سقوط یا ایستادگی؟

دوم سپتامبر ۱۹۴۵ بر عرشه ناو جنگی میسوری، امضای سند تسلیم بی قید و شرط ژاپن نه فقط پایان رسمی جنگ جهانی دوم، بلکه سرآغاز نظمی نوین مبتنی بر پذیرش هژمونی مطلق واشنگتن بود؛ نظمی که در آن اراده ابرقدرت پیروز از مسیر بمباران اتمی و ارعاب حداکثری بر ملت مغلوب تحمیل شد. دهه‌ها بعد، ساختار محاسباتی کاخ سفید همچنان در سودای بازتولید همان الگوی تسلیم‌سازی حرکت می‌کند و رفتار روسای جمهور ایالات متحده در مواجهه با کانون‌های استقلال‌طلب، بازتابی از همان پارادایم تاریخی است. با این حال، تحولات میدانی در خاورمیانه و ناکامی سیاست‌های مشترک واشنگتن و رژیم صهیونیستی در برابر جمهوری اسلامی ایران، پرده از گسستی عمیق میان دو انگاره برداشت: خطای راهبردی تسلیم به بهانه پایان هزینه‌ها و ظهور عقلانیت مقاومت که موازنه بقا و کرامت ملی را فراتر از محاسبات مادی تسلیحات بازتعریف کرد.

معماری قدرت در عصر گذار

پیام بیشکک برای آینده چندقطبی جهان

از شهریور ۲۰ تا امروز؛ جامعه ایران چگونه تاب می‌آورد؟

جنگ همیشه فقط در میدان نبرد اتفاق نمی‌افتد

سوم شهریور ۱۳۲۰، ایران در میانه جنگ جهانی دوم کشوری بی‌طرف بود؛ اما بی‌طرفی نتوانست مانع ورود ارتش‌های شوروی و بریتانیا به خاک ایران شود. حمله از شمال، جنوب و غرب آغاز شد و ارتش ایران پس از سه روز عملا توان ادامه مقاومت سازمان‌یافته را از دست داد. ششم شهریور دولت دستور ترک مخاصمه داد و ۲۲ روز بعد، رضاشاه از سلطنت کناره‌گیری کرد.۸۵ سال بعد، ایران بار دیگر جنگ را تجربه می‌کند؛ اما این بار تصویری که در برابر ماست، اگرچه با فشار اقتصادی، گرانی، نگرانی و خسارت همراه است، با جامعه ایران در نخستین سال‌های اشغال قابل قیاس نیست.

درنگی بر تطور رسالت روزنامه‌نگاری بحران و مقاومت

راویان مقاومت

مرضیه کیان، خبرنگار: «محمود صارمی هستم، خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی در مزارشریف؛ اینجا محل کنسولگری ایران است، مزارشریف به دست طالبان سقوط کرده...» این جملات بریده، تنها مخابره یک خبر ساده نبود؛ پرده اول از نمایشنامه‌ای مستند بود که در آن، راوی به نقطه مرکزی درام تبدیل می‌شد.

خوانشی بر دکترین مقاومت امامین انقلاب اسلامی و بازتاب آن بر جامعه جهانی

یک رخداد نوظهور

شهرها بستر اصلی احیای اقتصادی هستند

بازسازی اقتصادی با محوریت شهرها

 رضا کشاورز، پژوهشگر شهری: پایان جنگ، آغاز مرحله‌ای تازه برای بازسازی کشور است؛ مرحله‌ای که بیش از هر چیز در شهرها خود را نشان می‌دهد. زیرساخت‌های شهری، اقتصاد محلی، خدمات عمومی و کیفیت زندگی شهروندان از نخستین حوزه‌هایی هستند که تحت تاثیر جنگ قرار می‌گیرند و در دوره پساجنگ نیازمند بازسازی و نوسازی‌اند.

