آگاه: مسئول سابق پیگیری توسعه سواحل جنوب شرق کشور افزود: در آن زمان اجرای طرح ولایت به صورت جدی دنبال می‌شد؛ طرح ولایت، مصوبه و ابلاغی رهبر شهید بود که بر اساس آن، نیروی دریایی ارتش با توجه به برخورداری از یگان‌های رزمی سنگین‌تر و امکانات مناسب‌تر برای حضور در دریاهای آزاد، باید در شرق تنگه هرمز مستقر و به تبع آن، نیروی دریایی سپاه با توجه به ویژگی یگان‌های شناورش در غرب تنگه هرمز و داخل خلیج فارس مستقر می‌شد.
آل‌احمد تصریح کرد: بر این اساس قرار شد منطقه استقرار نداجا در شرق تنگه هرمز، شامل خط ساحلی از جنوب میناب (بندر تیاب) شروع شده و در ادامه سیریک، جاسک، لیردف، زرآباد، کنارک و چابهار را شامل شود و در نهایت به پسابندر و خلیج گواتر، یعنی منتهی‌الیه جنوب شرقی ایران، خاتمه یابد. وی تاکید کرد: یکی از افتخارات بسیار مهم بنده در طول ۳۵ سال خدمت در نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، به همین دوره ۸۶ تا ۹۶، یعنی آغاز اجرای طرح ولایت و مسئولیتم در دفتر مطالعات راهبردی مربوط می‌شود که به صورت مستقیم در خدمت امیرسیاری، فرمانده اسبق نیروی دریایی، بودم.
مسئول سابق پیگیری توسعه سواحل جنوب شرق کشور با تشریح روند اجرای طرح ولایت گفت: در این زمان، اجرای طرح ولایت شروع شده بود و هر معاونت ستادی به دنبال این بود که ماموریت محوله را به بهترین شکل به انجام برساند؛ مثلا معاونت عملیات برنامه‌ریزی برای حضور مقتدرانه یگان‌های شناور در اقیانوس‌ها و دریاهای آزاد را دنبال می‌کرد، معاونت مهندسی بحث ساختن مناطق و پایگاه‌های دریایی جدید، منازل سازمانی و استحکامات رزمی را پی می‌گرفت و بهداشت و درمان نیز به همین ترتیب در حوزه خودش فعالیت می‌کرد.
آل‌احمد اضافه کرد: من یک‌ دفعه متوجه این موضوع شدم که گویا ما دیواری به دور مناطق و پایگاه‌های نداجا کشیده و توسعه‌شان را دنبال می‌کنیم، اما آنگونه که باید، موضوع توسعه و پیشرفت کل منطقه که نسبت به ایران کمتر توسعه ‌یافته یا در واقع توسعه ‌نیافته است، متولی ندارد. این موضوع در شرایطی بود که مردم واقعا مشکلات زیادی داشتند و دولت به این مناطق جنوب شرق توجه خاصی نداشته و واقعا مصادیقی از پیشرفت در این مناطق دیده نمی‌شد.
وی افزود: خدمت امیرسیاری رفتم و گفتم، اگر اجازه بفرمایید، همزمان که ما بحث‌های تخصصی خودمان را دنبال می‌کنیم، فکری هم برای پیشرفت و توسعه مردم منطقه داشته باشیم و این دو را لازم و ملزوم یکدیگر دانسته و پیگیری کنیم. امیرسیاری هم با آن درایت و ویژگی‌های خاصی که داشتند، فرمودند که در این مورد بررسی تکمیلی را به عمل آورده و هر وقت که توانستم گزارش تکمیل‌تری را خدمت‌شان ارائه کنم تا به صورت جدی‌تری بتوانیم موضوع را دنبال کنیم. مسئول سابق پیگیری توسعه سواحل جنوب شرق کشور اظهار کرد: از اینجا رفته‌رفته موضوع توسعه مناطق جنوب شرق به صورت جدی‌تری دنبال شد. اولین کار، بررسی پیشینه تاریخی منطقه بود و معلوم شد که در گذشته‌های دور، نام اینجا در واقع مکوران یا مکران بوده که وجه تسمیه‌اش «مک» یعنی خرما و «کران» به معنای سرزمین است؛ بنابراین مکوران یعنی سرزمین خرما. در کتیبه‌های هخامنشی از این منطقه به عنوان ساتراپ چهاردهم یاد شده و همچنین در ادبیات باستانی ما مثل شاهنامه به کرات از این نام استفاده شده است. در نقشه‌های قدیمی متعددی نیز از جمله نقشه تقسیمات کشور ایران در سال ۱۳۱۵، استان هشتم، استان مکوران که شامل کل سیستان و بلوچستان، کرمان و شرق استان هرمزگان بوده است.
