به بهانه سالروز درگذشت محمدرضا لطفی

هنرمندی که تار را گران کرد

سالروز درگذشت محمدرضا لطفی، نقطه‌ای برای بازخوانی انتقادی و تحلیلی جریانی است که هویت معاصر موسیقی کلاسیک ایران را بازتعریف کرد. محمدرضا لطفی (۱۳۹۳-۱۳۲۵) تنها یک نوازنده چیره‌دست تار و سه‌تار نبود، بلکه او را باید معمار و استراتژیست فرهنگی دانست که در یکی از بحرانی‌ترین پیچ‌های تاریخی ایران، موسیقی ردیف و دستگاهی را از محافل منزوی و اشرافی به متن تحولات اجتماعی سوق داد. او در طول ۶۷ سال زندگی پرفراز و نشیب خود، ادوار بنیادینی را از سر گذراند که هر یک بخشی از پازل هویت ملی ما را تکمیل کرد.

نگاهی بر تطور سنت سفرنامه‌نویسی در ایران به بهانه سالروز تولد ناصرخسرو قبادیانی

در جست‌وجوی حقیقت؛ در دام تماشا

سالروز تولد ناصرخسرو قبادیانی، فرصتی مغتنم برای بازخوانی یکی از درخشان‌ترین چهره‌های تاریخ اندیشه و ادبیات ایران است؛ مردی که پیوند میان فلسفه، کلام، شعر و جهانگردی را به غایت استواری رساند. سنت سفرنامه‌نویسی در ایران که با نام او گره خورده است، مسیری پرفراز و نشیب را از قرن پنجم هجری تا به امروز طی کرده است.

فلسفه تاریخ انقلاب اسلامی در افق ولایت فقیه

ارتقای وجودی نهضت اسلامی ایرانیان

ایران کشوری است که از سنتی غنی برخوردار است. این سنت، نرم‌افزاری پیشرفته از فرهنگ ایرانی و اسلامی است. از یک سو ایرانیان ملتی هستند که دارای تاریخی چند هزار ساله هستند و از سوی دیگر با پذیرش اسلام و به طور مشخص مذهب تشیع شکلی استثنایی پیدا کردند.

توزیع با حمایت دولتی در میادین میوه و تره‌بار

راه حل یا تنگنا

میادین میوه و تره‌بار تهران موضوعی صرفا اقتصادی یا تجاری نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین مسائل اجتماعی در زندگی روزمره میلیون‌ها شهروند پایتخت به شمار می‌رود. این اهمیت اجتماعی ریشه در چند بعد کلیدی دارد که مستقیما با معیشت، عدالت، امنیت غذایی و حتی انسجام اجتماعی مردم گره خورده است.

به بهانه سالروز درگذشت کاشف واکسن

واکسیناسیون بیش از یک اقدام پزشکی، امر فرهنگی بود

برخلاف تصور عامه که واکسیناسیون یک امر پزشکی و درمانی انگاشته می‌شود، این اقدام یک حرکت فرهنگی است و با فرهنگسازی به نتیجه مطلوب می‌رسد. امروز ۲۶ ژانویه،‌ سالروز درگذشت ادوارد جنر، کاشف واکسن است. کسی که با کشفی که انجام داد توانست جان هزاران انسان را نجات دهد اما امروز، عده‌ای خلاف این موضوع فکر می‌کنند و معتقدند که باید به واکسیناسیون، نه گفت!

دشمنان به سرمایه فرهنگی کشور هم رحم نمی‌کنند

داعش سرمایه‌های ملی را آتش زد

ناآرامی‌ها و اغتشاشات اخیر موجب شد تا برخی از بناهای تاریخی و ثبت ملی شده آسیب ببینند مانند کاروانسرای ملک در بازار رشت که به طور کامل تخریب شد و برخی از بناها هم آسیب‌های جزئی دیده‌اند.

داستان‌ «سرای امیرکبیر» کتاب شد

 کتاب «سرای امیرکبیر از گذشته تا امروز» نوشته مرضیه مرتضوی‌ قصابسرایی، روایتی مستند از یکی از شاخص‌ترین بناهای تاریخی بازار تهران را به خوانندگان عرضه می‌کند. این سرا که با اندیشه‌های اصلاح‌گرایانه میرزا محمدتقی‌خان امیرکبیر شکل گرفته، در گذر زمان نقشی حیاتی در تجارت، وقف و حیات شهری ایفا کرده است.

