آگاه: مراسم اقامه نماز بر پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب اسلامی، آیتالله سیدعلی خامنهای، در مصلای امام خمینی(ره) تهران، از مرزهای یک سوگواری ملی فراتر رفت و به رویدادی بینالمللی تبدیل شد که بازتاب آن در رسانههای عربی، غربی و شرقی، ابعاد تازهای از معادلات سیاسی منطقه را آشکار ساخت. شبکه لبنانی «المنار» این مراسم را «سرآغاز مرحلهای جدید در حیات سیاسی ایران» نامید، در حالی که سیانان آن را «نمایش قدرت سیاسی» توصیف کرد و بلومبرگ همزمان از کاهش بیسابقه تردد در تنگه هرمز گزارش داد؛ سه پیامی که در کنار هم، تصویر ایران پس از شهادت رهبرش را نه در وضعیت انفعال، بلکه در اوج انسجام و اقتدار منطقهای ترسیم میکند.
رسانههای عربی؛ «تداوم راه، نه پایان آن»
رسانههای محور مقاومت، از لبنان تا یمن و عراق، پرچمدار پوشش این رویداد بودند و همگی بر یک پیام کلیدی اتفاق نظر داشتند: «شهادت رهبر، پایان پروژه نیست، بلکه انتقال آن به مرحلهای تازه است.»
شبکه المنار لبنان: نقطه عطف تاریخی: المنار در یادداشت تحلیلی خود نوشت: «وداع با رهبر شهید، صرفا آیین بدرقه یک رهبر استثنایی نیست؛ بلکه رویدادی سیاسی، مردمی و دینی است که از ابعاد تشریفاتی فراتر رفت و زمینهساز مرحلهای جدید در صحنه ایران شد.» این شبکه تاکید کرد که حضور میلیونی، «پیامی سیاسی و روشن» دربر داشت: جمهوری اسلامی با فشارها و چالشهایی بیسابقه روبهرو شد، اما «منسجمتر از گذشته» از آنها بیرون آمد.
پایگاه العهد و شبکه المیادین: بزرگترین صحنه تشییع تاریخ معاصر: العهد در گزارشی با عنوان «میلیونها نفر نماز را بر پیکر امام شهید خامنهای اقامه کردند»، این مراسم را «یکی از بزرگترین صحنههای تشییع در تاریخ معاصر» توصیف کرد و نوشت که صفوف نمازگزاران «در داخل و خارج از مصلی تا مسافتهای طولانی» امتداد یافت. المیادین نیز بر حضور فرزندان رهبر شهید، رؤسای سه قوه، فرماندهان نظامی و شخصیتهای برجسته سیاسی و مذهبی تاکید کرد.
شبکه المسیره یمن: عزمی استوارتر: المسیره در گزارشی نوشت: «شرکتکنندگان تاکید داشتند که شهادت آیتالله خامنهای، عزم ملت ایران برای حفظ استقلال، حاکمیت ملی و مقاومت را استوارتر خواهد کرد.»
الجزیره و العربی قطر: پوشش لحظهبهلحظه: حتی رسانههای قطری مانند الجزیره و شبکه العربی نیز با پخش زنده، بر «حضور پیوسته مردم از ساعات اولیه روز» تاکید کردند و تصاویری از شرکتکنندگانی منتشر ساختند که پرچمهای ایران و تصاویر آیتالله سیدمجتبی خامنهای را در دست داشتند.
رسانههای غربی؛ از «نمایش قدرت» تا «پیام انتقام»:
رسانههای غربی اگرچه با ادبیاتی متفاوت، اما ناگزیر از بازتاب گستردگی این رویداد بودند.
آسوشیتدپرس: افزایش مشارکت در روز دوم: این خبرگزاری آمریکایی گزارش داد: «روز یکشنبه جمعیت بسیار بیشتری نسبت به روز قبل در مراسم شرکت کردند.» آسوشیتدپرس به نکته قابل توجهی اشاره کرد: «در حالی که رئیسجمهور آمریکا در واشنگتن به مناسبت دویست و پنجاهمین سالگرد تاسیس ایالات متحده سخنرانی میکرد، عزاداران ایرانی خواستار کشتن ترامپ شدند.»
سیانان: نمایش قدرت سیاسی: سیانان در تحلیلی صریح نوشت: «حضور گسترده مردم در مراسم تشییع رهبر شهید ایران، به منزله«نمایش قدرت سیاسی» بود. جمعیت فشرده با سر دادن شعارهای ضدغربی، مشروعیت دولت ایران را به نمایش گذاشتند و از آیتالله مجتبی خامنهای حمایت کردند.» این شبکه همچنین به تدابیر شهرداری تهران برای مقابله با موج گرمای سوزان تابستان اشاره کرد: نصب سیستمهای مهپاش بزرگ و توزیع نوشیدنیهای خنک توسط هزاران داوطلب و هلال احمر.
