۹ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۹:۳۴
کد مطلب: ۲۲٬۶۰۹

زیست‌بوم ناتوان

مجتبی مشهدی محمد ـ دبیر گروه فرهنگ

این روزها «قطع شدن» دسترسی به اینترنت بین‌الملل به معضلی بزرگ‌تر از کندی یا فیلتر آن تبدیل شده است. اتصال ناگهان قطع می‌شود، مسئله امنیتی عنوان می‌شود.

آگاه: در ادامه عده‌ای دسترسی «پرو» برای استفاده از اینترنت بین‌الملل دریافت می‌کنند و سپس این دسترسی قابل فروش به تعداد زیادی از افراد دیگر می‌شود. این ناپایداری، اقتصاد دیجیتال، آموزش، پژوهش و زندگی روزمره را نشانه رفته است. باید صریح گفت: زیست‌بوم دیجیتال ایران برای پیشرفت به اتصال پایدار و قابل اعتماد به اینترنت بین‌الملل نیاز دارد. پژوهشگران برای دسترسی به دیتابیس‌های علمی، شرکت‌های دانش‌بنیان برای به‌روزرسانی امنیتی و فروش محصولات و شهروندان برای آموزش و ارتباط با خارج، همگی به این اتصال وابسته‌اند. جمهوری اسلامی نیز در اسناد بالادستی بر «تعامل فعال و عزتمندانه با جهان» تاکید دارد. اما واقعیت میدانی غیرقابل پیش‌بینی است. دلیل آن، نخست وضعیت امنیت فضای این زیست‌بوم است. مبنای همیشگی نیز تحریم‌های ظالمانه است که ارائه‌دهندگان خارجی را از خدمات پایدار به ایران منع می‌کند و نیز کاستی در دیپلماسی فناوری ایران برای انعقاد توافق‌های تبادل فناوری با کشورهای مستقل از تحریم (روسیه، چین، هند، ترکیه و...). افزون بر این، ضعف در زیرساخت داخلی مانند نبود امکانات و فناوری‌های مناسب (باوجود تبلیغات متعدد و گزارش‌های همیشگی)، مسیرهای جایگزین خودکار و آینه‌های(میرور، کپی) محلی از محتوای جهانی نیز مزید بر علت است.  راه برون‌رفت، راهبرد «پایداری هوشمند» است: نه انزوا، نه تسلیم بی‌قیدوشرط. در سطح بین‌الملل، وزارت ارتباطات و وزارت خارجه باید توافق‌های دوجانبه برای کریدورهای دیجیتال مقاوم امضا کنند تا علاوه بر وجود تحریم، امکان دسترسی به فناوری و نیز در صورت قطع مسیرهای غربی، ارتباط از طریق همسایگان برقرار بماند. در سطح داخلی، تکمیل «شبکه ملی اطلاعات» به عنوان مکمل ضروری است تا سرویس‌های حیاتی (بانکی، درمانی، آموزشی) روی زیرساختی مستقل از اتصال خارجی اداره شوند. همچنین باید «ذخیره‌گاه ملی محتوای علمی و نرم‌افزاری» (آینه‌هایی از گیت‌هاب، مخازن لینوکس، ابزارهای متن باز و...) ایجاد شود و شرکت‌های دانش‌بنیان به ساخت سرویس‌های هیبریدی تشویق شوند که خودکار بین اتصال داخلی و خارجی سوئیچ کنند.
اما گام نخست، شفاف‌سازی نظام حکمرانی است. امروز موازی‌کاری و نبود متولی واحد، کار را زمین زده است. شورای عالی فضای مجازی به عنوان بالاترین مرجع سیاست‌گذاری باید «نقشه راه پایداری اتصال بین‌الملل» را تصویب کند. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به عنوان متولی فنی و اجرایی اصلی تعیین شود که موظف است ظرف مهلتی مشخص، زیرساخت شبکه ملی اطلاعات، کریدورهای جایگزین و آینه‌های داخلی را به سرانجام برساند. سازمان تنظیم مقررات (رگولاتوری) موظف به پایش ماهانه پایداری اتصال اپراتورها و انتشار شفاف گزارش‌ها شود. وزارت امور خارجه مکلف شود ظرف زمانی مشخص توافق‌های تبادل فناوری و ترافیک با کشورهای مستقل را امضا کند. مهم‌تر، تعیین یک مسئول پاسخگو در برابر مردم است: «ستاد ملی تاب‌آوری دیجیتال» به ریاست وزیر ارتباطات و دبیری رگولاتوری تشکیل شود و هر سه ماه گزارش پیشرفت را به شورای عالی و مردم ارائه دهد. تا وقتی یک دستگاه، یک بودجه و یک ضرب‌الاجل مشخص وجود نداشته باشد، روزمرگی ادامه می‌یابد. مسئول قصور آشکار، در وهله اول وزارت ارتباطات و در سطح بالاتر، شورای عالی فضای مجازی است که باید پاسخگو باشد چرا با وجود سال‌ها تاکید، هنوز پایداری اتصال خارجی تامین نشده است. قطع و وصل شدن اینترنت یک تهدید واقعی است، اما می‌تواند انگیزه‌ای برای «اقتصاد مقاومتی دیجیتال» باشد. هدف، جایگزینی جهان نیست، مدیریت هوشمندانه وابستگی است. تا وقتی زیرساخت امن وجود ندارد، قطعا اتصال به دنیا، تهدید حساب می‌شود و هر بار اجبار به قطع آن خواهیم داشت.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.