آگاه: رقابت‌های کشتی پهلوانی ایران برای شناختن پهلوان ایران، در واقع رقابت‌های ورزشی است که هر ساله در ایران برگزار می‌شود و در آن ورزشکاران از سراسر ایران برای دستیابی به بازوبند در آن شرکت می‌کنند. اگر چه این رقابت‌ها ریشه‌های باستانی دارد، اما چارچوب نوین آن از سال ۱۳۲۳ (۱۹۴۴) برگزار شد. برنده این رقابت‌ها پهلوان نامیده و به او بازوبند پهلوانی داده می‌شود.
کشتی پهلوانی از سنت‌های ریشه‌دار ورزش ایران است که در پیوند با فرهنگ زورخانه‌ای، آیین فتوت و منش پهلوانی شکل گرفته است. در این سنت، قدرت جسمانی به‌تنهایی معیار ارزیابی نیست و رفتار ورزشکار در برابر حریف، رعایت اصول جوانمردی و احترام به آیین رقابت نیز اهمیت دارد. مراسم اهدای بازوبند پهلوانی معمولا پس از برگزاری مسابقات کشتی پهلوانی کشور و مشخص شدن قهرمان برگزار می‌شود. کشتی‌گیران در وزن‌های مختلف رقابت می‌کنند و مدعیان عنوان پهلوانی، به‌ویژه در وزن سنگین، برای کسب قهرمانی به مصاف یکدیگر می‌روند. پس از مشخص شدن برنده، عنوان پهلوان سال به او تعلق می‌گیرد و بازوبند پهلوانی به‌عنوان نماد این افتخار، معمولا در مراسمی رسمی به او اهدا می‌شود. در سنت این رقابت‌ها، بازوبند نماد مسئولیت اخلاقی پهلوان در کنار قدرت جسمانی است؛ یعنی قهرمان باید در رفتار و منش نیز الگوی جوانمردی، فروتنی و کمک به دیگران باشد.
امروزه، برگزاری مسابقات رسمی کشتی پهلوانی، رقابت‌های باشگاهی و آیین انتخاب پهلوان ایران، بخشی از تلاش برای حفظ و بازآفرینی این میراث است. با این تفاوت که انتخاب پهلوان در چارچوب رقابت‌های رسمی، تابع مقررات ورزشی و سازوکار اجرایی مشخصی است. همچنین لیگ برتر کشتی پهلوانی، در صورت برگزاری در هر فصل، عرصه رقابت تیم‌ها و باشگاه‌هایی است که ورزشکاران خود را برای حضور در مسابقات معرفی می‌کنند. این رقابت‌ها از نظر ساختار با مسابقات انفرادی انتخاب پهلوان کشور تفاوت دارند زیرا در لیگ، عملکرد تیم‌ها در چارچوب مسابقات تعیین‌کننده جایگاه باشگاه‌هاست.
دی سال ۱۴۰۴ احمد میرزاپور برای سومین مرتبه عنوان پهلوانی کشور را به دست آورد. اما در سال ۱۴۰۵ هنوز مشخص نیست بازوبند پهلوانی به چه کسی تعلق می‌گیرد.
تاریخچه پهلوانی و بازوبند پهلوانی
در تاریخچه کشتی پهلوانی و ورزش‌های زورخانه‌ای آمده است که ورزش و انجام حرکات پهلوانی جزو فعالیت‌های اصلی روزمره ایرانیان در دوران باستان بوده است. جامعه آن زمان ارزش خاصی برای ورزشکاران خود قائل می‌شدند، چراکه آنان به‌خاطر داشتن قدرت بدنی و شجاعت روحی، شکرگزار بوده و هرگاه که نیاز می‌شد برای دفاع از خانواده و سرزمین خود در برابر دشمنان حاضر به جانفشانی بودند.
