ادبیات حماسی، پناهگاه روح بزرگ ملت‌ها در برابر هجوم بیگانگان

این روزها شاهنامه بخوانید

ادبیات حماسی همیشه پناهگاه روح بزرگ ملت‌ها در برابر هجوم بیگانگان بوده و در تاریخ کشورها از جمله ایرانیان دلاور از این ادبیات برای تشجیع ملت بهره ‌برده‌اند که نمود آن به شکل هنری در شاهنامه فردوسی است.

نیم قرن دوستی با شاهنامه

شنبه نهم اسفند، همزمان با اولین روز جنگ در لابه‌لای اخبار تلخی که در رسانه‌ها منتشر می‌شد، یک خبر تلخ گم شد و آن هم خبر درگذشت جلال خالقی‌مطلق، ادیب، ایران‌شناس و برجسته‌ترین شاهنامه‌پژوه معاصر کشورمان، در هامبورگ بود. او با بیش از نیم‌قرن پژوهش و ارائه بهترین تصحیح «شاهنامه»، تاثیر شگرفی بر تاریخ زبان و ادب پارسی گذاشت. تدریس در دانشگاه هامبورگ آلمان و قائم‌مقامی بنیاد فردوسی، از جمله سوابق برجسته این استاد فقید است.

ایران؛ جاودان در برابر توفان‌ها

در این روزهای پرتلاطم و اندوه‌بار که سایه سنگین جنگ بر سرزمین ایران گسترده شده، نخست باید با قلبی آکنده از غم، به عزای ملی بزرگ ملت ایران اشاره کنیم: شهادت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی، در حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل در روز ۹ اسفند. این ضایعه عظیم، که همراه با کشته شدن شمار بسیاری از فرماندهان ارشد و مسئولان کلیدی نظام بود، نه تنها یک فقدان شخصی برای میلیون‌ها ایرانی و مسلمان در جهان، بلکه ضربه‌ای سنگین به ساختار کشور تلقی می‌شود. مراسم عزاداری نه تنها در تهران و دیگر شهرهای ایران، بلکه در دیگر کشورها، با حضور گسترده مردم، نمادی از وحدت در سوگ و عزم برای ادامه مسیر بوده است.

کلید بقای ایران، از گذشته تا امروز

مسئولیت‌پذیری گمشده

مسئولیت‌پذیری، به عنوان یکی از ستون‌های اصلی انسجام اجتماعی، پیشرفت جمعی و پایداری ملی، در تاریخ پربار ایران جایگاه ویژه‌ای داشته است. این مفهوم نه تنها یک ارزش اخلاقی فردی است، بلکه ابزاری برای حفظ هویت فرهنگی، مقابله با چالش‌های خارجی و داخلی و دستیابی به توسعه پایدار به شمار می‌رود.

انتشار شاهنامه فردوسی به زبان ایتالیایی پس از یک قرن

شاهنامه فردوسی پس از گذشت حدود ۱۰۰ سال، با ترجمه کامل، یکپارچه و بازنگری‌شده، بار دیگر به زبان ایتالیایی منتشر شد؛ رویدادی که به‌عنوان احیای یکی از مهم‌ترین پیوندهای تاریخی میان ادبیات حماسی فارسی و فرهنگ ایتالیا توصیف می‌شود.

یلدا نماد تاب‌آوری ایرانی

شب یلدا، که به عنوان طولانی‌ترین شب سال شناخته می‌شود یکی از کهن‌ترین و ارزشمندترین جشن‌های ایرانی است. این جشن ریشه در باورهای باستانی ایرانیان دارد و نمادی قدرتمند از پیروزی نور بر تاریکی، تولد دوباره خورشید و امید به روزهای روشن‌تر و طولانی‌تر است. در فرهنگ ایرانی، یلدا نه تنها یک رویداد نجومی، بلکه لحظه‌ای عمیق برای تأمل در چرخه زندگی، طبیعت و پیوندهای خانوادگی است.

