آگاه: ساخت حقیقی و سیرت انقلاب اسلامی دربرگیرنده مفاهیمی همچون عدالت، اخلاق اسلامی، کرامت و اقتدار، استقلال و آزادی و مردمی بودن مسئولان است، تا جایی که برآیند و خروجی وقوع انقلاب اسلامی در نگاه تحلیلگران، تجلی سیرت آن است، از اینرو هرجا که سخن از مردمگرایی در قالب انقلاب اسلامی میشود، اشاره به ذات حقیقی و سیرتی است که برآیند و تجلی واقعی آن است. این سیرت و ساخت حقیقی همواره باید ارج نهاده شود.
مولفههای مردمی بودن در کلام امام و رهبری
در صحیفه امام خمینی (ره) بارها به کلیدواژه مردم و نقش مسئولان در پاسخگو بودن به آنها اشاره شده است. آنجا که میفرمایند: «نظام برای این است که رفاه مردم را تهیه کند.» امامخمینی (ره) در آثار فقهی خویش بر نقش مردم تاکید جدی داشته و بهصورت «حقوق محور» به این موضوع پرداخته است. رهبر شهید نیز در بیانات خود بر اهمیت مردمگرایی و مردممحوری مسئولان تاکید کردهاند. ایشان فرموده بودند: «نیت خدمت به مردم و خدمت به کشور، یکی از نیات الهی است.» تاکید بر مردم و نقش آنها در تعیین سرنوشت، اهمیت خدمترسانی به مردم و همچنین مردمباوری در کلام ایشان بارها تکرار شده است.
آقای شهید ایران ۶ شهریور ۱۴۰۳ در نخستین دیدار با رئیسجمهور و اعضای دولت چهاردهم، ۱۳ توصیه کلیدی کردند؛ ارتباط و تعامل نزدیک با مردم یکی از توصیههای ایشان بود. ایشان دولت را به حضور در بین مردم سفارش کردند و گفتند: «به این حرفها که اگر سفر استانی کردید بگویند پوپولیسم و عوامگرایی است، توجه نکنید چرا که اطلاع از متن زندگی مردم با کارتابل و گزارشهای کتبی امکانپذیر نیست، حتی اگر گزارشهای خوبی باشد؛ بنابراین سفر استانی و حضور در بین مردم از جمله روستاها و تصمیمگیری بر اساس مشاهدات و شنیدهها را دنبال کنید.»
حتی حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای هم چندی قبل در پیامی به مناسبت هفته دولت نوشتند: «مردم عزیز ایران که در ۶ ماه گذشته عیار حقیقی خود را در جلوههای مختلف جهاد با دشمن، حضور در میادین، انسجام و همدلی و همراهی خود آشکار نمودهاند، شایسته و مستحق آن هستند که خدمتگزاری قوا و دستگاههای مسئول در جمهوری اسلامی در مسیر رسیدن به سطح مطلوب این نظام مقدس و شان والای ملت مبعوث شده را حس کنند.»
مقدمه را کوتاه و به اصل گزارش بپردازیم. رئیسجمهور و معاون اول او در یکی، دو روز گذشته چند نشست در تهران و قم برگزار کردند. مسعود پزشکیان در نشست با رئیس و معاونان سازمان اوقاف و امور خیریه به نقش و جایگاه مردم در حاکمیت اشاره کرد و با بیان اینکه در صدر هر برنامه و سیاستی باید مردم قرار داشته باشند، چرا که اگر نتوانیم برای حل مشکلات فقرا، مساکین و ایتام اقدام موثر انجام دهیم، در برابر خداوند پاسخگو خواهیم بود، گفت: ما مسئولیت پذیرفتهایم تا گرهی از مشکلات مردم باز و در زندگی آنان تغییر ایجاد کنیم؛ اگر قرار نباشد به این وظیفه عمل کنیم، اساسا فلسفه حکمرانی چیست؟
وی با بیان اینکه استفاده صحیح از ظرفیتهای مردمی و نهادهای اجتماعی میتواند زمینهساز افزایش اعتماد عمومی و مشارکت مردم در امور خیر و وقف نیز شود، تاکید کرد: سازمان اوقاف میتواند در این مسیر نقش مهمی ایفا کند و دولت نیز از این ظرفیت برای حل مسائل کشور استقبال میکند.
