آگاه: غلامرضا تختی متولد پنجم شهریور سال ۱۳۰۹ و در محله خانیآباد تهران به دنیا آمد. او تنها چندسال درس خواند و سپس در کلاس نهم ترک تحصیل کرد و در آغاز جوانی برای تامین مخارج زندگیاش به مشاغل سخت زیادی روی آورد که یکی از آنها نجاری و کارگری در مستغلات شرکت نفت مسجد سلیمان بود. او با همان قطاری که باعث ورشکستگی پدرش شده بود، به خوزستان میرفت تا در ازای کار در شرکت نفت، روزانه هفت- هشت تومان دستمزد بگیرد.
چرا همه تختی را به «خوبی» میشناسند؟
زندگی ورزشی مرحوم تختی با ورزش باستانی شروع شد که آغاز درخشانی نبود، حتی دنیای کشتی هم اوایل با او سر ناسازگاری داشت و بارها روی تشک کشتی طعم شکست را چشید، اما این شکستها مقدمه پیروزیهای ورزشی بزرگی شد که تا چند دهه ادامه داشت. عضویت مرحوم تختی در سال ۱۳۳۰ در تیمملی کشتی نقطه شروع افتخارآفرینی بیمانند او در عرصههای جهانی این رشته بود.
اما تختی بیش از اینکه به عنوان یک کشتیگیر و قهرمان شناخته شود به عنوان یک فرد بااخلاق و بامرام در ایران و خارج از ایران شناخته میشود. اینکه میگوییم خارج از ایران به دلیل این است که به گفته جواد کریمی، پیشکسوت کشتی کشورمان، آمریکاییها بهخاطر جوانمردی تختی در یکی از مسابقاتش تندیسی از او ساختهاند که در موزه ورزش این کشور نگهداری میشود. دلیلش هم این است که در یکی از مسابقات، تختی با حریفی برخورد که از ناحیه دست مصدوم شده بود، برای همین او نیز تمام مسابقه را با یک دست کشتی گرفت، لذا در تندیسی که آمریکاییها از او ساختهاند، تختی یک دست دارد. او این مرام و معرفت را در خصوص هموطنان خودش هم داشت؛ به طوری که سال ۱۳۴۱ وقتی زلزله بوئین زهرا آمد، تختی برای کمک به مردم زلزلهزده، کاروانی در تهران راه انداخت و خودش هم حضور داشت تا برای مردم این منطقه زلزلهزده کمک جمع کند. وقتی همه ایران فهمیدند که تختی این کار را کرده، سیل کمکها روانه شد و تختی خودش همه این کمکها را برد و بین مردم توزیع کرد. چنین مسائلی بود که تختی را تختی کرد. هیچکس هیچگاه از مرحوم تختی عمل خلافی ندید، قهرمانی پاکدل و باصفا بود و همواره غمخوار و همراه و همدل مردم بود. یکی از دوستان تختی یکبار در جایی تعریف کرده بود زمانی یکی از دوستان مرحوم تختی که صاحب مغازهای در تهران بود، از مشکلاتش و اینکه درآمدی ندارد، گفت. فردای آن روز تختی هر روز به مغازه دوستش میرفت و یک ساعتی را آنجا مینشست و همین موضوع باعث شد تا کاسبی دوستش رونق بگیرد. اینها رفتارهایی است که به ذهن هرکسی نمیرسد که از محبوبیت خود بدون هیچگونه چشمداشتی برای رفع مشکلات مردم استفاده کند. شادروان غلامرضا تختی یکی از آن قهرمانهای ملی تاثیرگذاری است که پرداختن و به تصویرکشیدن زندگینامه او یکی از موضوعات مورد توجه فیلمسازان بوده است. در همین زمینه دو فیلم سینمایی و دو مستند در مورد او ساخته شده است. فیلمهای سینمایی «جهان پهلوان تختی» و «غلامرضا تختی» و دو مستند «جهان پهلوان» و «شهسوار» که در ادامه به آنها میپردازیم:
فیلم سینمایی «جهان پهلوان تختی»
فیلم سینمایی «جهان پهلوان تختی»، به کارگردانی علی حاتمی و بهروز افخمی، در سال ۱۳۷۶ ساخته شد. در ابتدا علی حاتمی به سراغ زندگی تختی رفت تا فیلمی از زندگی این پهلوان بسازد اما ساخت این فیلم مصادف شد با شدت گرفتن بیماری سرطان حاتمی و تنها سکانسهای مربوط به تولد تختی در زمان علی حاتمی مقابل دوربین رفت و پس از آن علی حاتمی دار فانی را وداع گفت. در ادامه بهروز افخمی ساخت و اتمام این فیلم را بر عهده گرفت و فیلمی به کل متفاوت از فضای آثار حاتمی ساخت. فریبرز عربنیا، نیکی کریمی، شاهرخ شهبازی، محمدرضا شریفینیا، سیاوش طهمورث، آتیلا پسیانی، ستاره پسیانی، فتحعلی اویسی، غلامرضا محبی، محمود کلاری و جمشید گرگین به عنوان بازیگر در این فیلم جلوی دوربین رفتهاند.
