آگاه: تجربه تاریخی سه نبرد تحمیلی نشان می‌دهد راهبرد امنیتی کشور از مرحله انفعال و دفاع ایستا به دفاع متحرک و سرانجام به بازدارندگی فعال ارتقا یافته است. بر این مبنا، اتخاذ رویکرد پیش‌دستانه و تهاجم راهبردی هرگز به معنای جنگ‌طلبی نیست، بلکه بلوغ و صورت تکامل‌یافته دفاع است؛ دفاعی پویا که با تکیه بر تولید قدرت و دگرگون‌سازی زمین بازی، مجال عملیاتی شدن محاسبات و اراده متجاوز علیه امنیت ملی را سلب می‌کند. اما چرا با وجود این دگرگونی در شیوه عمل، همچنان بر عنوان دفاع پای می‌فشاریم؟ پاسخ این پرسش در ماهیت تجاوز و هدف مقاومت نهفته است. این رویکرد، صرفا یک انتخاب تاکتیکی در میدان نبرد نیست بلکه ریشه در اصیل‌ترین آموزه‌های دینی برای حفظ کیان جامعه اسلامی دارد. جمهوری اسلامی هرگز آغازگر نبرد نبوده است اما دفاع را به معنای پذیرش انفعال و انتظار برای ضربه بعدی تعریف نمی‌کند.
قرآن کریم در سوره بقره مقابله با متجاوز را چنین ترسیم می‌کند: «وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ». در سوره انفال نیز با تعبیر راهبردی رباط‌الخیل فرمان می‌دهد: «وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُمْ». مفهوم رباط‌الخیل در این آیه، دقیق‌ترین الگو از آمادگی رزمی پیوسته و آرایش نیروی بازدارنده در خطوط تماس است؛ نمادی از نگهبانی هوشیار و پیوند دائمی ابزارهای قدرت که پیش از شلیک نخستین گلوله، هیبت و آمادگی‌اش محاسبات متجاوز را فلج می‌سازد. افزون بر این، خداوند متعال در آیه ۲۵۱ سوره بقره فلسفه رویارویی را چنین بیان می‌کند: «وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ». این منطق متعالی، دفع را نه تنها یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای جلوگیری از فساد زمین می‌داند و تهاجم دشمن را با سیلی سخت بازدارندگی پاسخ می‌دهد.
نخستین سنگ‌بنای گذار از پدافند منفعل در مکتب دفاعی امام خمینی(ره) کار گذاشته شد. ایشان با پیوند زدن امنیت به ایمان و کشاندن توده‌های مردم به میدان نبرد، ماهیت رویارویی را متحول کرد. عملیات طریق‌القدس با قطع شریان تدارکاتی دشمن، عملیات فتح‌المبین با درهم‌ کوبیدن تمرکز لشکرهای بعث و سرانجام عملیات بیت‌المقدس با عبور جسورانه از کارون، نشانه‌های درخشان دفاع متحرک بودند. رزمندگان منتظر فرمان و حمله بعدی ارتش متجاوز نماندند، بلکه با کشاندن خطوط درگیری به عمق مواضع دشمن، موازنه میدان را تغییر دادند. این الگو به ما آموخت که دفاع، نه تنها در نقطه برخورد، بلکه در نقطه تصمیم دشمن شکل می‌گیرد.
در تحول راهبردی دهه‌های اخیر، این اندیشه در نبردهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه به بلوغ تازه‌ای رسید. در این کارزارها، دفاع متحرک دیگر به معنای جابه‌جایی یگان‌های زمینی نیست؛ بلکه به معنای «سرعت در انتقال تهدید به مبدأ تجاوز» است. تفاوت اساسی اینجاست که در دفاع ایستا، دشمن تعیین‌کننده زمان و شدت درگیری است اما در بازدارندگی فعال، جمهوری اسلامی با ضربات دقیق و غیرقابل پیش‌بینی، الگوی محاسباتی دشمن را برهم می‌زند. در واقع، ما با تغییر زمین بازی، دشمن را در موقعیتی قرار دادیم که هرگونه خطای محاسباتی، به جای امتیازگیری، منجر به فروپاشی ارکان حیاتی‌اش می‌شود.
این اندیشه راهبردی با درس‌آموزی از دفاع هشت‌ساله، در منظومه فکری رهبر انقلاب به راهبرد فراگیر قوی ‌شدن و بازدارندگی فعال بدل شد. در نبردهای اخیر، رژیم صهیونیستی کوشید با ضربات غافلگیرکننده اطلاعاتی و ترور، ابتکار میدان را در دست بگیرد. پاسخ جمهوری اسلامی نشان داد پدافند نوین به مرزهای خاکی محدود نمی‌شود. اجرای عملیات‌های ترکیبی، شلیک دقیق موشک‌ها و پهپادها و هدف‌گیری پایگاه‌های راهبردی متخاصم، صورت تکامل‌یافته همان دفاع متحرک در عصر نبردهای مدرن است.
در نبرد نخست، تهدید در قالب هجوم زمینی روی داد و پاسخ با عملیات‌های میدانی داده شد. در نبردهای اخیر، تهاجم در قالب تهدیدات هوایی، سایبری و تروریستی پیگیری شد؛ در نتیجه بازدارندگی فعال نیز از محدوده خاکریزها فراتر رفت و مستقیما اتاق‌های فرمان و زیرساخت‌های نظامی متجاوز را نشانه گرفت. پیام عملی ایران روشن بود که اگر متجاوز شرارت را آغاز کند، پایان درگیری و ابعاد پاسخ در اختیار او نخواهد بود.
بازدارندگی فعال، خروج از انفعال مبتنی بر تهدید است. ما امروز در نقطه‌ای ایستاده‌ایم که امنیت را نه در سایه توافقات دیپلماتیک یا موازنه قدرت‌های بزرگ، بلکه در تولید قدرت بازدارنده جست‌وجو می‌کنیم. این یعنی اگر دشمن بخواهد امنیت ما را خدشه‌دار کند، باید بداند که هزینه این اقدام نه در مرزهای ما، بلکه در عمق استراتژیک خودش پرداخت خواهد شد. این همان تفاوت میان حفاظت از مرز و حفاظت از موجودیت است. تهاجم راهبردی در بطن منطق دفاعی، خط پدافند را از لبه مرزهای جغرافیایی به عمق اتاق فکر و محاسبات متجاوز منتقل می‌کند. این حقیقت، همان جوهره نام‌گذاری ایستادگی دیروز و نبردهای امروز به دفاع مقدس است؛ دفاعی هوشمند و پویا که برای پاسداری از استقلال کشور، نه تنها راه تجاوز را سد می‌کند، بلکه ابزار و فرصت و ابتکار عمل را به تمامی از دام محاسبات دشمن خارج می‌کند. ما امروز در حال بازتعریف قواعد نبرد در جهان هستیم؛ جایی که دفاع، دیگر یک واکنش نیست، بلکه ابزاری برای فلج کردن اراده متجاوز، پیش از آغاز هرگونه اقدامی است.