم بدن» و «امنیت شخصی» فراهم میکند تا کودک بداند در هنگام ترس یا تردید، باید به چه کسی تکیه کند و کجا مرزهای خود را سفتوسخت نگه دارد. مهارتهای تنظیم هیجان، یکشبه آموخته نمیشوند. تداوم ما در اجرای این تمرینات، پیام ضمنی مهمی برای فرزندمان دارد: «احساسات تو معتبرند و تو برای مدیریت آنها تنها نیستی.» خانه، اولین و مهمترین مدرسه برای تمرین حضور در لحظه است.
نظر شما