زنی که از سوگ، ساختن را آموخت

توران میرهادی، مادر آموزش نوین و از ایستاده‌ترین چهره‌های فرهنگی معاصر ایران، زنی بود که سوگ‌های عمیق شخصی را به پیروزی‌های ماندگار جمعی پیوند زد. او با پایه‌گذاری مدرسه فرهاد و شورای کتاب کودک، ماموریتی بزرگ را در تاریخ آموزش این مرز و بوم رقم زد و به نمادی از سرسختی، امید و استمراری بی‌تزلزل تبدیل شد. به مناسبت سالروز تولد او، با احسان ناظم‌بکایی به گفت‌وگو نشسته‌ایم. او روزنامه‌نگار، پژوهشگر و مستندنگار و نویسنده مجموعه ۲۵ جلدی «متولد تهران» است که قلمش بیش از هر چیز به ثبت تاریخ شفاهی و زیست‌نامه‌نویسی چهره‌های اثرگذار معاصر اختصاص دارد.

بررسی ابزارهای حقوقی پیگیری تخریب آثار فرهنگی در مخاصمات مسلحانه

پاسداری بین‌المللی از تمدن

تخریب میراث فرهنگی در جنگ تنها از بین رفتن چند بنا، محوطه تاریخی یا اثر هنری نیست؛ بلکه ضربه‌ای به حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و سرمایه مشترک بشری محسوب می‌شود. از همین رو، جامعه جهانی طی دهه‌های گذشته مجموعه‌ای از قواعد حقوقی، کنوانسیون‌ها و سازوکارهای بین‌المللی را برای حفاظت از میراث فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه ایجاد کرده است. با این حال، تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد که میان وجود این ظرفیت‌های حقوقی و امکان بهره‌گیری عملی از آنها فاصله‌ای قابل توجه وجود دارد.

در مراسم رونمایی از کتاب «مادر عراقی من» مطرح شد

هر رمان باید از دل یک سوال شکل بگیرد

علی‌ الله‌سلیمی، نویسنده کتاب‌های دفاع مقدس و منتقد ادبی در آیین رونمایی از کتاب «مادر عراقی من» ضمن قدردانی از برگزارکنندگان مراسم و دست‌اندرکاران انتشار کتاب گفت: خوشحالم که بار دیگر کتاب، بهانه‌ای شده تا دور هم جمع شویم و درباره کتاب، ادبیات و موضوع مهم شهدای غریب دوران اسارت صحبت کنیم. در شرایط فعلی بازار نشر، انتشار کتاب کار ساده‌ای نیست و جا دارد از جناب آقای گنجی و همکارانشان در نشر شاهد بابت انتشار این اثر تشکر کنم. همچنین باید به آقای اکبر خوردچشم خدا قوت گفت؛ ایشان از دوستان قدیمی و از نویسندگان فعال و خوش‌قلم هستند و آثار متنوعی از ایشان خوانده‌ام.

فرهنگ و هنر ملی ایران در اندیشه انقلاب اسلامی

احیای هنر ملی

فرهنگ و هنر ملی ایران در ساحت اندیشه ایرانشهری طبق چارچوب مشخصی بازخوانی و بازنمایی می‌شود.

نگاهی به اهمیت روایت‌سازی از حضور مردم در تاریخ معاصر

آن‌سوی حادثه

در لحظه‌های بحران، آنچه بیش از همه دیده می‌شود خبرهای فوری، تصمیم‌های بزرگ و تحولات امنیتی است. اما در پشت این صحنه پرهیاهو، لایه‌ای عمیق‌تر از واقعیت اجتماعی جریان دارد که اغلب کمتر به آن توجه می‌شود؛ رفتار مردم.

می‌سازمت ایران...

جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم اسرائیل علیه کشورمان، زخم‌های عمیقی بر پیکر اقتصاد، جامعه و روح ملی ما وارد کرد. اما آتش‌بس نه پایان ماجرا، بلکه آغاز فصل تازه‌ای است: فصل امیدآفرینی و سازندگی. اگر در دوران جنگ، مقاومت و ایستادگی لازم بود، اکنون امید و کار سازنده، ضرورت حیاتی ماست.