آل‌احمد با اشاره به خاطره‌ای از بررسی‌های میدانی گفت: در منطقه لیردف (مرز دو استان هرمزگان و سیستان و بلوچستان) خاطره‌ای هیچ‌وقت از یادم نمی‌رود؛ از پیرمردی حدود ۷۰ ساله وقتی درباره واژه «مکوران» پرسیدم، چشمانش برق عجیبی زد و حدود نیم ساعت برای من توضیح می‌داد. من حرف‌هایش را نمی‌فهمیدم، اما آن برق چشمان و آن شور و اشتیاقی که از وی در مورد مکوران پرسیده بودند، هیچ‌وقت خاطره‌اش از یادم نمی‌رود. وی اضافه کرد: در ادامه مسیر، ناگهان این ایده به ذهن‌مان افتاد که حالا اگر قرار است موضوع توسعه سواحل جنوب شرق را دنبال کنیم، همزمان با ایجاد ابهام و کاربست واژه‌ای جدید برای عامه ایرانیان و همچنین دلجویی از مردم منطقه، به جای اینکه از عبارت عمومی «توسعه منطقه جنوب شرق» استفاده شود، عبارت «توسعه منطقه مکوران» را فرهنگ‌سازی کنیم. لذا خدمت امیرسیاری رسیدم و گزارش کامل از بررسی‌ها و مشاهداتم عرض کردم. او سوال کرد که آیا من در این رابطه مطمئن هستم یا خیر و پس از دریافت پاسخ من، با تنظیم گردشکاری در این رابطه و تقدیم به رهبر شهید و پیگیری‌های بعدی از طریق سردار شهید شیرازی (خداوند او را ان‌شاالله بیامرزد که واقعا در این موضوع خیلی با ما همکاری داشت) و نهایتا دریافت پاسخ معظم‌له مبنی بر اینکه «بسیار خوب است که موضوع توسعه سواحل جنوب شرق را هم دنبال کنیم» کار به صورت رسمی شروع شد. این کارشناس مسائل راهبردی دریا افزود: یک جلسه‌ای بود که امیرسیاری خدمت معظم‌له رسیده بود و وقتی رهبر شهید از امیرسیاری پرسیده بودند که نام این منطقه را با چه عنوانی دنبال می‌کنید و امیر سیاری اظهار داشته بود نام قدیمی «مکوران» و آقا فرموده بودند که «بله، واقعا هم اسم قدیمی‌اش همین بوده و کار بسیار خوبی است.» از اینجا بود که دیگر به صورت رسمی موضوع توسعه منطقه جنوب شرق با بازشناسی یک نام قدیمی که کاملا هم در تاریخ و منطقه ریشه داشت، به صورت کاملا جدی آغاز شد.
آل‌احمد در تشریح جغرافیای منطقه گفت: قبل از ادامه بحث، لازم می‌دانم دو موضوع یعنی یکی خود منطقه عمومی مکوران و دیگری سواحل مکوران در ایران را به طور دقیق‌تر توضیح بدهم. منطقه عمومی مکوران به همان استان هشتم نقشه ۱۳۱۵، شامل شرق استان هرمزگان، کل استان کرمان و کل استان سیستان و بلوچستان بازمی‌گردد و سواحل مکران در ایران به خط ساحل شرقی ایران، یعنی از بندر تیاب (جنوب میناب) تا چابهار و در ادامه خلیج گواتر که حدود ۷۰۰ کیلومتر است را شامل می‌شود. در مصوبه‌ای که مجلس شورای اسلامی داشته، سواحل مکران شامل شهرستان‌های میناب، سیریک، جاسک، زرآباد، کنارک و در ادامه چابهار است. مطالعه سواحل مکران و منطقه عمومی مکران الزاما لازم و ملزوم یکدیگر هستند، زیرا برای ورود به دریا، بررسی ویژگی‌های ساحل (فصل مشترک خشکی و دریا) از اهمیت بالایی برخوردار است و هنگامی که از اقیانوس و دریاهای آزاد به ساحل می‌رسیم، مطالعه پس‌کرانه سواحل، یعنی منطقه عمومی مکران، بسیار مهم خواهد بود. وی تصریح کرد: اگر بخواهم توضیحاتی را در مورد سواحل مکران عرض کنم، این سواحل برای فعالیت‌های دریایی و ساخت بندر اقیانوسی، اسکله، موج‌شکن و... بسیار مناسب هستند. در این سواحل به راحتی با کمی فاصله گرفتن از خشکی، به عمق‌های ۲۰ متر و بالاتر می‌رسیم و با هزینه‌ای بسیار کم در این مناطق می‌توان بنادر بسیار خوبی را ساخت. اگر بخواهیم چنین ویژگی منحصر به‌ فردی را با داخل خلیج فارس بررسی کنیم، می‌بینیم که برای تردد و دسترسی به بنادر منطقه خلیج فارس همواره به کانال‌های کشتیرانی خطرناک و کم‌عرض، بسیار طولانی با طول‌های چند ده کیلومتر و مضافا لایروبی مستمر این مسیرها نیازمندیم که این مشکل در بنادر کشورهای عربستان، بحرین، قطر و امارات بسیار حادتر است.
