آگاه: در جریان معاملات روز گذشته، بخش عمده نمادهای بورسی با افت قیمت مواجه شدند و تا ساعت ۱۰:۳۰ شاخص کل بورس بیش از چهار هزار واحد عقب‌نشینی کرد. با این حال، کارشناسان بازار سرمایه معتقدند روند معاملات به‌تدریج در ساعات و روزهای آینده به سمت تعادل حرکت خواهد کرد.
بازار سهام در سال گذشته روزهای پرالتهاب و نوسانی را پشت سر گذاشت؛ به‌گونه‌ای که پس از تحولات ناشی از جنگ ۱۲ روزه، از میانه سال گذشته وارد مسیر صعودی شد و در ادامه توانست تا اوایل بهمن‌ خود را به کانال چهار میلیون و ۴۰۰ هزار واحدی برساند. این بازار از ۲۴ آبان به بعد رکوردهای جدیدی را به ثبت رسانده بود. اما از ابتدای بهمن تاکنون تحت تاثیر متغیرهای غیراقتصادی و بحران‌های منطقه‌ای تا کانال ۳.۷ میلیون واحد عقب‌نشینی کرد.
با این حال حجت‌الله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار روز گذشته در آیین نواختن زنگ آغاز معاملات بورس در سال ۱۴۰۵ در تالار سعادت‌آباد بورس تهران گفت: بعد از یک تعطیلی ناگزیر، نخستین روز معاملات سهام در سال ۱۴۰۵ را آغاز می‌کنیم. وی ضمن تقدیر از زحمات همکاران بورس‌های کالایی، بورس تهران و فرابورس ایران که در طول جنگ تحمیلی مشغول فعالیت بودند، افزود: در طول ۵۱ روز کاری، بازار سهام به دو دلیل تعطیل بود. علت نخست ابهام ناشی از شرایط جنگ و دلیل دوم لزوم افشا و گزارشگری مالی شرکت‌ها بود. صیدی تاکید کرد: هر دو مسئله تا حدود زیادی حل شده و شرایط برای بازگشایی بازار سهام فراهم شده است. رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به آسیب‌های وارد آمده به برخی شرکت‌ها در جریان جنگ تحمیلی گفت: نماد این دسته از شرکت‌ها در فرصت مناسب و پس از گزارشگری مالی کافی از امکان معامله برخوردار خواهند شد. صیدی توضیح داد: از امروز بیش از ۵۰۰ شرکتی که از امکان گزارشگری برخوردار بوده‌اند، از امکان معامله هم برخوردار شدند. رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار ابراز امیدواری کرد سال ۱۴۰۵ برای بازار سرمایه سالی پربار باشد.

توصیه به سهامداران خرد
اما در حالی خرید و فروش سهام در بازار سرمایه روز گذشته آغاز شد که بسیاری از کارشناسان این عرصه، توصیه‌هایی را به سهامداران خرد برای کمترین آسیب از بازگشایی بازار سرمایه داشتند. جمعی از این کارشناسان می‌گویند: تجربیات گذشته نشان داده است که هرگاه بازار سرمایه پس از یک دوره تعطیلی نسبتا طولانی بازگشایی می‌شود، احتمال شکل‌گیری فضای منفی و فشار فروش قابل توجهی وجود دارد. این پدیده عمدتا ناشی از تجمع اخبار و تحولات متعدد در ایام تعطیلی است که سهامداران فرصت واکنش به موقع به آنها را نداشته‌اند. همچنین در شرایط کنونی، نگرانی‌هایی نظیر نوسانات نرخ ارز، ابهامات پیرامون مسائل سیاسی و اقتصادی و نیز عملکرد برخی بازارهای موازی طی این مدت اخیر، همگی عواملی هستند که می‌توانند ذهنیت فروشنده را در میان سهامداران تقویت کنند.
همچنین جمع دیگری از کارشناسان معتقدند؛ در چنین وضعیتی، احتمالا فرصت خروج مناسبی برای سهامداران خرد فراهم نخواهد شد و ممکن است در صف‌های طولانی فروش گرفتار یا مجبور به فروش با قیمت‌های بسیار پایین‌تر از ارزش ذاتی سهم شود. بنابراین فروش هیجانی در دقایق ابتدایی بازگشایی، نه تنها راهکار هوشمندانه‌ای نیست، بلکه می‌تواند زیان‌های جبران‌ناپذیری به همراه آورد.