بلومبرگ: پیامی در تنگه هرمز: در کنار پوشش مراسم، بلومبرگ گزارش مهمی درباره «کاهش شدید تردد دریایی در مسیر ساحلی عمان در تنگه هرمز» منتشر کرد. این خبرگزاری آمریکایی نوشت: «دادههای رصد دریایی نشان میدهد که میزان عبور و مرور شناورها از مسیر ساحلی عمان در تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته و به حداقل رسیده است.» بلومبرگ با اشاره به تغییر مسیر ناگهانی حداقل هشت فروند کشتی در روزهای جمعه و شنبه، افزود که نیروهای ایرانی از طریق ارتباطات رادیویی به شناورها هشدار دادهاند که «نباید بدون کسب مجوز از تهران به مسیر خود ادامه دهند.» همزمانی این گزارش با مراسم وداع، پیامی دوگانه داشت: ایران در داخل با انسجام کامل و در منطقه با اقتدار دریایی، مرحله پس از شهادت رهبرش را آغاز میکند.
رسانههای شرقی و شمال اروپا؛ «پدری که همه را یتیم کرد»
راشا تودی روسیه: فریاد انتقام: راشا تودی گزارش داد: «عزاداران با در دست داشتن پرچم ایران و پلاکاردهایی حاوی شعارهایی علیه آمریکا و اسرائیل، شعار «انتقام، انتقام» سر دادند.»
روزنامه سویدن هرالد و خبرگزاری TT سوئد: این رسانهها به نقل از حمیدرضا شعبانی، دانشجوی شرکتکننده در مراسم نوشتند: «ما باید برخاسته و انشاءالله انتقام خون رهبر شهیدمان را بگیریم.» و نیز به نقل از معصومه محمدی یکی دیگر از حاضران در مراسم اعلام کرد: «امام خامنهای قلب ما، پدر ما و همه چیز ما بود. هنوز نمیتوانم شهادت ایشان را باور کنم.»
ژاپن تایمز: «همه ما یتیم شدیم»: روزنامه ژاپنی در گزارشی مفصل، به نقل از محمد میرصالحی، روحانی ۳۸ ساله حاضر در مراسم نوشت: «رهبر برای همه ما پدر بود. با درگذشت او، همه ما یتیم شدیم.» ژاپن تایمز همچنین به آمار مقامات اشاره کرد که «بیش از ۱۰ میلیون نفر تنها در پایتخت بسیج هستند» و برنامه تشییع پیکر در شهرهای قم، عراق و مشهد را تشریح کرد.
بازتاب جهانی مراسم اقامه نماز
بازتاب جهانی مراسم اقامه نماز بر پیکر رهبر شهید را میتوان در سه لایه تحلیل کرد:
۱. لایه داخلی-مشروعیتبخش:حضور میلیونی که رسانههای غربی نیز ناگزیر به آن اعتراف کردند، پیامی روشن داشت: «پروژه رهبر شهید متوقف نمیشود.» به تعبیر المنار، این مراسم «همهپرسی مردمی درباره تداوم مسیر» بود.
۲. لایه منطقهای-مقاومتی:رسانههای محور مقاومت، از لبنان تا یمن، این مراسم را نه سوگواری صرف، بلکه «تجدید بیعت» با آرمانهایی دانستند که رهبر شهید نمایندگی میکرد. شعار «انتقام» که در رسانههای روسی و سوئدی نیز بازتاب یافت، نشان داد که محاسبات جبهه مقاومت تغییری نکرده است.
۳. لایه بینالمللی-اقتدارگرا: گزارش همزمان بلومبرگ از کاهش تردد در تنگه هرمز، در کنار گزارش سیانان از «نمایش قدرت سیاسی»، تصویری دوگانه از ایران ارائه داد: ایرانی که در داخل با انسجام کامل و در عرصه منطقهای با تسلط دریایی، مرحله جدید خود را آغاز میکند.
آنچه از بازتاب جهانی مراسم وداع با رهبر شهید برمیآید، این است که معادلهای که رسانههای مختلف -از المنار تا سیانان و از المسیره تا ژاپن تایمز- به گونهای به آن اشاره کردهاند، یک حقیقت مشترک است: مراسم ۱۴ تیر ۱۴۰۵ مصلای امام خمینی(ره)، نه نقطه پایان، بلکه نقطه آغاز فصل جدیدی در تاریخ سیاسی ایران بود؛ فصلی که با مشروعیت مردمی و استمرار نهاد رهبری، معادلات پیشرو را رقم خواهد زد.
نظر شما