آگاه: والاستریتژورنال به نقل از منابع خود نوشته که ترامپ با این آمادگی در پکن فرود خواهد آمد که چین را تحت فشار قرار دهد تا به میانجیگری برای توافقی که به جنگ با ایران پایان دهد، کمک کند. با این حال، مقامات ارشد آمریکایی اصرار دارند که بحران تنگه هرمز و امتناع تهران از امتیازدهی در مسئله هستهای، پس از آغاز اجلاس اصلی سران آمریکا و چین، موضوعی فرعی و کماهمیت خواهد بود.
خبرگزاری آکسیوس نیز گزارش داد که هواپیمای ریاستجمهوری آمریکا چهارشنبه شب در پکن فرود میآید تا ترامپ رودرروی شی جینپینگ بنشیند؛ دیداری که قرار بود با آتشبس ایران همراه باشد، اما ترامپ پاسخ تهران به پیشنهاد واشنگتن را غیرقابل قبول خواند. حالا ترامپ با چند انتخاب تعیینکننده روبهرو است؛ یا تنش را بالا ببرد، یا معامله کند، یا با دست خالی وارد پایتخت چین شود. البته این نشست حاوی موضوعات دیگری غیر ایران و تعرفههای تجاری نیز هست؛ برای نخستین بار، ترامپ و شی درباره هوش مصنوعی هم گفتوگو خواهند کرد. نگرانیهای امنیتی مدلهای پیشرفته، ریسکهای سایبری و احتمال ایجاد خطوط ارتباطی اضطراری شبیه دوران جنگ سرد، محور اصلی خواهد بود. سایه سنگین تایوان هم بر سر میز است؛ نقطهای که میتواند جرقه جنگ را بزند و از قضا قلب تپنده صنعت نیمههادی و هوش مصنوعی جهان را در اختیار دارد. نتیجه این هفته میتواند نقشه قدرت جهانی را برای دهههای آینده بازنویسی کند.
اما فارغ از موضوعات اقتصادی و تجاری و با وجود آنکه مقامات آمریکایی درصدد هستند موضوع ایران را کمرنگ جلوه دهند، اما همه محافل سیاسی و رسانهای متفقالقول اعلام کردهاند که موضوع ایران در صدر مباحث ترامپ و شی خواهد بود.
چین شریک تجاری بزرگ ایران است و این موضوع برای طرف آمریکایی اصلا خوشایند نیست. در میانه محاصره دریایی آمریکا علیه ایران، خبر رسید که صادرات نفت ایران به پالایشگاههای بزرگ چین، آغاز شده است و پکن برای اولین بار علنا مقابل تحریم آمریکا ایستاده است. مشتری نفت ایران در چین دیگر پالایشگاهها کوچک و به اصطلاح تیپاتها نیستند و در حال حاضر پالایشگاههای بزرگی مانند هنگلی و ژجیانگ چین با ظرفیت ۴۰۰ و ۸۰۰ هزار بشکه در روز مشتری ایران شدهاند. آمریکا این پالایشگاههای بزرگ را تحریم کرد اما چین برای اولین بار، به شرکتها و بانکهای داخلی دستور داد این تحریمها را نادیده بگیرند و با اجرای آنها همکاری نکنند.
دست رد چین بر سینه ترامپ
یک رسانه صهیونیستی با اشاره به سفر آخر هفته رئیسجمهور آمریکا به پکن نوشت: چین تمایلی به فشار بر تهران در راستای تحقق خواست واشنگتن ندارد. روزنامه صهیونیستی اسرائیلهیوم در گزارشی نوشت: موضوع ایران در دیدار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین نیز مطرح خواهد شد، زیرا واشنگتن میخواهد پکن بر تهران برای پایان جنگ فشار وارد کند اما چین تمایلی به پذیرش چنین مسئولیتی ندارد. این رسانه صهیونیستی درباره قربانی شدن منافع متحدان آمریکا در دیدار ترامپ با شی جینپینگ هشدار داد و افزود: در حالی که رؤسایجمهور آمریکا و چین کارتهای خود را برای این دیدار میچینند، این نگرانی وجود دارد که منافع متحدانی مانند تایوان، ژاپن و کره جنوبی قربانی توافقهای اقتصادی شود.
اسرائیلهیوم از نارضایتی کشورهای عرب خلیج فارس از رویکرد آمریکا خبر داد و نوشت: همزمان، نارضایتی کشورهای عربی از نحوه مدیریت جنگ ایران توسط آمریکا از جمله نبود هماهنگی کافی و نگرانی از نادیده گرفتن منافع آنها در مذاکرات با تهران فرصتی برای چین فراهم کرده تا نفوذ خود را در منطقه گسترش دهد. وزارت خارجه چین در یک بیانیه رسمی اعلام کرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا از ۱۳ تا ۱۵ مه برابر با ۲۳ تا ۲۵ اردیبهشت به دعوت شی جینپینگ، رئیسجمهور چین به پکن سفر خواهد کرد. این نخستین سفر یک رئیسجمهور آمریکا به چین در نزدیک به ۹ سال گذشته و نخستین سفر ترامپ به این کشور از زمان دوره نخست ریاستجمهوری وی در سال ۲۰۱۷ خواهد بود. این دیدار در شرایطی انجام میشود که تنشها میان واشنگتن و پکن بر سر مجموعهای از مسائل سیاسی، اقتصادی و امنیتی افزایش یافته است. همزمان، آتشبس شکننده میان آمریکا و ایران و نیز ادامه محاصره تنگه هرمز باعث افزایش هزینههای انرژی و فشار بر اقتصاد جهانی شده است. این تحولات، سفر ترامپ به چین را به یکی از مهمترین رویدادهای دیپلماتیک سال تبدیل کرده است.