مسئول سابق پیگیری توسعه سواحل جنوب شرق کشور افزود: قرار گرفتن در پایین‌ترین عرض جغرافیای کشور ایران از دیگر ویژگی‌های این سواحل است که این سواحل را به عرض جغرافیایی ۲۳ درجه و ۲۷ دقیقه یا عرض جغرافیایی مناطق حاره نزدیک می‌کند و بر اساس همین ویژگی است که در شهرستان زرآباد، تولید موز و دیگر میوه‌های استوایی در مقیاس وسیعی صورت می‌گیرد. آل‌احمد اظهار کرد: در کنار بحث کشاورزی، موضوع گردشگری را داریم؛ واقعا جاذبه‌های گردشگری منطقه بی‌مانند بوده و کافی است که با ایجاد حداقل امکانات در منطقه، بتوانیم توسعه گردشگری خوبی داشته باشیم. مثلا ورزش‌های آبی مثل موج‌سواری در هیچ جای دیگر ایران امکان‌پذیر نیست و در واقع در زمان مونسون که همان ایام تابستان است، می‌توانیم ورزش‌هایی مثل موج‌سواری و دیگر ورزش‌های ویژه مناطق حاره را در این مناطق داشته باشیم. وی مهم‌ترین ویژگی راهبردی منطقه عمومی مکران را قرار گرفتن آن در مسیر کریدور شمال-جنوب دانست و گفت: در شمال و شرق ایران، ما کشورهای محصور در خشکی از جمله افغانستان، ترکمنستان، تاجیکستان، ازبکستان، قزاقستان و آذربایجان و همچنین روسیه را داریم که برای دسترسی به آب‌های آزاد و اقیانوس‌ها، مناسب‌ترین مسیرشان استفاده از کریدور شمال-جنوب عبوری از ایران و همین منطقه مکران است و ایران با حسن استفاده از این فرصت طلایی، به راحتی می‌تواند منافع راهبردی خود را به منافع راهبردی دیگر کشورها مرتبط کند.
کارشناس مسائل راهبردی دریا می‌گوید: در چنین شرایطی اعمال تحریم‌های آمریکا علیه ایران، عملا تحریم کشورهای پیش‌گفته را شامل می‌شود که این موضوع عملا نتایج چنین تحریم‌هایی را کم‌رنگ می‌کند. آل‌احمد در تکمیل ویژگی‌های منطقه عمومی مکران، به وجود معادن و ذخایر سرشار نفت و گاز و انواع فلزات گرانبها پرداخت و گفت: به حق باید اذعان داشت که خدا نعمت را در اینجا کامل کرده است. با وجود چنین فرصت‌هایی، متاسفانه و متاسفانه، منطقه مکران از پایین‌ترین سطح توسعه و پیشرفت برخوردار بوده و با فرصت‌سوزی‌هایی که در طول این دوران داشته‌ایم، به هیچ وجه عملا نتوانسته‌ایم از این فرصت‌ها استفاده آنگونه که باید و شاید، کنیم. وی به برگزاری همایش‌های ملی توسعه سواحل مکران اشاره کرد و گفت: در ادامه و به منظور استفاده از ظرفیت‌ها و فرصت‌های بسیار باارزشی که در بخش پیشین عرض کردم، پس از اینکه رهبر شهید به نیروی دریایی ارتش اجازه دادند تا نداجا موضوع پیشرفت سواحل مکران را در سطح کلان و ملی دنبال نماید، نهایتا در بهمن سال ۱۳۹۱، در چابهار اولین همایش ملی توسعه سواحل مکران و با حضور رئیس‌جمهور وقت برگزار شد که این همایش نقطه آغازینی بود تا اینکه موضوع پیشرفت و توسعه مکران رسما در دستور کار دولتمردان قرار بگیرد و جامعه ایران با ویژگی‌ها و فرصت‌های این منطقه به صورت فراگیر و ملموس‌تر آشنا شوند.
مسئول سابق پیگیری توسعه سواحل جنوب شرق کشور در پایان گفت: پس از همایش اول و از آنجایی که همواره تاکید بر آن بود که سواحل مکران در دو استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان واقع شده است، پس از همایش اول در چابهار، خداوند توفیق برگزاری همایش دوم را در خرداد سال ۱۳۹۳ در جاسک به ما داد که در این همایش هم رئیس مجلس شورای اسلامی وقت، شهید دکتر لاریجانی، حضور پیدا کرد و به حمدالله موضوع پیگیری پیشرفت سواحل مکران به صورت جدی‌تر در مسیری که آغاز کرده بود، دنبال شد.