آگاه: خدا بیامرز، خانمجان یخچالی در منزل داشت که مربوط به حدود ۵۰ سال قبل بود. اگرچه برندی ایرانی بود اما کیفیت خوبی داشت و تا سالها کار میکرد. این مسئله به خصوص شبهایی که خانه خانمجان میماندیم به وضوح برایمان عیان بود چراکه موتور یخچال با نوایی عجیب اعلام حضور میکرد و خواب نیمه شب را بر همه حرام. هنوز هم در خانههای بسیاری از ما یخچال، تلویزیون و دیگر لوازم برقی هستند که عمر بالایی دارند و البته در مصرف برق هم خوش اشتها هستند. نتیجه این مصرف بالا هم پول برقی است که در قبوض ثبت میشود تا دود از سر پرداخت کننده قبض بلند شود و سوال مهم این است که یخچال و فریزرهای قدیمی هر ماه چند کیلووات ساعت برق میبلعند؟
به گزارش «مهر»، لوازم خانگی قدیمی برای بسیاری از خانوادههای ایرانی حکم عضو قدیمی خانه را دارند. یخچالی که از دوران جهیزیه مادر در آشپزخانه است یا فریزری که سالهاست بیوقفه کار میکند و هنوز خراب نشده اما آنچه اغلب دیده نمیشود هزینه برق این دستگاههاست. یخچال و فریزر به طور متوسط ۲۴ ساعت شبانهروز در حال کار هستند و طبیعی است که سهم بزرگی در مصرف برق خانوار داشته باشند. آمارهای برآوردی مبتنی بر برچسبهای انرژی نشان میدهد یک یخچال فریزر معمولی ۱۵ تا ۲۰ ساله با رده انرژی قدیمی میتواند سالانه بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ کیلووات ساعت برق مصرف کند در حالی که یک یخچال فریزر جدید با رده انرژی A یا بالاتر حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ کیلووات ساعت در سال مصرف دارد یعنی تقریبا نصف یا حتی کمتر.
اگر این تفاوت را به قبض برق ترجمه کنیم با تعرفههای فعلی و پلکانی شدن نرخها یک خانواده شهری که یخچال قدیمی در خانه دارد ممکن است سالانه چند صد هزار تومان فقط اضافه به خاطر همین اختلاف مصرف بپردازد. کارشناسان انرژی میگویند در مناطق گرم ایران که یخچال و فریزر فشار بیشتری را تحمل میکنند این فاصله بیشتر هم میشود چون موتور دستگاه زمان بیشتری روشن میماند. یک کارشناس مدیریت انرژی در این باره میگوید: در بسیاری از منازل وقتی یخچال قدیمی روی تراس یا کنار اجاق گاز قرار گرفته مصرفش به شدت بالا میرود ما در بازدیدهای میدانی دیدهایم که برخی یخچالهای قدیمی در شرایط نامناسب دو برابر عدد درج شده روی برچسب انرژی مصرف دارند.
راه حل اما همیشه تعویض فوری دستگاه نیست. از نگاه کارشناسان چند اقدام ساده میتواند تا حدی مصرف همین یخچالهای قدیمی را کاهش دهد. تنظیم دمای یخچال روی عدد مناسب نه خیلی سرد، باز و بسته نکردن بیمورد درها، تمیز کردن لاستیکهای دور در برای جلوگیری از ورود هوا و فاصله دادن چند سانتیمتری آن از دیوار برای گردش هوا در پشت دستگاه از جمله توصیههای اصلی است؛ در مقابل نگه داشتن مواد غذایی داغ در یخچال، چیدن بیش از حد مواد تا جایی که هوا درون دستگاه گردش نکند و قرار دادن یخچال کنار اجاق گاز از عواملی است که مصرف را بالا میبرد با این حال اگر عمر یخچال از ۱۵ سال گذشته باشد حتی با رعایت همه این نکات همچنان مصرف آن قابل مقایسه با یک دستگاه جدید نخواهد شد و به گفته متخصصان وقت آن است که خانوادهها به صرفه اقتصادی تعویض فکر کنند نه فقط هزینه اولیه خرید.
کولرهای قدیمی؛ پنکههای پرمصرف
اوج بحران مصرف برق در ایران هر سال در ماههای گرم و به خصوص تیر و مرداد رقم میخورد و نام کولرها بیش از هر وسیله دیگری در این بحث شنیده میشود. کولرهای آبی قدیمی با پمپها و دینامهای فرسوده و کولرهای گازی نسل قبلی که رده انرژی پایینی دارند سهم قابل توجهی در خاموشیهای احتمالی و فشار به شبکه سراسری دارند. برآوردها نشان میدهد یک کولر گازی قدیمی با کمپرسور معمولی میتواند تا دو برابر یک کولر گازی اینورتر کم مصرف برق مصرف کند به عنوان مثال یک کولر گازی ۲۴ هزار قدیمی در یک روز گرم تابستان اگر چندین ساعت روشن باشد ممکن است نزدیک به ۱۰ تا ۱۲ کیلووات ساعت برق در روز ببلعد در حالی که مدلهای جدید با فناوری اینورتر در شرایط مشابه میتوانند این عدد را به حدود ۶ کیلووات ساعت کاهش دهند.
