آگاه: در تلآویو نیز ائتلاف نتانیاهو با ۵۳ کرسی در برابر ۴۸ کرسی مخالفان، به ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل یک دولت مستقر نرسید و نخستوزیر در غیاب اکثریت، با شکافی عمیق میان اختیار رسمی و توان سیاسی روبهروست. واشنگتن با کنگرهای مهارکننده روبهروست و تلآویو با بنبستی شکننده در پارلمان. در چنین وضعی، وسوسه میدان جنگ میتواند به راهی برای فرار از فشار داخلی تبدیل شود و پرسش اصلی این است که چه مسیری را برمیگزینند؛ گسترش تنش، عقبنشینی زیر نقاب توافق یا ادامه فشار اقتصادی و ناامنیهای محدود.
فرار به جلو
نخستین مسیر پیش روی واشنگتن و تلآویو، فرار به جلو از راه تشدید تنش است. دولت آمریکا با از دست دادن پشتوانه یکدست کنگره، برای حفظ ابتکار عمل ممکن است به نمایش قدرت خارجی و افزایش فشار بر رقیب روی بیاورد. در تلآویو نیز دولتی که به اکثریت نرسیده، بیش از گذشته به بحران امنیتی برای حفظ انسجام ائتلاف نیاز پیدا میکند. در چنین شرایطی، تهدید خارجی میتواند موقتا اختلافهای داخلی را زیر سایه ببرد و به رهبران فرصت دهد خود را در جایگاه تصمیمگیرندهای مقتدر نشان دهند. با این حال، این مسیر با موانع جدی روبهروست. جامعه آمریکا از هزینههای درگیری تازه استقبال نمیکند و کنگره دموکرات میتواند دامنه تصمیمهای پرهزینه دولت را محدود کند. در تلآویو نیز تشدید جنگ، اگر به دستاوردی روشن نرسد، همان ائتلاف شکننده را با شکافهای تازه روبهرو میکند. بنابراین، فرار به جلو بیش از آنکه راهحلی پایدار باشد، تلاشی پرریسک برای خریدن زمان و بازسازی موقعیت سیاسی است.
عقبنشینی زیر نقاب توافق
مسیر دوم، عقبنشینی تاکتیکی پشت نقاب توافق است. واشنگتن با کنگرهای که در کنترل حزب رقیب قرار دارد، نمیتواند منابع مالی نامحدودی برای جنگهای فرسایشی هزینه کند. ترامپ ناچار است برای اثبات کارآمدی خود، به دستاوردهای دیپلماتیک هم فکر کند. تلآویو نیز زیر بار کمبود کرسیهای پارلمانی و هزینههای نظامی، به نقطهای رسیده که ادامه نبرد بیحساب میتواند ائتلاف حاکم را فرسودهتر کند. در چنین وضعی، توافق مشروط یا آتشبسی مدیریتشده میتواند ابزاری برای پوشاندن عقبنشینی از اهداف اولیه باشد. این راهبرد هرچند فشار فوری میدان را کاهش میدهد، اما با مخالفت جریانهای تندرو در آمریکا و سرزمینهای اشغالی روبهروست، جریانهایی که هر عقبنشینی را به معنای از دست رفتن دستاوردها میدانند. از اینرو، توافق احتمالی الزاما به معنای تغییر راهبرد نیست، بلکه ممکن است فقط وقفهای حسابشده برای کاهش هزینهها، ترمیم موقعیت داخلی و آماده شدن برای مرحله بعد باشد.
فشار اقتصادی و لایههای پنهان
مسیر سوم، ادامه فشار اقتصادی و جنگ روانی، بدون ورود به جنگ مستقیم است. واشنگتن میتواند با تکیه بر تحریمها، محدود کردن منابع مالی و فشارهای دیپلماتیک، هزینههای رویارویی را به طرف مقابل منتقل کند، بیآنکه خود را درگیر جنگی تازه و پرهزینه سازد. این گزینه برای دولتی که با کنگرهای مهارکننده روبهروست، کنترلپذیرتر از یک عملیات نظامی گسترده به نظر میرسد. در تلآویو نیز فشار اقتصادی و امنیتی میتواند جایگزین جنگی شود که ادامه آن، هم به اقتصاد آسیبدیده و هم به ائتلاف شکننده حاکم فشار بیشتری میآورد.
در کنار این فشارها، امکان بهرهگیری از جنگ روانی، تحریک ناامنیهای محدود و فعالسازی شبکههای پنهان نیز وجود دارد. این اقدامات ممکن است در ظاهر کمهزینهتر از جنگ مستقیم باشند، اما اگر به نتیجه ملموسی نرسند، اعتبار تهدیدکنندگان را کاهش میدهند و دامنه فشار را آشکارتر میکنند. بنابراین، فشار اقتصادی و امنیتی راهی سریع برای خروج از بنبست نیست، بلکه راهبردی فرسایشی است که نتیجه آن به تابآوری ایران و توان واشنگتن و تلآویو برای حفظ اجماع داخلی بستگی دارد.
محاسبه در وقت اضافه
آنچه از کنار هم گذاشتن این سناریوها آشکار میشود، این است که بنبست واشنگتن و تلآویو فقط انتخاباتی نیست. ریشه آن در فاصله میان اهداف اعلامشده و واقعیت میدان است. بازیگرانی که در چنین تنگنایی گرفتار میشوند، همیشه از موضع قدرت تصمیم نمیگیرند و ممکن است از سر استیصال به قمارهای پرریسک روی بیاورند.
ایران در برابر این وضعیت، کاهش تنش و دیپلماسی فعال را فرصتی برای مدیریت بحران میداند، اما آن را پایان تهدید تلقی نمیکند. هر توافق نمایشی را با هوشیاری میسنجید و هر فشار اقتصادی، جنگ روانی یا ناامنی محدود، پاسخی مسئولانه و حسابشده مدیریت میکند. این هوشیاری در کنار اقتدار سیاسی و توان دفاعی رو به افزایش ایران، محاسبه طرف مقابل را دشوارتر کرده است. پشتوانه این قدرت، رهبری هوشمندانهای است که در بزنگاهها میان صیانت از امنیت کشور، حفظ عزت ملی و گشودن راه گفتوگو توازن برقرار میکند و پیوند مردم با این مسیر، سرمایهای نیست که دشمن بتواند بهآسانی آن را بشکند. بازی در وقت اضافه ادامه دارد، اما ابتکار عمل در اختیار بازیگری قدرتمند است که هم راه گفتوگو را میشناسد و هم برای دفاع از امنیت خود آماده است.
نظر شما