پهلوانان همیشه جایگاه ویژه‌ای در بین مردم و حاکمان داشته‌اند. آنها گاه سرنوشت جنگ‌ها را هم رقم می‌زدند به این ترتیب که پهلوان‌های دو طرف جنگ بدون درگیر شدن لشکرها و با یک رقابت پهلوانی سرنوشت جنگ را مشخص می‌کردند. راه یافتن داستان پهلوانان به ادبیات و شعر ایران‌زمین، به وجود آمدن مرام‌نامه‌ها و فتوت‌ها و انتقال سینه به سینه و نسل به نسل ماجراهای پهلوانان در بین مردم ایران‌زمین، نشان‌دهنده نقش ویژه و تاثیرگذار پهلوانان بر تاریخ ایران است.
در زبان فارسی ایران باستان بیش از ۳۰ لغت در ارتباط با مفاهیم قهرمان و پهلوان وجود دارد که خود این موضوع میزان علاقه وافر ایرانیان به قهرمانان و پهلوانان را مسلم و آشکار می‌کند. از سابقه و تاریخ پیدایش این رشته در ایران روایات مختلفی مطرح است اما کتاب تاریخ نشان می‌دهد که ۴۵۰۰ سال پیش در لرستان و بین‌النهرین آثاری وجود داشته که حکایت‌گر وجود و اهمیت داشتن ورزش و مهارت‌هایی است که امروز «کشتی» نامیده می‌شود.
نام کشتی از کمربندی به نام «کستی» گرفته شده که زرتشتیان هنگام خواندن دعا و پهلوانان برای رویارویی با حریفان خود آن را به کمر می‌بستند. غیر از آثار زرتشتیان، نوشته‌های مورخین یونانی و رومی و همچنین شاهنامه فردوسی، همه دال بر اصالت و قدمت فرهنگ کشتی و پهلوانی در ایران است.
با ورود اسلام به ایران، آیین پهلوانی رنگ مذهبی‌تری به خود گرفت و مورد توجه بیشتر اندیشمندان و مردم واقع شد. برخی معتقدند آیین جوانمردی و فتوت نوعی تصوف عامیانه و کوچه‌بازاری است که در قرن هشتم و توسط پوریای ولی (محمود ولی‌الدین خوارزمی)، پهلوان، عارف و شاعر نامی، نمود یافته است.
در دوران صفویه و زندیه، کشتی پهلوانی دوران طلایی و پررونق خود را سپری کرد و در هر شهری، صدها پهلوان و نوخاسته به کشتی گرفتن و آموختن فنون و آیین پهلوانی مشغول بودند. در دوران قاجار علاقه به کشتی چنان افزایش یافت که ناصرالدین شاه شخصی به نام صاحب‌الدوله را مامور گسترش و توسعه کشتی کرد و رقابت پهلوانان را در میادین مختلف شهر رواج داد. مسابقه‌های کشتی تا سال ۱۳۱۸ به آیین کشتی پهلوانی برگزار می‌شد، اما در زمان پهلوی اول و با گسترش فرهنگ جدید ورزشی، باشگاه‌ها شکل گرفتند و اصول جدید ورزشی حاکم شد.
در سال ۱۳۲۳ و با پیشنهاد انجمن ملی تربیت‌بدنی، حکومت وقت برگزاری رقابت‌های کشتی پهلوانی را به شکلی رسمی تصویب کرد تا هر سال پهلوان ایران از دل این رقابت‌ها معرفی شود و بازوبند پهلوانی را به صورت امانت برای یک سال در اختیار داشته باشد که در صورت تکرار این قهرمانی در سه سال پیاپی صاحب بازوبند پهلوانی شود.
پهلوانان نمی‌میرند!
