آگاه: هنرهای تجسمی یکی از عرصه‌های هنری در کشور ما به شمار می‌رود که در مقایسه با دیگر هنرها امکان بروز و واکنش سریع به رویدادها را دارد؛ اما غالباً در قیاس با هنرهایی چون سینما و موسیقی، کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. در این گزارش، می‌کوشیم بخشی از روند رویدادهای هفته گذشته را بازگو کنیم.

سیزدهمین دوسالانه سرامیک کلید خورد
هفته گذشته، هیئت انتخاب سیزدهمین دوسالانه ملی سرامیک ایران، با اعلام کورش آریش دبیر سیزدهمین دوسالانه هنر سرامیک ایران معرفی شدند.
بر این اساس، بهزاد اژدری، مرضیه تقیخانی، نفیسه خلج، زروان روحبخشان، هادی محبعلی و مهران هوشیار، هیئت انتخاب سیزدهمین دوسالانه ملی سرامیک ایران را تشکیل می‌دهند. بر اساس فراخوان دوسالانه، پذیرش و انتخاب آثار در دو مرحله انجام می‌پذیرد. در مرحله اول، تصاویر آثار بررسی می‌شود و در صورت پذیرش، در مرحله دوم، اصل آثار به دبیرخانه ارائه و انتخاب نهایی انجام خواهد شد. مهلت ثبت نام در سایت ۲salane.ir تا روز ۲۸ مهر تمدید شده است.

از هنرمندان بسیجی تجلیل به عمل آمد
در هفته‌ای که گذشت، همزمان با فرا رسیدن «هفته هنری بسیج» و سالروز صدور پیام بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) به هنرمندان در سال ۱۳۶۷، مراسم گرامیداشتی به مناسبت روز بسیج هنرمندان کشور در حسینیه جماران برگزار شد.
حامد شب‌خیز، رئیس سازمان بسیج هنرمندان کشور در این مراسم ضمن ارائه گزارشی از فعالیت‌های این مجموعه گفت: تغییراتی در رابطه با برنامه‌های سازمان بسیج هنرمندان انجام داده بودیم اما ایام جنگ رمضان و شهادت رهبر شهید انقلاب و ایام سوگواری رهبر انقلاب اسلامی، این برنامه‌ها را به تاخیر انداخت اما از امروز به مناسبت «هفته هنری بسیج» برنامه هایی را انجام خواهیم داد که یکی از آنها جایزه ویژه‌ای در حوزه فعالیت هنرمندان بسیجی است و امیدوارم بتوانیم این برنامه‌ها را در قالب رویدادهای ۱۰ روزه برگزار کنیم. ما در راستای عمل به پیام تاریخی حضرت امام خمینی(ره) خطاب به هنرمندان در سال ۶۷ که توسط رهبر شهیدمان ادامه پیدا کرد و به فضل پروردگار با رهنمودهای رهبر عزیزمان آقا سیدمجتبی خامنه‌ای با قدرت پیش می‌رود تلاش خود را انجام می‌دهیم تا بتوانیم در راه توسعه هنر انقلابی و هنر متعهد فعالیت هایی را با همراهی هنرمندان عزیزمان انجام دهیم.
در این مراسم، همچنین، حکم مجتبی قانونی دبیر دوسالانه خوشنویسی و هنرهای تجسمی بسیج اهدا شد.