چند توصیه برای این روزها

بزرگ‌ترین قدرت بازدارندگی ایران‌زمین، مردم آن است

۴۰ روز رویارویی نظامی میان ایران با اسرائیل و ایالات متحده، با تمام فراز و نشیب‌های تاریخی‌اش پشت سر گذاشته شد تا ادامه نبرد در میدان دیپلماسی پی گرفته شود. آتش‌بس شکننده‌ای که اکنون بر میدان سایه‌افکنده، بیش از آنکه پایان درگیری باشد، آغاز مرحله‌ای تازه در معادلات منطقه‌ای و درونی ایران است. مهم‌ترین پرسش این که در ادامه مسیر چه‌باید کرد؟!

آثار شوک عدم اطمینان پس از بحران‌ها

چگونه ترس جمعی، اقتصاد را فلج می‌کند؟

هنگامی که جنگ بر یک کشور سایه می‌افکند، پدیده‌ای اقتصادی-روانشناختی به نام شوک عدم اطمینان (Uncertainty Shock) بروز می‌کند. اقتصاددانان این مفهوم را یکی از قدرتمندترین عوامل اختلال در رفتار مصرف‌کننده می‌دانند: آینده ناگهان نامعلوم می‌شود، ریسک‌های پیش‌بینی‌ناپذیر افزایش می‌یابد و خانوارها به‌طور غریزی به «پس‌انداز احتیاطی» (Precautionary Saving) روی می‌آورند. حتی اگر درآمد فعلی تغییر نکرده باشد، مردم مصرف را کاهش می‌دهند، خریدهای روزمره را به تعویق می‌اندازند، تصمیم‌های بلندمدت (از خرید خانه تا عروسی) را متوقف می‌کنند و ذهن جمعی جامعه پیام ساده‌ای دریافت می‌کند: «احتیاط کن، نگه دار، صبر کن.»

نگاهی به تاریخچه حمله به مراکز علمی

ما بیدی نیستیم که با این بادها بلرزیم

از ابتدای جنگ، پروپاگاندای رسانه‌ای دشمن، مرتب روی این موضوع مانور می‌داد که ما با مردم غیرنظامی کاری نداریم،‌ اما چیزی از جنگ نگذشته بود که این دروغ برملا شد و تصاویر منتشر شده از حملات دشمن دست جنایتکاران را رو کرد. کمی پس از گذشت جنگ، تمرکز حمله روی مراکز عملی و پژوهشی زیاد شد و خصوصا در روزهای اخیر حمله به دانشگاه‌های مطرح کشورمان مثل دانشگاه صنعتی شریف، علم و صنعت و شهید بهشتی اتفاق افتاد. این اولین بار نیست که در جنگی، مشخصا علم مورد هدف قرار بگیرد؛ با نگاهی به تاریخ جنگ می‌بینیم که دشمن هروقت عاجز شده سراغ حذف علوم و آگاهی رفته است.

ضرر هنگفتی که آمریکا از جنگ با ایران کرد

پایان افسانه پترودلار با جنگ سوم تحمیلی

جنگ تحمیلی سوم سبب شده ایران اسلامی بر غنای موقعیت ژئوپلیتیکی خود بیفزاید و شریان انرژی در دنیا را کنترل کند. با سیطره قانونی ایران بر تنگه هرمز، افسانه پترودلار فروریخته است.

۱۰ کتاب خواندنی برای روزهای جنگ به پیشنهاد احمد دهقان

از فالاچی تا همینگوی

جنگ، هولناک‌ترین حادثه‌ای است که یک نفر می‌تواند در زندگی‌اش تجربه کند. و این گفته موراکامی کاملا درباره آدم‌هایی که جنگ را تجربه کرده‌اند، صدق می‌کند: «وقتی طوفان تمام می‌شود، یادت نمی‌آید چطور از آن گذشتی، چطور جان سالم به در بردی، حتی مطمئن نیستی که طوفان واقعا شده باشد! اما یک چیز مسلم است، وقتی از طوفان بیرون آمدی، دیگر همان آدم سابق نیستی، همان آدمی که قدم در درون طوفان گذاشته بود...»