پهلوانان صاحب بازوبند پهلوانی تا پیش از رسمی شدن مسابقات:
هلوان فیله همدانی (سده هفتم هجری)
پهلوان محمودبن ولی‌الدین خوارزمی (پوریای ولی) سده هشتم
پهلوان محمد ابوسعید (سده نهم)
پهلوان نداقی عراقی اصفهانی (سده دهم)
پهلوان بیک قمری (سده دهم)
پهلوان میرزابیک کاشی (سده یازدهم)
پهلوان کبیر اصفهانی (سده دوازدهم)
پهلوان لنـدره دوز
پهلوان عسگر یزدی
پهلوان محمد مازار
پهلوان ابراهیم یزدی (یزدی بزرگ)
پهلوان شعبان سیاه
پهلوان حاج‌حسن بدآفت
پهلوان حاج‌نایب رضاقلی
پهلوان حسین گلزار کرمانشاهی
پهلوان اکبر خراسانی
پهلوان یزدی کوچک (عبدل)
پهلوان ابوالقاسم قمی
پهلوان حاج‌محمدصادق بلورفروش
پهلوان سیدحسن رزاز معروف به شجاعت (سده سیزدهم به بعد)
پهلوان قاسم غفاری (ملقب به قاسم کوتول)
پهلوان حمزه علی پهلوان‌پور
پهلوانان صاحب بازوبند پهلوانی پس از رسمی شدن مسابقات پهلوانی:
پهلوان مصطفی طوسی (۱۳۲۳، ۱۳۲۴ و ۱۳۲۵)
پهلوان ضیاءالدین میرقوامی ۱۳۲۶
هلوان ابوالقاسم سخدری ۱۳۲۷
عباس زندی (۱۳۲۸، ۱۳۳۲، ۱۳۳۳ و ۱۳۳۴)
پهلوان احمد وفادار (۱۳۲۹،۱۳۳۰ و ۱۳۳۱)
جهان‌پهلوان تختی (۱۳۳۶، ۱۳۳۷ و ۱۳۳۸)
یعقوب علی شورورزی ۱۳۴۰
منصور مهدیزاده (۱۳۴۱ و ۱۳۴۴)
رضا سوخته‌سرایی ۱۳۵۴
علیرضا سلیمانی پهلوان‌باشی (۱۳۵۸، ۱۳۶۱، ۱۳۶۲، ۱۳۶۴، ۱۳۶۵ و ۱۳۶۹)
محمدحسن محبی (۱۳۶۳ و ۱۳۶۷)
محمدرضا توپچی (۱۳۶۶ و ۱۳۶۸)
مجید انصاری ۱۳۷۰
ایوب بنی‌نصرت (۱۳۷۱ و ۱۳۷۲)
محمود میران (۱۳۷۳ تا ۱۳۷۶)
حمید قشنگ (۱۳۷۷، ۱۳۷۸ و ۱۳۸۱)
محمود محمدی ۱۳۷۹
امین رشید لمیر (۱۳۸۰ و ۱۳۸۷)
عبدالرضا کارگر (۱۳۸۲ و ۱۳۸۳)
شاهرخ صداقتی‌زاده ۱۳۸۵
فردین معصومی ۱۳۸۶
آرش مردانی (۱۳۸۸، ۱۳۸۹، ۱۳۹۰)
احمد میرزاپور ۱۳۹۲
پرویز هادی ۱۳۹۳
پهلوان‌باشی جابر صادق‌زاده (۱۳۹۱، ۱۳۹۴، ۱۳۹۵، ۱۳۹۶، ۱۳۹۷، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۰)
مسابقات برگزار نشد ۱۳۹۹
احمد میرزاپور (۱۴۰۱ و ۱۴۰۴)
مصطفی طغانی (۱۴۰۲ و ۱۴۰۳)
بازوبند تختی فراتر از یک عنوان
غلامرضا تختی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های تاریخ ورزش ایران است؛ کشتی‌گیری که نامش با قهرمانی، فروتنی و توجه به مردم پیوند خورده است. جایگاه تختی در حافظه جمعی ایرانیان فقط حاصل مدال‌های ورزشی او نیست رفتار اجتماعی و تصویری که از مسئولیت‌پذیری و جوانمردی به جا گذاشت نیز در ماندگاری نامش نقش داشته است. از همین رو، بازوبند پهلوانی در روایت‌های مربوط به تختی، معنایی فراتر از یک نشان قهرمانی پیدا می‌کند. این بازوبند یادآور آرمانی است که در آن، برتری در میدان ورزش باید با منش و رفتار بیرون از میدان نیز همراه باشد.
نظر شما