تراژدی لباس در جهان ما

دارایی‌ها و گنج خود را فراموش کرده‌ایم

سومین آیین نکوداشت روز خیاط در تالار آوینی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران برگزار شد. این مراسم که با اجرای زهرا عاملی، شاعر و ترانه‌سرا برگزار شد، پذیرای حضور طراحان لباس، صاحبان برند و خیاطان و پیشکسوتان حوزه مد و لباس بود.

گفت‌وگوی «آگاه» با امیرعباس نصیری، مدیر روابط عمومی انجمن خوشنویسان ایران

بازار هنر از میراث ایرانی فاصله گرفته است

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: استاد حسن زرین‌خط به سال ۱۲۷۳ خورشیدی در تهران زاده شد. از همان کودکی عشق فراوانی به خط داشت، به همین دلیل از هر فرصت کوچکی برای فراگیری بهره می‌برد. ظهرها وقتی به خانه می‌آمد، سر راهش به مسجد شاه می‌رفت و از روی سنگ‌نبشته‌های اطراف رواق مسجد، سیاه‌مشق می‌نوشت. در آن زمان، استاد میرزاطاهر کاتب‌همایونی در نزدیکی مسجد شاه مکتب‌خانه‌ای داشت.

گنج‌یابی، افسانه‌ای برای جیب‌بری

سکه‌های پیدا شده، نصف نصف!

به احتمال زیاد بسیاری از ما این ماجرا برای‌مان آشناست و پیامکی با این موضوع که «تعدادی سکه پیدا کرده‌ام و بیا برایم بفروش و نصف نصف!» یا آگهی‌های دستگاه‌های فلزیاب (گنج‌یاب) را دیده‌ایم. اما این ماجرا از کجا پیدا شده؟ چرا عده‌ای به دنبال گنج هستند؟ مسئله، امروز ایجاد شده یا سابقه‌ای دارد؟ در این مطلب به بررسی این جریان می‌پردازیم.

سیستم استخدام دولتی ایران؛ از قاجار تا قانون مدیریت خدمات کشوری

دولت و مستخدمان دولتی؛ سردرگمی استخدام!

در دوره قاجار  که چارچوب دولت به معنای کنونی آن شکل گرفت، استخدام در دستگاه‌های دولتی فاقد هرگونه چارچوب قانونی بود و عمدتا بر پایه روابط خویشاوندی، قبیله‌ای، نفوذ درباری و پرداخت رشوه صورت می‌گرفت. پست‌های اداری به عنوان «سهم ملکی» در اختیار خاندان‌های اشرافی یا افراد متنفذ قرار می‌گرفت و هیچ معیاری برای شایستگی، دانش یا مهارت وجود نداشت. این سیستم که ریشه در سنت دیوان‌سالاری فئودالی داشت، نه تنها کارایی نداشت، بلکه زمینه‌ساز فساد گسترده، نفوذ خارجی و ناکارآمدی اداری شد.

بررسی ۱۷ مسجد ایرانی ثبت شده در فهرست موقت یونسکو

خانه‌های جهانی خدا

پرونده ۱۷ مسجد از ۳۶ مسجدی که معاون میراث فرهنگی کشور گفته بود در فهرست جهانی ثبت می‌شود در فهرست پیشنهادی و موقت یونسکو قرار دارد و ویژگی‌های آنها تشریح شده است.

به مناسبت هفته ملی نوجوان

چند پیشنهاد خواندنی برای نوجوانان

گروه سنی نوجوان در کشور ما مظلوم است؛ از همه نظر. از نظر تفریح، سرگرمی، محصول فرهنگی و توجه جامعه. به همین دلیل، نوشتن درباره این رده سنی کار سختی است. واقعیتش این است که در جامعه ما هنوز شناخت درست و دقیقی از نوجوانان وجود ندارد و احتمالا هم به همین دلیل بیشتر نوجوانان این سرزمین به محصولات کشورها و فرهنگ‌های دیگر پناه می‌برند. نتیجه اینکه وقتی قرار است درباره کتاب کودک و نوجوان حرف بزنی، مجبوری مرتبا به کتاب‌های ترجمه‌ای و خارجی ارجاع دهی.