با این حال پیش از بازگشایی این بازار کارشناسان این عرصه تدابیری را ترسیم کردند و تاکید داشتند که بازار سهام باید با تدابیر خردورزانه از جمله حمایت صندوق تثبیت و بازتنظیم قراردادهای اختیار معامله، بازگشایی شود چراکه این موضوع به توازن‌بخشی در بازار سهام و جلوگیری از ریسک افسارگسیخته منجر خواهد شد.
همچنین گروهی از تحلیل‌گران، پیشتر توفیق در بازگشایی بازار سهام را مشروط به تحقق پیش‌شرط‌هایی مشخص می‌دانند؛ از جمله «الزام شرکت‌ها به افشای دقیق و سناریومحور». به این معنا که بنگاه‌ها باید برآوردی شفاف از آثار بحران بر متغیرهایی نظیر درآمد، هزینه‌ها، صادرات و زنجیره تامین خود ارائه دهند و این ارزیابی را در قالب سناریوهای مختلف (خوش‌بینانه، واقع‌بینانه و بدبینانه) منتشر کنند. در کنار این موضوع، طراحی قواعد موقت معاملاتی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. به‌گونه‌ای که دامنه نوسان به‌طور موقت کاهش یابد، سازوکارهایی مانند حراج‌های ویژه برای مدیریت صف‌های فروش در نظر گرفته شود و ابزارهای حمایتی، از جمله صندوق‌های تثبیت بازار، تقویت شوند. همچنین این دست از کارشناسان بازار سرمایه اذعان دارند، بازگشایی بازار باید همراه با شفافیت کامل انجام شود؛ به‌طوری که فعالان بازار از پیش بدانند کدام نمادها در اولویت بازگشایی قرار دارند. در این چارچوب، پیشنهاد می‌شود گروه‌هایی که از شفافیت اطلاعاتی بیشتری برخوردارند و کمترین آسیب را از بحران متحمل شده‌اند- مانند برخی نمادهای بانکی و بیمه‌ای- در اولویت قرار گیرند و در مقابل، صنایع با ریسک بالاتر مانند فولاد و پتروشیمی، پس از رفع ابهامات و افزایش سطح شفافیت، با تاخیر بازگشایی شوند.
با همه این تفاسیر، بازگشایی بازار سرمایه پس از حدود ۸۰ روز توقف، اگرچه با افت شاخص‌ها و غلبه فضای احتیاطی همراه بود، اما در عین حال می‌تواند آغاز مرحله‌ای تازه برای بازگشت تدریجی اعتماد به بورس تلقی شود. تجربه روز نخست معاملات نشان داد که بازار همچنان تحت تاثیر ریسک‌های سیاسی، ابهامات اقتصادی و فشار روانی ناشی از تحولات ماه‌های اخیر قرار دارد، اما اعمال محدودیت دامنه نوسان و تاکید بر شفاف‌سازی شرکت‌ها، بیانگر تلاش سیاست‌گذاران برای مدیریت شرایط و جلوگیری از بروز رفتارهای هیجانی است. در این میان کارشناسان نیز معتقدند با فروکش کردن فضای احساسی و انتشار اطلاعات مالی شفاف، بازار می‌تواند به سمت تعادل و ثبات بیشتر حرکت کند.
در چنین شرایطی، مهم‌ترین موضوع برای سهامداران خرد، پرهیز از تصمیمات شتاب‌زده و توجه به واقعیت‌های بنیادی بازار است. بسیاری از تحلیلگران تاکید دارند که عبور موفق بورس از این مقطع، نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات حمایتی، افزایش شفافیت اطلاعاتی و مدیریت هوشمندانه معاملات است تا از تشدید صف‌های فروش و آسیب به سرمایه‌گذاران جلوگیری شود. به نظر می‌رسد اگر ابزارهای حمایتی به‌درستی فعال شوند و شرکت‌ها نیز ارزیابی دقیقی از آثار بحران ارائه دهند، بازار سرمایه بتواند در هفته‌های آینده بخشی از آرامش و اعتماد از دست‌رفته را بازیابد.