عصبانیت آمریکا از مثلث ایران، چین و روسیه
پایگاه خبری بلومبرگ درباره سفر رئیسجمهور آمریکا به چین به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد، من انتظار دارم رئیسجمهور بر سر ایران فشار وارد کند و سردمداران ایالات متحده این کار را در تماسهای قبلی با همتایان چینی خود انجام دادهاند. این مقام همچنین گفت که ترامپ چندینبار با شی، درباره درآمدزایی چین برای ایران و روسیه از طریق فروش نفت و همچنین فروش کالاهای دو منظوره نظامی و غیرنظامی صحبت کرده است. یک مقام دیگر که به دلیل حساسیتهای مربوط به آمادهسازی نشست، به شرط ناشناس ماندن با خبرنگاران در یک کنفرانس تلفنی صحبت میکرد، گفت: انتظار میرود موضوع تایوان نیز در دستور کار قرار گیرد، اما هیچ تغییری در سیاست آمریکا در قبال این جزیره پیشبینی نمیشود. این دو مقام افزودند که نگرانیهای آمریکا در مورد هوش مصنوعی و یک کانال ارتباطی بالقوه جدید با چین در این زمینه نیز مورد بحث قرار خواهد گرفت.
ترامپ و شی قرار است روزهای پنجشنبه و جمعه در پکن با یکدیگر گفتوگو کنند، در حالی که با اختلافات شدید بر سر تجارت و جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران دست و پنجه نرم میکنند. یک مقام آمریکایی گفت که درآمدی که چین به ایران میدهد و همچنین صادرات احتمالی تسلیحات از جمله موضوعات مورد بحث خواهد بود. چین یکی از خریداران عمده نفت ایران است. این در حالی است که دولت چین اخیرا تحریمهای پکن علیه شرکتهای چینی خریدار نفت ایران را رد و تاکید کرد که آن را اجرا نخواهد کرد. وزارت بازرگانی چین هفته گذشته در یک حکم حقوقی هرگونه به رسمیت شناختن، اجرا یا تبعیت از تحریمهای آمریکا علیه پنج شرکت چینی به ادعای دست داشتن آنها در معاملات نفتی با ایران را ممنوع اعلام کرد. وزارت بازرگانی چین تحریمهای آمریکا را ناقض حقوق بینالملل و هنجارهای اساسی روابط بینالملل دانست و تاکید کرد: این دستور منع، مقرر میدارد که پکن نمیتواند تحریمهای اعمال شده علیه پنج شرکت چینی یادشده را به رسمیت بشناسد، اجرا کند یا از آنها تبعیت کند.
خلل در موضع سنتی آمریکا نسبت به تایوان
از سوی دیگر، اکونومیست در گزارشی نوشت: چین بعد از روی کار آمدن دوباره ترامپ، فشار دیپلماتیک خود را زیاد کرده تا واشنگتن امتیازهای مشخصی درباره تایوان بدهد، از جمله در حوزه فروش سلاح و سطح روابط رسمی با تایپه. این فشارها در ادامه سنت قدیمی پکن است که از ابتدای روابط رسمی با آمریکا، محدود شدن حمایت نظامی واشنگتن از تایوان را یک هدف راهبردی دانسته است. در کاخ سفید جدید، برخی مشاوران ترامپ مایلاند از پرونده تایوان بهعنوان اهرم چانهزنی در مذاکرات تجاری و امنیتی گستردهتر با چین استفاده کنند. در تایپه نگرانی جدی وجود دارد که ترامپ، برخلاف رؤسایجمهور قبلی، حاضر شود در ازای امتیاز اقتصادی از چین، بخشی از حمایت امنیتی سنتی از تایوان را کاهش دهد.
اکونومیست در ادامه گزارش خود آورده که مقامهای آمریکایی نزدیک به مواضع سنتی دوحزبی درباره تایوان، تلاش میکنند ترامپ را قانع کنند که عقبنشینی امنیتی نهتنها بازدارندگی را تضعیف میکند، بلکه متحدان منطقهای را هم دودل میکند. پکن همزمان با فشار دیپلماتیک، حضور نظامی و رزمایشها در اطراف تایوان را افزایش داده تا پیام تهدید و قدرت را روشنتر منتقل کند. این تاکتیک چماق و هویج چین، یعنی تهدید نظامی همراه با پیشنهاد بهبود روابط اقتصادی، طراحی شده تا تیم ترامپ را به سمت مصالحهای به نفع پکن سوق دهد. در کنگره آمریکا هنوز اجماع قدرتمندی در حمایت از تایوان و ادامه فروش سلاحهای پیشرفته وجود دارد و بسیاری از نمایندگان نسبت به هرگونه معامله پنهانی هشدار میدهند.
تحلیلگران میگویند هر امتیاز رسمی آمریکا روی کاغذ، میتواند از سوی چین بهعنوان نقطه شروع فشارهای بعدی تفسیر و به تدریج به تضعیف موقعیت تایوان منجر شود. آزمون بزرگ ترامپ این است: آیا در برابر فشار ترکیبی پکن، دکترین چند دههای حمایت آمریکا از تایوان را حفظ میکند، یا برای یک معامله بزرگ با چین از آن کوتاه میآید؟
نظر شما