اما دومین برنامه که خبر آن در پایگاه اطلاعرسانی ریاستجمهوری منتشر شد، مربوط به برگزاری جلسه هیات دولت بود. رئیس قوه مجریه در این نشست ضمن قدردانی از تلاشها و زحمات تمامی مدیران، دستگاهها و مجموعههای اجرایی که در روند اجرای طرح بنزین نقشآفرینی کردند، از همراهی و همکاری مردم، رانندگان، جایگاهداران و تمامی عوامل اجرایی و دستاندرکاران اجرای این طرح نیز تقدیر و تشکر کرد. پزشکیان با تاکید بر ضرورت تداوم همکاری و همافزایی میان دستگاههای اجرایی و مردم در شرایط فعلی کشور، اظهار کرد: همه ما وظیفه داریم برای اجرای مطلوب طرحها و سیاستهای عمومی، همکاری و همراهی لازم را داشته باشیم و در این مسیر باید منافع و دغدغههای تمامی ذینفعان مورد توجه قرار گیرد. وی همچنین بر ضرورت اتخاذ تدابیر لازم برای جلوگیری از تحمیل فشار و زیان به اقشار مختلف جامعه، بهویژه گروههای کمبرخوردار، تاکید کرد و دستور داد: مسئولان ضمن گفتوگو و ارتباط مستمر با مردم، اطلاعات دقیق و ضروری را در اختیار آنان قرار دهند و انتقادات، مطالبات و گلایههای مردم را با سعهصدر و رویکردی مسئولانه بشنوند و تا حد امکان برای رفع مسائل و دغدغههای مطرحشده اقدام کنند.
سومین خبر به دیدار عارف با استادان، علما و فضلای حوزه علمیه قم اختصاص پیدا کرد. معاون اول رئیسجمهور که سه روز میشود به مذهبیترین استان ایران سفر کرده و ضمن زیارت بارگاه حضرت فاطمه معصومه (س) و حضور در مسجد جمکران و تجدید میثاق با شهدا با مراجع اعظام تقلید هم گفتوگو و به ارائه گزارشی از عملکرد دولت در دو سال گذشته پرداخته در دیدار جدیدش با اساتید و علما به استفاده از ظرفیت زنان و اقوام در دولت اشاره کرد و گفت: ما تنوع قومی را فرصت میدانیم، نه تهدید. دولت بهجز یک قوم، از همه اقوام استفاده کرده و برای نخستین بار استانداران بلوچ و کرد انتخاب کرده است.
تاکید رئیسجمهور بر «گفتوگو»، «اطلاعرسانی دقیق» و «سعهصدر در شنیدن گلایهها»، تنها توصیه اخلاقی نیست، یک ضرورت عملیاتی است. دلایل این تاکید را میتوان در دو محور زیر تحلیل کرد.
الف): در شرایط تورمی و فشارهای اقتصادی، وقتی مردم اطلاعات دقیق از تصمیمات کارگزاران نداشته باشند نمیدانند قرار است چه اتفاقاتی پیرامونشان رخ دهد و منجر به رفتارهای هیجانی میشوند، مانند آنچه درباره افزایش قیمت بنزین شاهد آن بودیم. برای تودههای مردم سوال بود بنزین چه زمانی قرار است گران شود و به خاطر آنکه اطلاعات به دستشان نیامده بود، به سرعت صفهای شدید پمپ بنزین شکل گرفت اما همین که رئیس دولت مقابل دوربین ظاهر شد و با مردم گفتوگو کرد و خبر داد که نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان افزایش مییابد، دیگر از صفهای عریض و طویل خبری نبود.