نگاهی بر آشتی و معماری همگرایی در فرهنگ ایران

روزگاری فضا، میانجی صلح بود

زهرا بذر افکن - خبرنگار گروه فرهنگ: شانزدهم دسامبر در تقویم بین‌المللی، نقطه‌ای نمادین است که تحت عنوان «روز جهانی آشتی» شناخته می‌شود. این روز، اگرچه ریشه در تاریخ سیاسی و اجتماعی آفریقای جنوبی دارد و یادآور گذار دردناک اما امیدبخش این کشور از آپارتاید به دموکراسی است اما بهانه‌ای برای بازخوانی مفاهیم عمیق انسانی در فرهنگ ما و سایر فرهنگ‌ها فراهم می‌آورد. نلسون ماندلا و دولت وحدت ملی پس از سال ۱۹۹۴، با هوشمندی سیاسی و درایت اخلاقی، این روز را که می‌توانست نماد تفرقه و خونریزی باقی بماند، به روزی برای ترمیم زخم‌های ملی و آشتی میان نژادها تبدیل کردند.

به مناسبت سالروز تولد محمدتقی بهار

با خالق تصنیف «مرغ سحر» بیشتر آشنا شوید

کمتر ایرانی‌ای است که تاکنون تصنیف «مرغ سحر» را به‌خصوص با صدای مرحوم محمدرضا شجریان نشنیده باشد اما احتمالا خیلی‌ها نمی‌دانند که سراینده شعر این تصنیف، محمدتقی بهار است. کسی که ۱۴۸ سال پیش در چنین روزی (۱۸ آذر) به دنیا آمد و یک آجر به آجرهای زبان و ادبیات فارسی اضافه کرد.

روایت غربی از روح شرقی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در حوالی امروز در سال۱۸۶۹، شهر پاریس شاهد تولد نویسنده‌ای بود که بعدها نه تنها مسیر ادبیات فرانسه، بلکه جریان مدرنیسم جهانی را دگرگون کرد. آندره پل گیوم ژید که زندگی‌اش آمیخته با شور جست‌وجو و هیجان بود، در نهایت با دریافت جایزه نوبل ادبیات در سال۱۹۴۷، به اوج شهرت رسید. اهمیت او در تاریخ ادبیات چنان بود که روزنامه نیویورک تایمز در آگهی درگذشت وی، او را بزرگ‌ترین ادیب معاصر فرانسه و از سوی خبرگان ادبی، بزرگ‌ترین نویسنده فرانسوی این قرن نامید. به این بهانه در این متن، به مرور ادیبان غیر ایرانی و اثر گسترده ادبیات فارسی بر اندیشه و آثار آنها پرداخته‌ایم.

روزنامه هم میهن در جلد شماره دیروز خود ارزش‌های زنان ایرانی را نادیده گرفت

هم‌میهنی که نیستید

صفحه نخست شماره روز گذشته روزنامه هم‌میهن، حقیقتا تالم‌آور و تاسف‌انگیز بود؛ در این صفحه، به بهانه اخبار مرتبط با پرونده قضایی یکی از بازیگران سرشناس سینما، با شاکی پرونده که ادعا می‌شود مورد تجاوز و زنای به عنف قرار گرفته، مصاحبه شده و برای تصویر روی جلد نیز به عنوان تصویر تزئینی، عکس دختری با آرایش غلیظ و لاک اما پوشیده و مَستور با چادر، کار شده است.

آینه مسیر پیش رو

ایران، سرزمینی با تمدنی چند هزارساله، همواره در آینه گذشته خود می‌نگرد. از شاهنامه فردوسی که حماسه‌های اساطیری را روایت می‌کند تا غزل‌های عاشقانه حافظ و پندهای سعدی، فرهنگ ایرانی پر است از افتخار به گذشته‌ای که ریشه‌های هویت ماست.