گفت‌وگو با امیرمحمد گمینی، نویسنده «ما چگونه ما نشدیم؟»

علم در ایران تا دوره قاجار فعال بود

تاریخ‌نگاری علم به معنای مطالعه تاریخ و روش‌شناسی علوم قدیم زیرمجموعه‌ای از رشته تاریخ است. با این موضوع دو کتاب «گزاف‌نمایی در تاریخ علم ایران و اسلام» و «ما چگونه ما نشدیم؟، نقد و بررسی فرضیه افول علم در ایران» به کوشش دکتر امیرمحمد گمینی از سوی نشر کرگدن به بازار کتاب آمده است.

نمایشگاه «طعم موزه» در کاخ نیاوران

به مناسبت روز جهانی غذا و با هدف بازنمایی میراث فرهنگی و هنری خوراک ایرانی، نمایشگاه «طعم موزه؛ از سفره تا هنر» با شعار جهانی «دست در دست برای غذاهای بهتر و آینده‌ای بهتر» از ۲۴ مهرماه آغاز شده و تا ۲۴ آبان‌ماه ۱۴۰۴ در کاخ موزه اختصاصی نیاوران ادامه دارد.

سیر تطور پرچم مقدس ایران

از درفش کاویانی تا نقش بستن نام «الله»

 ۱۵ مهرماه سالروز تعیین رنگ پرچم ایران است؛ روزی که البته نشانی از آن در تقویم رسمی کشور نمی‌بینیم و همین عامل سبب شده است که کمتر به چشم بیاید و کمتر کسی بداند که یکی از تصمیم‌های مهم تاریخ،‌ در این روز گرفته شده است. پرچم سه‌رنگ فعلی ایران ریشه در زمان نادرشاه افشار دارد، اما با پیروزی انقلاب مشروطه در عهد مظفرالدین‌شاه و تشکیل مجلس شورای ملی، نمایندگان در اصل پنجم متمم قانون اساسی آوردند: «الوان رسمی بیرق ایران، سبز و سفید و سرخ و علامت شیر و خورشید است.» بر این اساس از آن زمان این سه رنگ به شکل رسمی برای پرچم کشور پذیرفته شد.

به بهانه سالروز صدور فرمان مشروطیت، پنج کتاب مرتبط با این حوزه را معرفی کردیم

خواندنی‌های مشروطه

چهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت است؛ انقلاب مشروطه یکی از نقاط عطف و با اهمیت‌ترین رویداد تاریخی کشور ایران است. علت اهمیت آن هم در این است که مردم ایران را از یک دوران تاریخی وارد دوران تاریخی دیگری کرد و به گفته بسیاری از مورخان و پژوهشگران، انقلاب مشروطه نخستین انقلاب مردمی در خاورمیانه بود که ملت ایران حدود ۱۰۷سال پیش با آگاهی خود خواستار حکومت مردمی بودند. اهمیت این رخداد تاریخی به اندازه‌ای است که با گذشت بیش از یک قرن از آن هنوز درباره این واقعه خوانده و نوشته می‌شود.

نگاهی تاریخی به پیوند محرم و سیاست

از سخنرانی تاریخی امام(ره) تا توصیه رهبری به مداحان

محرم امسال حال‌وهوایی متفاوت با سال‌های گذشته داشت و علت این تفاوت هم بر همگان روشن است؛ تحمیل‌شدن یک جنگ متجاوزانه و ازآنجا ‌که در تاریخ ما، منبرها و مراسمات مذهبی مکان خوبی برای اتحاد، همبستگی و انسجام مردم بودند، دسته‌های عزاداری امسال هم علاوه بر کارکرد مذهبی، یک نوع کارکرد ملی - میهنی هم داشتند و هر هیئتی به شیوه خودش تعلق خاطر به وطن را نشان داد؛ یکی با طراحی دکوری با محوریت جنگ و دیگری با خواندن نوحه با مضمون یا ملودی یک سرود ملی و همه اینها یک نقطه اشتراک داشتند؛ ایران.

استاد علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع) در گفت‌وگو با «آگاه» تشریح کرد

ایجاد رویای ملی مشترک

دکتر حسین محمدی سیرت، استاد علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع)؛ در سخنان خود به این مسئله تاکید دارد که «اگرچه ما پس از پیروزی انقلاب اسلامی رویاهایی را طراحی کردیم، اما رویایی که به شکلی عمیق و ممزوج، هر سه لایه هویتی را در خود جای داده باشد، یا هنوز ایجاد نشده یا در موارد معدودی بسیار کمرنگ و دور از دسترس است.