ب): دشمن تمام تلاش خود را به کار گرفته تا شکاف میان «حاکمیت» و «مردم» شکل بگیرد. تاکنون نتوانسته و زین پس هم با عملکرد مسئولان ذیربط و با هدایتها و رهبریهای رهبر انقلاب نخواهد توانست برنامههایش را پیش ببرد اما دلیل نمیشود دولتیها با مردم دیالوگی برقرار نکنند و مطالباتشان را نشنوند. رئیسجمهور با تاکید بر شنیدن انتقادات با سعهصدر، در واقع به دنبال تقویت هرچه بیشتر ارتباط دوطرفه دولت و ملت است. او میخواهد پیام دهد که دولت نه یک ساختار بسته و دستوردهنده، بلکه یک ساختار شنوا و پاسخگو است.
ج): گزارشهایی که روی میز مسئولان قرار میگیرد معمولا فیلتر شده هستند! ارتباط مستقیم با مردم، «حقیقت میدان» را به مسئول منتقل میکند و متوجه میشود، مشکل دقیقا کجاست و چه کسی در زنجیره اجرایی باعث ایجاد مانع شده است.
طبیعتا ارتباط میان مسئولان و مردم نتایج مثبتی دارد. شنیده شدن گلایهها توسط مسئولان از تبدیل شدن نارضایتیهای خرد به اعتراضات کلان جلوگیری میکند. البته باید به همان اندازه که صداها را میشنوند در عمل آنها را پیگیری کنند و به سرانجام برسانند. وقتی مردم احساس کنند در روند تصمیمگیری شرکت داده شدهاند یا حداقل صدایشان شنیده میشود، پذیرش تصمیمات سخت اقتصادی برای آنها راحتتر خواهد بود به دلیل آنکه در جریان قرار میگیرند دولت چه تصمیماتی را اتخاذ کرده و از چه نقطهای میخواهد حرکت کند و به کجا برسد. حال باید دید دولتیها به چه اندازه دستور رئیسجمهور را اجرا خواهند کرد؟
خود او بارها تاکید کرده هیچ فرقی با گذشته پیدا نکرده و همان پزشکیان دوران وزارت بهداشت، درمان و آموزش و پزشکی یا نماینده مجلس است. در دو سال جاری با سفرهای استانی ادعای خود را به اثبات رساند. آنجا که در دومین سفر استانی رئیسجمهور به سیستان و بلوچستان تصاویر جالب و جذابی مخابره شد؛ گفتوگوی رئیسجمهور با پیرزن روستای کلوخی با لهجه زابلی حسابی در فضای مجازی وایرال شد به گونهای که منتقدان منصف دولت، مهر تاییدی بر مردمی بودن رئیسجمهور زدند.
علی جعفری از جمله این منتقدان از طیف مشهور به اصولگرا است. او پس از دیدار خودمانی و بدون تشریفات رئیسجمهور با پیرزن روستایی در صفحه شخصیاش ضمن تمجید از این اقدام پزشکیان، نوشت: اگر بخواهیم یک نقطه اشتراک میان شهید رئیسی، دکتر پزشکیان، دکتر قالیباف و دکتر جلیلی نام ببرم؛ آن اشتراک چیزی جز روحیه مردمداری و تواضع در برابر محرومین نیست. با تمام نقدهای نظری و عملکردی که منتقدان به هریک از این عزیزان میتوانند داشته باشند، اما این روحیه ارزشمند است. حتی اگر این تصاویر را نمایش بدانیم باز هم باید این نمایشها را تقدیر و تقویت کرد.
در مجموع، رویکرد رئیسجمهور پزشکیان، گذار از مدیریت تکسویه به «مدیریت مشارکتی» است. او میداند در شرایط فعلی، «قدرت» نه تنها در اعمال دستورات سخت، بلکه در «همسویی با مردم» است. ارتباط دولتمردان با مردم در صورتی موفق خواهد بود که زنجیره شنیدن صداها، اطلاعرسانی به مردم و اقدام و پیگیری مسئولان همراستا با هم پیش برود. اگر دولت بتواند سعهصدر در شنیدن را با صداقت در اطلاعرسانی و کارآمدی در اجرا پیوند بزند، به نتایج خوبی در کشورداری و رفع مشکلات موجود خواهد رسید.
نظر شما