روایت زندگی و میراث پربار عبدالحسین زرین‌کوب، ادیب و تاریخ‌نگار

آن که یافت می‌نشود، آنم آرزوست

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: ۲۴ شهریورماه، سالروز درگذشت یکی از برجسته‌ترین چهره‌های فرهنگ معاصر ایران، دکتر عبدالحسین زرین‌کوب، فرصتی برای مرور زندگی و آثار مردی است که با قلم خود، پلی میان گذشته و حال ایرانیان بنا نهاد. او ادیب، تاریخ‌نگار، منتقد ادبی، نویسنده و مترجمی برجسته و همچنین شاعری بااحساس بود که آثارش به‌عنوان یک مرجع مهم در مطالعات تاریخ ایران و اسلام و نیز در حوزه‌های تصوف و مولوی‌شناسی شناخته می‌شود. زرین‌کوب با بیانی ادبی و حماسی، تاریخ را از صفحات خشک کتابخانه‌ها به میان مردم آورد و نوشته‌هایش را به آثار پرفروش و پرمخاطب تبدیل کرد.

بررسی جایگاه اجتماعی بلاگرها در دنیای امروز

میان شهرت، اعتماد و اقتصاد

سحر رمضانعلی پور - خبرنگار گروه جامعه: بلاگر واژه ای که طی سال‌های اخیر در فضای مجازی بیش‌ازپیش شنیده می‌شود؛ کسانی که با تولید محتوا در حوزه‌های مختلف از غذا و مد تا آموزش و سبک زندگی، به چهره‌های شناخته‌شده تبدیل شده‌اند. اما پدیده بلاگری تنها یک سرگرمی نیست؛ به گفته کارشناسان، این جریان هم فرصت‌هایی برای جامعه به همراه داشته و هم چالش‌هایی جدی پیش روی آن قرار داده است.

نگاهی به تغییر زبان فارسی و نیازی که به حمایت دارد

ادبیات کهن راهی به تمدن فردا

چندی‌پیش، توهین یکی از به اصطلاح کمدین‌ها به فردوسی، باعث اعتراض بسیاری از مردم و واکنش جمع کثیری از ادبای کشور شد. اما نکته‌ای که در این میان مغفول ماند، بی‌توجهی به ادبیات کهن و سیری که این ادبیات تا امروز طی کرده و مسیری که همچنان باید برای حفظ آن طی شود، بود. مسئله نسخ خطی، نگهداری از گنجینه ارزشمند زبان فارسی و ارائه آن به نسل‌های بعد و دلیل این امر، از مواردی است که کمتر برای نسل ما و نسل بعد توضیح داده شده و برای آن دلیل آورده شده است.

درنگی بر ابتذال سلبریتی‌ها و سقوط یک ارزش

عیارسنجی خورشید کار شب‌پره شد

در روزگاری که مرز میان طنز و ابتذال چنان باریک شده که گاهی تشخیص آن غیرممکن است، برخی از چهره‌های شناخته‌شده در رسانه‌های اجتماعی بی‌محابا از خطوط قرمز عبور می‌کنند. این روزها، رفتارهای ضد فرهنگ و حاشیه‌ساز سلبریتی‌ها به پدیده‌ای آشنا تبدیل شده اما آنچه اخیرا رخ داد، جراحتی عمیق‌تر بر تن فرهنگ ملی ایران بر جای گذاشت. 

فهرستی از انیمیشن‌های حال خوب‌کن برای عبور از روزهای پس از جنگ

انیمیشن؛ جهان امید و قصه

زهرا بذرافکن - خبرنگار گروه فرهنگ: در دورانی که جهان با تنش و اخبار ناگوار دست‌به‌گریبان است و ذهن و روح انسان‌ها، به‌ویژه در مناطق درگیر بحران، نیازمند آرامش و تسکین است، هنر همچون پناهگاهی امن عمل می‌کند. در میان فرم‌های گوناگون هنر، انیمیشن جایگاهی منحصربه‌فرد دارد. این مدیوم با درهم شکستن مرزهای واقعیت و خیال به ما اجازه می‌دهد تا پیچیده‌ترین مفاهیم عاطفی و اجتماعی را در بستری دلنشین و غیرمستقیم تجربه کنیم. انیمیشن با زبان بصری جهانی خود، می‌تواند داستان‌هایی از شجاعت، همدلی و امید را روایت کند که بدون سنگینی درام‌های واقع‌گرایانه، عمیقا بر قلب و ذهن تاثیر می‌گذارد. در این متن، فهرستی از انیمیشن‌های منتخب، با درنظرگرفتن این نقش درمانی در روزهای پس از بحران تهیه شده است.