تمدید نمایشگاه موزه هنرهای معاصر
در هفته‌ای که گذشت، اعلام شد نمایشگاه «این صورت باقی» در موزه هنرهای معاصر تهران تا ۱۷ مهر ۱۴۰۵ تمدید شد و پذیرای بازدیدکنندگان خواهد بود.
در هفته گذشته همچنین، نشست تحلیلی «۶ آلبوم تاریخی از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران» همزمان با برپایی نمایشگاه عکس «این صورت باقی»، در کتابخانه موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد. نشستی که در آن، ۶ آلبوم تاریخی گنجینه موزه، نه صرفاً به‌عنوان مجموعه‌ای از عکس‌های به‌جامانده از گذشته، بلکه به‌مثابه اسنادی تصویری برای بازخوانی تاریخ اجتماعی، فرهنگی و مناسبات ایران با جهان در دوره قاجار مورد بررسی قرار گرفت.
بابک مفیدی، معمار و پژوهشگر و مدیر جلسه، با تاکید بر اهمیت آلبوم به‌عنوان یک کلیت تاریخی، توجه را از «عکس منفرد» به «مجموعه عکس‌ها» معطوف کرد. از منظر او، آنچه یک آلبوم را به سندی تاریخی بدل می‌کند، تنها سوژه هر تصویر نیست؛ بلکه ترتیب تصاویر، شیوه انتخاب و گردآوری آنها، هویت گردآورنده، زمان شکل‌گیری مجموعه و حتی مسیری که آلبوم برای رسیدن به ایران طی کرده است، همگی بخشی از روایت پنهان آن را شکل می‌دهند.
مفیدی با اشاره به پیدایش و گسترش عکس‌های «کارت ویزیتی» در اروپا از میانه قرن نوزدهم، به تحولی پرداخت که عکاسی را از تجربه‌ای شخصی و محدود، به پدیده‌ای اجتماعی و کالایی فرهنگی بدل کرد. امکان تکثیر گسترده تصاویر، زمینه شکل‌گیری فرهنگ خرید، مبادله و گردآوری عکس را فراهم آورد و آلبوم‌ها به محل گردآمدن تصاویری تبدیل شدند که در مسیرهای مختلف میان اروپا، عثمانی، ایران و دیگر نقاط جهان در گردش بودند. به این ترتیب، آلبوم‌های تاریخی را می‌توان ردپایی از شبکه گسترده گردش تصویر و شکل‌گیری نگاه تازه ایرانیان به جهان دانست.
رضا شیخ، پژوهشگر تاریخ عکاسی، با تمرکز بر روش‌شناسی مطالعه آلبوم‌های تاریخی، بر تفاوت اساسی میان خوانش یک عکس منفرد و مطالعه یک آلبوم تاکید کرد و گفت: آلبوم امکان همنشینی تاریخ خرد و تاریخ کلان را فراهم می‌کند؛ زیرا در کنار محتوای هر تصویر، ترتیب قرارگیری عکس‌ها، انتخاب و حذف تصاویر و حتی ویژگی‌های مادی آلبوم نیز می‌تواند اطلاعاتی درباره جامعه، طبقه اجتماعی، سلیقه و شیوه مواجهه مخاطبان با عکاسی در اختیار پژوهشگر قرار دهد. از این منظر، آلبوم نه ظرفی برای نگهداری عکس‌ها، بلکه خود بخشی از تاریخ عکاسی است.
همچنین، امین آریان‌راد، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، به تصاویر دانشجویان ایرانی اعزام‌شده به فرانسه در دوره ناصری پرداخت و این تصاویر را در بستر تاریخ اعزام دانشجویان ایرانی به اروپا بررسی کرد.
داریوش رحمانیان پژوهشگر تاریخ و سردبیر مجله «مردم‌نامه»، با طرح مفهوم «تاریخ دیدمانی»، بر ضرورت خواندن تصویر به‌عنوان یکی از منابع تاریخ تاکید کرد و با مقایسه آلبوم‌های عثمانی و ژاپنی، تفاوت در انتخاب سوژه‌ها و شیوه بازنمایی جوامع را مورد توجه قرار داد و پرسش‌هایی درباره چگونگی ورود تصاویر سرزمین‌های مختلف به ایران، سازوکار گردش آنها، مخاطبانشان و نقش احتمالی این تصاویر در شکل‌گیری تصور ایرانیان از جهان مطرح کرد.
در مجموع، این نشست نشان می‌دهد که ۶ آلبوم تاریخی گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران، تنها مجموعه‌هایی از تصاویر متعلق به گذشته نیستند؛ بلکه خود، روایت‌هایی چندلایه از تاریخ عکاسی، مناسبات اجتماعی و فرهنگی، گردش تصویر و چگونگی شکل‌گیری نگاه ایرانیان به جهان هستند. آلبوم‌ها در این خوانش، همچون حافظه‌ای تصویری، بخشی از تاریخ مواجهه جامعه ایرانی با جهان مدرن را در میان عکس ها، ترتیب صفحات و ردپای نگاه انسان‌های یک دوره حفظ کرده‌اند.

روایت دفاع در موزه عکاسخانه
در هفته‌ای که گذشت، موزه عکسخانه شهر به مناسبت آغاز هفته دفاع مقدس، نمایشگاه گروهی عکس «روایت دفاع» را با ارائه ۱۵ قطعه عکس از تصاویر اتحاد و همدلی رزمندگان و نیروهای نظامی ایران در خطوط مقدم جنگ تحمیلی برگزار شد.
این آثار از آرشیو عکس‌های انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس انتخاب شده‌اند. محسن شاندیز، یوسف کوره‌پز، سعید صادقی، یونس ذاکری، جلیل دوروزی، حمزه رازدشت، یونس گرامی، عبدالله باقری، سعید تقی‌پور و جهانگیر رزمی عکاسان این نمایشگاه هستند.