ناهنجاری سخت روابط بین الملل

جهان در بی‌نظم‌ترین وضعیت ممکن گرفتار «آنارشی تهاجمی» قدرت‌های بزرگ شده است؛ وضعیتی که چهارگوشه جهان را به نقطه انفجار و گداخت غیرقابل کنترل می‌کشاند. ظرف حداقل یک دهه اخیر شکل و فرم تقابل‌های کلان و خرد در عرصه روابط بین‌الملل و سیستم‌های منطقه‌ای به جعبه‌های پاندورا تبدیل شده است که جنگ‌های بدون نقطه پایان را رقم می‌زند.

به بهانه حمله به دانشگاه جنگ

از دانشگاه جنگ، قدیمی‌ترین دانشگاه نظامی ایران چه می‌دانیم؟

سحرگاه ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ دانشگاه جنگ واقع در میدان حر مورد حمله آمریکا و اسرائیل قرار گرفت. این دانشگاه ساختمانی قدیمی است که در فهرست آثار تاریخی ایران ثبت شده است. همچنین در این ساختمان در حال حاضر انتشارات دانشگاه دافوس قرار دارد.

روز پنجم نبرد مقدس ایرانیان با متجاوزان آمریکایی ـ صهیونیستی

چشمان شیاطین کور شد

چهارشنبه روز پنجم نبرد مقدس فرزندان امام خامنه‌ای شهید و عزیز با آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها بود. در این روز نیز موازنه جنگ به نفع جبهه حق، برتری داشت.

روایتی از عمر بی‌بدیل علامه دهخدا به بهانه هفتادوهفتمین سالروز درگذشت او

مردی که زبان یک ملت را نجات داد

هفتم اسفند در تقویم فرهنگی ایران، تنها یادآور سالگرد درگذشت یک محقق نیست؛ بلکه روز بزرگداشت مردی است که هویت زبانی یک ملت را از تندبادهای فراموشی حفظ کرد. علامه علی‌اکبر دهخدا که در هفتم اسفند ۱۳۳۴ خورشیدی چشم از جهان فروبست، شخصیتی چندوجهی و بی‌نظیر داشت. او نه تنها یک لغت‌شناس بی‌بدیل، بلکه یک سیاست‌مدار آگاه، روزنامه‌نگاری شجاع و از پایه‌گذاران اصلی نثر نوین فارسی بود. اهمیت بنیادین دهخدا در تاریخ معاصر ایران از آن جهت است که او توانست گذار فکری جامعه از استبداد سنتی به مشروطه‌خواهی را با کلمات رهبری کند و پس از سرخوردگی از بی‌وفایی‌های عرصه سیاست، انرژی انقلابی و بی‌نهایت خود را صرف بنای کاخی از واژگان کرد که تا قرن‌ها پناهگاه زبان مادری ایرانیان خواهد بود.

آلمان؛ حامی همیشگی تروریسم

توحش ژرمنی

آلمان به‌عنوان مسبب اصلی و آغازگر دو جنگ جهانی مرگبار که مسئولیت سنگین مرگ میلیون‌ها نفر را بر شانه‌های برلین قرار داده است، به‌اصطلاح صلح ژرمنی خود را با تسریع حرکت چرخ‌های ماشین جنایت در شکل‌های مختلف بر جهان تحمیل می‌کند.

تحلیل شاخص‌های افول اجتماعی غرب ۲۰۲۵–۲۰۱۵

سقوط به‌سوی بی‌اعتمادی

افول اجتماعی را می‌توان همزمان به‌عنوان واقعیت آماری و فرآیند معنایی فهم کرد؛ واقعیتی که نه از بیرون بلکه از درون ساختار تمدن‌ها زاده می‌شود. در دهه اخیر، نشانه‌های این افول در شهرهای غربی به‌صورت رشد بی‌رویه نابرابری، افزایش انزوا و فرسایش مشروعیت نهادی پدیدار شده است.

به مناسبت سالروز راه‌اندازی نخستین بوک‌موبیل

کتابخانه‌های سیار، ناجی مطالعه

کتابخانه سیار یا بوک موبیل به عنوان یک وسیله نقلیه مجهز به قفسه‌های کتاب، مواد خواندنی متنوع (از داستان کودک تا کتاب‌های بزرگسال، مجله، کتاب صوتی، منابع دیجیتال، کامپیوترها، تبلت‌ها و امکانات اینترنت)، از قرن نوزدهم تاکنون برای رساندن خدمات کتابخانه‌ای به مناطق دورافتاده، روستایی، حاشیه‌ای، محروم و حتی جوامع آسیب‌دیده از جنگ یا بلایای طبیعی به کار گرفته شده است.