استاد محمود فرشچیان، نقاش و نگارگر ایرانی دار فانی را وداع گفت

ساکن ملک رضا

زهرا بذرافکن - خبرنگار گروه فرهنگ: در چهارم بهمن ۱۳۰۸، در شهر گنبدهای فیروزه‌ای کودکی زاده شد که بعدها نامش مترادف با هنر نگارگری ایرانی شد. این شهر که خود بوم نقاشی عظیمی از هنر و معماری است، از همان ابتدا روح حساس و خلاق او را در آغوش گرفت. پدرش حاج غلامرضا فرش‌فروش، تاجری هنردوست و فعال در تجارت فرش بود. او با دیدن اشتیاق پسرش به نقش‌ونگار، او را در خردسالی به کارگاه استاد حاج میرزاآقا امامی سپرد، جایی که فرشچیان اولین قدم‌هایش را در مسیر هنر برداشت. از استاد محمود فرشچیان حرف می‌زنیم، نقش و نگارگر بزرگ ایرانی که دیروز ۱۸ مرداد ۱۴۰۴ دار فانی را وداع گفت.

مروری بر گوشه‌ای از فرهنگ شفاهی پیش از فناوری‌های نوین ارتباطی

آداب نانوشته؛ نقش‌های ماندگار

زهرا بذرافکن-خبرنگار گروه فرهنگ: در هیاهوی جهان دیجیتال، جایی که اطلاعات در کسری از ثانیه جهانی می‌شود و حافظه‌ها به فضای ابری سرریز کرده‌اند، گنجینه‌ای کهن و ارزشمند همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد؛ گنجینه‌ای که نه روی تراشه‌های سیلیکونی که در سینه‌ها و حافظه‌ها نسل به نسل منتقل شده است. این گنجینه، «فرهنگ شفاهی» نام دارد؛ میراثی ناملموس از آواها، داستان‌ها، آیین‌ها و باورهایی که هویت جمعی ما را در طول قرن‌ها شکل داده‌اند. از لالایی‌های مادرانه در گهواره تا نعره‌های حماسی نقالان در قهوه‌خانه‌ها، این فرهنگ زنده و پویا، روایتی دیگر از تاریخ و روح یک ملت است.

پیام‌آوران مقاومت

زهرا بذرافکن - خبرنگار گروه فرهنگ: حماسه‌ها با مرگ قهرمانانشان به پایان نمی‌رسند؛ بلکه این روایت بازماندگان است که جوهر آن قیام یا آن تراژدی را در رگ‌های تاریخ جاری می‌سازد و از آن در برابر تحریف و فراموشی محافظت می‌کند. مفهوم «بازمانده حماسه» در تاریخ و ادبیات فراتر از یک شاهد عینی مصیبت‌زده، به یک حامل پیام و تداوم‌بخش یک آرمان اشاره دارد. تاریخ و ادبیات ما مشحون از این چهره‌های رسالت‌مند است.

به بهانه فرارسیدن روز فردوسی

شاهنامه، نامه همه نامه‌هاست

فردا (۲۵ اردیبهشت‌) در تقویم ملی کشورمان روز فردوسی است؛ شاعر پرآوازه‌ای که به قول میرجلال‌الدین کزازی، شاهنامه‌پژوه کشورمان، اگر فردوسی سر بر نمی‌آورد و شاهنامه را نمی‌سرود، شاید هم اکنون ما با یکدیگر به زبان شیوای فارسی سخن نمی‌گفتیم و این‌گونه از ایرانی که به آن می‌نازیم، محروم بودیم. ازاین‌رو بسیاری این روز  را  روز پاسداشت زبان فارسی هم می‌دانند.