کارشناسان حوزه انرژی نکته مهمی را یادآوری میکنند. بسیاری از مردم تصور میکنند با تنظیم دمای کولر گازی روی عددهای خیلی پایین مثل ۱۸ درجه زودتر خنک میشوند در حالی که این کار فقط مصرف برق را بالا میبرد بدون آنکه سرعت خنک شدن را به همان نسبت افزایش دهد. توصیه فنی این است که دمای ترموستات روی حدود ۲۴ تا ۲۶ درجه تنظیم شود، پردهها در ساعات آفتاب بسته بماند، از درزگیر در پنجرهها استفاده شود و در صورت امکان کولر در ساعات اوج مصرف با احتیاط بیشتری روشن بماند این ساعات معمولا حوالی ۱۲ تا ۱۷ بعد از ظهر است که فشار بر شبکه برق به حداکثر میرسد.
در مورد کولرهای آبی هم ماجرا مشابه است. یک کولر آبی یا موتور فن قدیمی به دلیل بازدهی پایین و اصطکاک بالا میتواند چند برابر یک موتور تعویض شده و نو برق مصرف کند. تعویض پمپ آب و سرویس سالانه کولر که گاه از سر صرفهجویی به تعویق میافتد میتواند هم میزان خنک کنندگی را بیشتر کند و هم مصرف برق را کاهش دهد. یک کارشناس تعمیرات لوازم سرمایشی میگوید: خانوادهای که هر تابستان سرویس کولر را جدی میگیرد و تسمه و پمپ را به موقع تعویض میکند در عمل قسمتی از هزینه خود را در قبض برق پس میگیرد و علاوه بر آن خرابیهای ناگهانی در اوج گرما را هم کمتر تجربه میکند.
تفاوت مصرف بین مدلهای قدیمی و جدید وقتی بیشتر خودش را نشان میدهد که به جمع اثر آنها در سطح شهر یا کشور نگاه کنیم. اگر فقط ۱۰ درصد کولرهای گازی فرسوده در مناطق گرمسیری با مدلهای کم مصرف جایگزین شوند بر اساس محاسبات تقریبی میتوان از مصرف صدها مگاوات برق در ساعات اوج بار کاست، عددی که معادل تولید چند نیروگاه متوسط است و معنای آن کاهش احتمال خاموشی و صرفهجویی عظیم در سوخت نیروگاههاست.
از ماشین لباسشویی و تلویزیون قدیمی غافل نشوید
در کنار یخچال و کولر دو وسیله دیگر هم نقش پنهانی در افزایش مصرف برق دارند؛ ماشین لباسشویی و تلویزیون. بسیاری از خانوادهها هنوز از ماشینهای لباسشویی قدیمی از بالا یا مدلهای نسل اول اتوماتیک استفاده میکنند. این دستگاهها معمولا برنامههای شستوشوی طولانیتر و موتورهای کم راندمانتری دارند در حالی که ماشینهای نسل جدید ضمن استفاده از موتورهای کم مصرف از فناوریهایی مانند شستوشوی اقتصادی و سنجش وزن لباس بهره میبرند که مصرف آب و برق را با هم کاهش میدهد. بررسیها نشان میدهد یک ماشین لباسشویی قدیمی میتواند در هر بار شستوشو تا دو برابر یک دستگاه جدید انرژی مصرف کند. اگر خانوادهای در هفته چند بار لباسشویی را روشن میکند این اختلاف در طول ماه به عدد قابل توجهی تبدیل میشود.
تلویزیون هم اگرچه در ظاهر مصرف کمتری نسبت به کولر و یخچال دارد اما در خانوادههایی که چند ساعت در روز تلویزیون روشن است میتواند در مجموع اثرگذار شود. تلویزیونهای قدیمی لامپی یا پلاسما، انرژی بسیار بیشتری نسبت به تلویزیونهای LED و LCD امروزی میگیرند. به طور تقریبی یک تلویزیون پلاسما ۴۰ اینچ ممکن است دو تا سه برابر یک تلویزیون LED با همان اندازه برق مصرف کند. کاهش روشنایی تصویر، استفاده از حالت صرفهجویی در انرژی و خاموش کردن دستگاه به جای قرار دادن طولانی مدت روی حالت آماده به کار از راهکارهای سادهای است که کارشناسان به آن اشاره میکنند. آنچه در نهایت از دید کارشناسان اهمیت دارد نگاه بلندمدت به هزینههاست. بسیاری از خانوادهها هنگام خرید لوازم خانگی تنها به قیمت اولیه توجه میکنند و گزینهای را انتخاب میکنند که ارزانتر است اما هزینه واقعی یک دستگاه فقط قیمت خرید نیست بلکه مصرف انرژی آن در طول عمر مفیدش هم باید محاسبه شود. محاسبات ساده نشان میدهد که تفاوت مصرف برق بین یک دستگاه قدیمی و یک دستگاه کم مصرف جدید میتواند در چند سال هزینه اولیه خرید را جبران کند و پس از آن عملا خانواده هر ماه در قبض برق سود خواهد کرد. در عین حال کاهش مصرف برق به معنای کاهش فشار بر شبکه و نیروگاهها و نهایتا کاهش مصرف سوختهای فسیلی و آلودگی هواست.
کارشناسان سیاستگذاری انرژی معتقدند اگر خانوادهها هنگام تصمیم برای تعویض لوازم خانگی تنها دو سوال از خود بپرسند یعنی این دستگاه در سال چقدر برق میخورد و در پنج سال آینده مجموع هزینه برق آن چقدر میشود بخش بزرگی از انتخابها تغییر میکند.
نظر شما