آگاه: خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی پیرامون تحرکات بینالمللی کاخ سفید نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در طول این هفته کوشید تا بار دیگر هژمونی خود را در صحنه جهانی به رخ بکشد. با این حال، این هیاهوی دیپلماتیک نتوانست این واقعیت آشکار را پنهان سازد که رئیس کاخ سفید در گردابی از بحرانهای داخلی و بینالمللی گرفتار شده است؛ بحرانهایی که در صدر آنها جنگی در حال گسترش با ایران قرار دارد که با جهش سرسامآور بهای سوخت، نرخ محبوبیت عمومی او را به حضیض رسانده، شکاف با متحدان سنتی را تعمیق کرده و همزمان چالشهای تکنولوژیک در حوزه هوش مصنوعی از سوی پکن را دوچندان ساخته است. بروز محدودیتهای جدی در اعمال قدرت سخت آمریکا سبب شده است تا سران جهان در پروندههای متعددی، از بحران ویرانگر خاورمیانه گرفته تا جنگ اوکراین، دست به مقاومت و سرپیچی بزنند و سیاست خارجی دولت مستقر آمریکا را در وضعیتی معلق و متوقفشده رها سازند.
ترامپ روز سهشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل، بار دیگر ارکان نظمی را که واشنگتن پس از جنگ جهانی دوم پایهگذاری کرده بود هدف حمله قرار داد؛ او با تکرار لحن تهاجمی خود، ایران را در صورت نپذیرفتن شروط به نابودی کامل تهدید کرد، با قاعده غنائم از آن فاتحان است، باجخواهی اقتصادی علیه ونزوئلا را موجه خواند و از احتمال تداوم لشکرکشیهای ارتش سخن گفت.
دستاوردهای توخالی در دیدار با شی جینپینگ
با وجود این لفاظیهای تند در نیویورک، دیدار پنجشنبه ترامپ با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین در واشنگتن، رئیسجمهور آمریکا را در موضعی آشکارا فرودست و ضعیفتر قرار داد. در شرایطی که اقتصاد آمریکا زیر بار ضربات تورمی جنگ با ایران دستوپا میزند، پکن جهش بیسابقهای در تجارت جهانی خود را مدیریت کرده است.
همین موازنه نابرابر سبب شد سفر رسمی رهبر چین دیداری مملو از تشریفات پرطمطراق اما به غایت تهی از محتوای استراتژیک باشد و پروندههای حلنشدهای چون تایوان، توسعه هوش مصنوعی، تراز تجاری و بحران ایران همچنان در هالهای از ابهام باقی بماند.ملموسترین برونداد این اجلاس، صرفا تمدید دوماهه یک آتشبس تجاری موقت بود که موعد آن در نوامبر به پایان میرسید. نکته قابل توجه، پرهیز آشکار ترامپ از درگیری کلامی علنی با چین و عقبنشینی از لحن تعرفهای پیشین بود؛ رفتاری محتاطانه که ناشی از اهرم پکن در کنترل زنجیره تامین عناصر نادر خاکی است که ماده حیاتی صنایع خودروسازی و فناوری پیشرفته غرب به شمار میرود. برت بروین، مشاور پیشین سیاست خارجی کاخ سفید در این باره خاطرنشان ساخت: ترامپ تصور میکند جهان را به دورانی بازمیگرداند که در آن حق با زور است، اما در کمال شگفتی زمانی که با شی جینپینگ و قدرت رو به صعود چین روبهرو میشود، کاملا متزلزل، نرم و منفعل رفتار میکند.
باتلاق بیپایان نبرد با ایران
بزرگترین سایه شوم بر فراز برنامههای دیپلماتیک ترامپ، جنگی است که از ۹ اسفند گذشته (۲۸ فوریه) در کنار اسرائیل علیه ایران آغاز کرد؛ منازعهای هفتماهه که شریان ترانزیت انرژی جهان را فلج کرده و اکنون با کشیده شدن به یمن و دریای سرخ، حیات اقتصادی منطقه را نشانه رفته است.