فیلم سینمایی «غلامرضا تختی»
بهرام توکلی نخستین کارگردان ایرانی بود که پس از تجربه نیمهکاره مرحوم علی حاتمی، ریسک آن را پذیرفت تا هیبت و شمایل تختی را روی پرده سینما به تصویر بکشد. این فیلم، در ژانر زندگینامهای و ورزشی، به تهیهکنندگی سعید ملکان و به قلم بهرام توکلی و سعید ملکان، در سال ۹۷ ساخته شد و در سیوهفتمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد. فیلم سینمایی «غلامرضا تختی» در ۱۰رشته کاندیدای دریافت سیمرغ بلورین شد و دو سیمرغ را در رشتههای بهترین فیلمبرداری و بهترین طراحی صحنه از آن خود کرد.حمیدرضا آذرنگ، ماهور الوند، فرهاد آئیش، بهنوش طباطبایی، آتیلا پسیانی، ستاره پسیانی، مسعود چوبین، معصومه قاسمیپور، شیرین یزدانبخش، محسن تختی، علیرضا گودرزی، شاهرخ شهبازی، جمشید آبلو فریدون امیرعبداللهیان بازیگران این فیلم سینمایی هستند.
مستند «جهان پهلوان»
مستند جهان پهلوان در سال ۵۸ به کارگردانی وارطان آنتانسیان ساخته شد و از نظر نزدیک بودن به سوژه و حضور دوربین در میان دوستان و محله تختی از اهمیت زیادی برخوردار است.
مستند «شهسوار»
مستند «شهسوار» به کارگردانی علی شاهمحمدی را که در سال ۹۸ اکران شد، میتوان یکی از کاملترین مستندهایی که در خصوص تختی ساخته شده است، دانست. در این فیلم مجید خدایی، قهرمان سابق کشتی جهان، در نقش تختی ظاهر شده و پرویز پرستویی روایت فیلم را بر عهده دارد.
چه کتابهایی درباره تختی نوشته شده است؟
همچنین در مورد این پهلوان ملی، کتابهای بسیاری از زاویه دیدهای مختلف نوشته شده است. یکی از معروفترین این آثار، کتاب «غلامرضا، غلامرضا را کشت» نوشته مهدی میرمحمدی است.
این کتاب را نشر چشمه منتشر کرده است. این اثر، روایتی است از بودن و نبودن غلامرضا تختی. اثری که درواقع روی نقطه پایانی و پرابهام زندگی او دست گذاشته است. اینکه او خودکشی کرده یا به قتل رسیده، هنوز با گذشت ۵۶ سال از نبودنش، بر کسی مسجل نشده و هرچه هست، حدس و گمانهایی است که دهان به دهان و گوش به گوش چرخیده است. «۱۰۰ پرتره از جهان پهلوان تختی» یک اثر تصویری است که توسط بهزاد شیشه گران، نقاش و طراح تهیه شده و انتشارات ایده خلاقیت آن را منتشر کرده است و همان طور که از نام اثر پیداست، کتاب به ۱۰۰ اثر این هنرمند درباره غلامرضا تختی اختصاص دارد.
«پهلوان زندگی، پهلوان جهان»، نام کتاب دیگری است که به مناسبت چهلمین سال درگذشت غلامرضا تختی توسط دکتر سیدنصرا... سجادی و کیوان مرادیان تدوین و گردآوری شده است. این کتاب دی ۱۳۸۶ به وسیله انتشارات فدراسیون بین المللی ورزشهای زورخانهای منتشر شد و بخش قابل توجهی از آن با ارزشهای پهلوانی و الگویی از ورزش زورخانه و این گود مقدس آمیخته شد و به عبارت دیگر، قصههایی واقعی است از ارزشهای والای پهلوانی.
«در بارانداز؛ اثر منصور غلامی (روایتی از زندگی جهان پهلوان تختی)» عنوان کتاب دیگری است که منصور غلامی آن را نوشته و توسط انتشارات گلگشت (فدراسیون کشتی جمهوری اسلامی) منتشر شده است. این اثر، پرتره کاملی از جهان پهلون تختی است. «پهلوانها هرگز نمیمیرند»، جستارهایی درباره زندگی، جوانمردی و مرگ جهان پهلوان غلامرضا تختی که به کوشش محمدباقر نجفزادهبارفروش تهیه و گردآوری شده اثر دیگری است که به فرازهایی از زندگی تختی پرداخته است. این اثر توسط انتشارات سفیر اردهال منتشر شده است.
نظر شما