نگاهی به شعر و ادبیات عاشورایی

بی‌توجهی به درخت تنومند ادبیات آیینی

شعر و داستان عاشورایی در دسته‌‏بندی ادبیات آیینی قرار می‌گیرند و در مقایسه با سینما، تئاتر و موسیقی آیینی وضعیت کشور ما در این حوزه، از بقیه حوزه‌‏های هنری بهتر است. با این توصیف که در این حوزه تولیدات بسیار و باکیفیت هستند اما خیلی برروی معرفی آنها کار نشده و همین موضوع باعث می‏‌شود که این تولیدات تبدیل به محصول نشوند و تا وقتی یک تولید، تبدیل به محصول نشود دیده و شناخته نمی‏‌شود. به عنوان مثال شعر «باز این چه شورش است...» محتشم کاشانی تا وقتی که توسط افراد و گروه‌‎های مختلف خوانده نشد، شناخته نشد.

موسیقی عاشورایی؛ فرهنگی که از ابزار گذر کرده و در دل مردم جای گرفته است

راوی سوز دل

موسیقی عاشورایی، یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های موسیقی مذهبی در فرهنگ شیعی، به‌ویژه در ایران، با الهام از واقعه کربلا و شهادت امام حسین (ع) و یارانش شکل گرفته است.

نگاهی به سیر آثار نمایشی با موضوع واقعه کربلا

پیکر نحیف تئاتر آیینی

با نگاهی به سایت‌های فروش بلیت تئاتر و تبلیغات شهری به‌خوبی می‌توان متوجه افزایش تعداد اجراهای تئاتر در یک سال اخیر شد؛ اتفاقی که برای اهالی تئاتر و علاقه‌مندان به این هنر، خوشحال‌کننده است اما موضوع قابل‌تامل، ژانر این آثار است؛ اغلب این اجراها از جنس سرگرم‌کننده هستند و دلیل آن هم مشخص است؛ فروش بالای این ژانر نمایش درست شبیه اتفاقی که در سینما افتاده و حلقه مفقوده در این میان، مغفول ماندن موضوعات دینی و مذهبی است و نتیجه اینکه در طول این همه‌سال به جز یکی دو اثر، نمایشی که بیانگر عظمت و شکوه واقعه کربلا باشد را نداریم.

گفت‌وگوی «آگاه» با رضا شریفی، شاعر و مداح اهل‌ بیت (ع)

از غم تا حماسه عاشورا

زهرا بذرافکن - خبرنگار گروه فرهنگ: مداحی و مرثیه‌سرایی برای اهل‌بیت عصمت و طهارت (ع) در فرهنگ ایرانی - شیعی، همواره جایگاهی والا داشته و به‌مثابه رسانه‌ای قدرتمند برای انتقال مفاهیم دینی، ارزش‌های اخلاقی و شور و شعور عاشورایی عمل کرده است. با این حال، این جریان ادبی و آیینی، در طول تاریخ پرفرازونشیب خود، متناسب با شرایط و اقتضائات زمان، دستخوش تحولات محتوایی و سبکی شده است. یکی از برجسته‌ترین این دگرگونی‌ها، گرایش به مضامین حماسی در کنار جنبه‌های سوگوارانه و تراژیک بوده است. این حماسی شدن نوحه‌ها و مداحی‌های فارسی، نه یک انتخاب صرفا ذوقی که ضرورتی برآمده از بطن نیازهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی هر دوره بوده است. ازآنجاکه در هفته‌های گذشته شرایط جامعه و حال و هوای مردم کشور ما متاثر از دفاع ملی در برابر رژیم صهیونیستی بوده است، با شاعر و مداح اهل بیت (ع)، رضا شریفی که در روزهای گذشته نماهنگ «شبای جنگ» از او منتشر شده است و تحسین شده و توجه زیادی را جلب کرده است، گفت‌وگو کرده‌ایم تا درباره ضرورت حماسی شدن مضامین و قالب اشعار نوحه و مداحی‌های اهل بیت (ع) بیشتر بدانیم :