چرا آمریکا می‌خواهد ایران را ببلعد؟

از جهان‌خواری تا بلعیدن ایران

با بررسی مقاطع مختلف تاریخی در خواهیم یافت که در هر دوره نظمی بر جهان حاکم بوده است. نظم معاصر ما نظم آمریکایی است. این نظم پس از جنگ جهانی دوم تثبیت شد و از انگلستان به آمریکا منتقل شد. بله، جنگ‌ها نظم‌ساز هستند. همانطور که ترامپ در نشست داووس هم صریحا اشاره کرد که: اگر ما نبودیم شما باید ژاپنی یا آلمانی حرف می‌زدید!

آینده‌شناسی رفتار آمریکا و الگوی ترامپ

سرنوشت فرعونی

بیان صریح رهبر انقلاب مبنی بر اینکه هدف نهایی آمریکا «بلعیدن ایران» است، نه یک گزاره احساسی بلکه یک جمع‌بندی راهبردی مبتنی بر تجربه بیش از چهار دهه مواجهه مستقیم و غیرمستقیم با ایالات متحده است.

امید، لازمه گذر از هراس‌آفرینی

جامعه ایران در آستانه تغییر روانی

جامعه انسانی، همچون موجودی زنده و پویا، برای ادامه حیات، پیشرفت و تاب‌آوری در برابر چالش‌ها به امید نیاز دارد، نیرویی که فراتر از احساس فردی، به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل انسجام و حرکت جمعی عمل می‌کند. امید، آن سوخت نامرئی است که افراد را به تلاش برای ساختن آینده‌ای بهتر ترغیب می‌کند، همکاری را ممکن می‌سازد و نوآوری را برمی‌انگیزد. بدون آن، انگیزه پیگیری اهداف مشترک رنگ می‌بازد و جامعه در معرض رکود، انزوا و حتی فروپاشی قرار می‌گیرد.

تحلیل ساختاری فتنه دی ۱۴۰۴؛ از نارضایتی معیشتی تا پروژه براندازی سازمان‌یافته

دشمن به دنبال چه بود؟

تحلیل وقایع سیاسی، به ویژه کنش‌های اجتماعی-امنیتی نظیر آنچه در دی‌ ۱۴۰۴ رخ داد، مستلزم عبور از سطح‌نگری و اتخاذ رویکردی چندبعدی است.

الگوی اقتصادی خانوارهای ایرانی برای گذر از بحران مالی

تاریخچه تورم و بقا

محمد علی بیگی ـ خبرنگار: در طول بیش از یک قرن گذشته، الگوی اقتصادی خانوارهای ایرانی – یعنی رفتار روزمره میلیون‌ها نفر مردم عادی در زمینه مصرف، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری کوچک و مقابله با فشارهای مالی – مسیری پرتلاطم و عمدتا دفاعی را پیموده است که به شدت تحت تاثیر عوامل کلان مانند درآمدهای نفتی، تغییرات سیاسی، جنگ‌ها، تحریم‌های بین‌المللی، سیاست‌های پولی ناپایدار و نوسانات ارزی قرار داشته است.

آمریکای جنوبی حیاط خلوت آمریکا نیست

ترامپ و دکترین مونرو؛ نسخه به‌روزشده توحش

حمله نظامی آمریکا به ونزوئلا و ربودن رئیس‌جمهور این کشور، اگرچه در ظاهر اقدامی امنیتی معرفی شد، اما در سطحی عمیق‌تر بازگشت صریح واشنگتن به یکی از کهن‌ترین و مناقشه‌برانگیزترین اسناد سیاست خارجی خود را آشکار کرد؛ سندی که دونالد ترامپ آشکارا به آن استناد کرد و آن را نسخه به‌روز شده دکترین مونرو نامید.