ایستادگی سرسختانه تهران با وجود تمامی فشارهای ویرانگر، به پیچیدهترین بحران راهبردی دوره دوم ترامپ بدل شده است. اگرچه ترامپ در نیویورک مدعی شد آمریکا قویتر از هر زمان دیگری بازگشته است، اما کارنامه او اکنون تحتالشعاع بنبستهای فرسایشی قرار دارد.
با توجه به انزجار عمومی رایدهندگان آمریکایی از ادامه این جنگ، حزب جمهوریخواه در آستانه انتخابات میاندورهای با خطر از دست دادن اکثریت شکننده خود در کنگره مواجه شده است و رهبران جهان خود را برای مقطعی آماده میکنند که با شکست جمهوریخواهان، نفوذ کاخ سفید در دو سال باقیمانده رو به افول کامل بگذارد. بیشتر متحدان اروپایی و آسیایی پیش از این تقاضاهای مکرر واشنگتن برای مشارکت در جنگی که بدون مشورت آغاز شد را رد کردهاند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه در مجمع عمومی نسبت به بازگشت به قانون جنگل و حاکمیت زور هشدار داد و لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیسجمهور برزیل با محکوم کردن مداخلههای کاخ سفید تصریح کرد کشورش نیازی به گشتزنی ناوهای هواپیمابر آمریکایی در آبهای خود ندارد. ایان برمر، رئیس گروه بینالمللی اوراسیا با اشاره به این دگرگونی معادلات نوشت که اگر یک سال پیش معدود کشورهایی جرات ایستادگی در برابر ترامپ را داشتند، اکنون پکن، مسکو، تهران، پایتختهای اروپایی و کانادا همگی با جسارت تمام به مطالبات او نه میگویند؛ نشانهای قطعی از افول بازدارندگی رهبری که حتی در سخنرانی خود با تردید گفت: باید ببینیم آیا اصلا قدرتی برایم باقی مانده یا نه!
چین در سازمان ملل در برابر آمریکا موضع گرفت
هان ژنگ، معاون رئیسجمهور چین، در اظهارات خود در سخنرانی مجمع عمومی سازمان ملل، نامی از آمریکا نبرد، اما به تحلیل رویترز، اظهاراتش در تضاد آشکاری با فضای صمیمانهای بود که در کاخ سفید در جریان دیدار روسایجمهوری آمریکا و چین به نمایش گذاشته شد؛ جایی که دونالد ترامپ با برگزاری مراسم پرزرقوبرق از شی جینپینگ استقبال کرد. هان ژنگ گفت که کشورهای بزرگ باید مسئولیتهای ویژهای در حفظ صلح و امنیت بینالمللی برعهده داشته باشند و باید در رعایت قوانین، حاکمیت قانون و انجام آنچه درست است، پیشگام باشند. او افزود: چین بر این باور است که باید به حاکمیت و امنیت کشورهای خاورمیانه، از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس، احترام گذاشته شود. هان درباره کوبا هم در اشاره به آمریکا گفت که چین از کشور مربوطه میخواهد فورا تهدید به استفاده از زور علیه کوبا را متوقف کند و محاصره و تحریمهای اعمالشده علیه کوبا را در اسرع وقت و بهطور کامل رفع کند. این مقام چینی همچنین تصریح کرد که چین بر این باور است که همه کشورها، چه بزرگ و چه کوچک، اعضایی برابر در جامعه بینالمللی هستند و امور جهان باید از طریق رایزنی و مشورت همه آنها اداره شود.
چند ساعت بعد، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، هم در سخنرانی خود در سالن سازمان ملل، در مقابل اقدامات آمریکا علیه ایران و کوبا موضعگیری کرد و گفت: استفاده از زور برای به شهادت رساندن رهبر ایران و اعضای خانواده او غیرقابل قبول است و تجاوز آمریکا و اسرائیل، زیرساختهای غیرنظامی و تاسیسات هستهای ایران را که تحت نظارت و پادمانهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارند، هدف قرار داد.
لاوروف همچنین از واشنگتن خواست محاصره کوبا و محدودیتهای تجاری علیه بزرگترین جزیره دریای کارائیب را لغو کند و گفت آمریکا باید کوبا را از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج کند.
نظر شما