آگاه: داستان از جایی شروع میشود که دشمن وقتی میبیند در میدان جنگ نظامی به بنبست خورده و نمیتواند به اهدافش برسد، به تاکتیکهای دیگری روی میآورد. اینبار دیگر بحث فقط بر سر موشک و پهپاد نیست؛ بحث بر سر جنگ اقتصادی و جنگ رسانهای است. ما با جنگ ترکیبی روبهرو هستیم. دشمن از هر راهی که بتواند ـ چه با فشار اقتصادی و چه با روایتسازیهای رسانهای ـ سعی میکند ایران را تحت فشار قرار دهد و به تسلیم وادار کند. گزارش اخیر نشریه آمریکایی نیویورکتایمز دقیقا بخشی از همین بازی است. آنها مدعی شدهاند، ساخت تعدادی از سدها در نقاط مختلف ایران، برای توسعه توان نظامی است! اما چرا یک رسانه خارجی باید چنین ادعایی را مطرح کند؟ پاسخ در هدف پشت این ادعا نهفته است. آنها میخواهند زیرساختهای حیاتی و عمرانی کشور را به اهداف نظامی گره بزنند تا اگر روزی تصمیم به حمله گرفتند، بتوانند این کار را توجیه کنند.
در برابر این ادعای بیاساس، واکنشهای مختلفی شکل گرفت که هرکدام از زاویهای به این دروغپردازی ضربه زدند. رئیس مجلس شورای اسلامی هم دومین مقام ارشد بود که موضع گرفت و با انتشار متنی در صفحه شخصی خود در مجازی تاکید کرد: در حال زمینهچینی برای دور بعدی حملات به زیرساختهای غیرنظامی، «کارشناسان» آنها به نیویورکتایمز میگویند: «سدهای نزدیک به سایتهای موشکی ایران، کاربری دوگانه (نظامی-غیرنظامی) دارند.» بسیار خب. قانون جدید: هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی یک پایگاه آمریکایی یا اسرائیلی قرار دارد، دارای کاربری دوگانه است. ما فقط منطق خودتان را به همان شکل و بدون دخل و تصرف به کار میبریم.
در این بین، موضعگیری یک فعال محیط زیست نیز جالب توجه بود. کاوه مدنی، فعال و پژوهشگر محیط زیست و رئیس موسسه آب، محیط زیست و بهداشت سازمان ملل متحد، در واکنش به این گزارش در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: کمتر مزخرف بگوییم. حدس و گمان، مدرک نیست. نزدیکی جغرافیایی دو متغیر، دلیلی بر وجود رابطه علت و معلولی (بین آنها) نیست. حتی کسانی که به ایران حمله کردند، چنین ادعاهایی درباره ارتباط سدها با موشکها مطرح نکردهاند. اما در این گذار باید به تحلیل و واکاوی واکنشهای صورت گرفته پرداخت؛ واکنشهایی که حرفها و کنایههای مهم در آن بود. رئیس نهاد قانونگذاری نگاهی هوشمندانه داشت و توپ را در زمین دشمن انداخت و گفت: «اگر نزدیکی سدی به سایتهای موشکی، باعث میشود آن سد را نظامی بدانیم، پس هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی پایگاههای آمریکا یا اسرائیل قرار دارد، هم کاربری نظامی دارد!»
این یعنی با یک جمله کوتاه، نشان داد که این نوع استدلال چقدر بیمعنا و مضحک است. از سوی دیگر، کاوه مدنی از زاویه علمی و تخصصی به موضوع نگاه کرد. صرف اینکه دو چیز در یک منطقه کنار هم هستند، دلیل نمیشود، به هم ربط داشته باشند. توئیت سخنگوی وزارت امور خارجه، ابعاد این ماجرا را روشنتر کرد. آنچه از محتوای پیام او تحلیل میشود این است که دشمن میخواهد با این کار، راه را برای توجیه حملات خود به زیرساختهای حیاتی کشور بازکند پس با این دروغ، در ذهن دنیا تصویرسازی میکند که این مراکز، برخلاف واقعیت، اهداف نظامی هستند. در فضای شکل گرفته، یک فعال رسانهای پیرامون بازی رسانهای دشمن نکاتی را یادآور شد.
علی علیآبادی، کارشناس رسانه با تقسیمبندی انواع اطلاعات اشتباه در فضای رسانهای، گفت: نخستین دسته «میس اینفورمیشن» یا اطلاعات نادرستی است که بدون غرض و به دلیل کمبود اطلاعات منتشر میشود و هر انسانی در هر سطحی ممکن است دچار آن شود. همانگونه که کارل پوپر، فیلسوف علم، در مصاحبه با مجله فرانسوی اکسپرس در همان ابتدا گفت من هیچ نمیدانم و ابوشکور بلخی نیز سروده است که تا بدانجا رسید دانش من که بدانم همی که نادانم. دسته دوم «دیس اینفورمیشن» است که رسانه یا گوینده با قصد و غرض و برای فریب مخاطب منتشر میکند. دسته سوم «مال اینفورمیشن» نام دارد که در آن اصل خبر یا تصویر واقعی است و دستکاری یا دیپفیک نیست، اما به دلیل نقض حریم خصوصی نباید منتشر شود. دسته چهارم نیز اطلاعات خارج از زمینه است مانند اینکه رسانه تصویر سیل پاکستان را به نام سیل در یکی از استانهای ایران منتشر کند که همه این موارد ابزار بازی رسانهها بر اساس منافع و سیاستهایشان است.
این کارشناس رسانه با بیان اینکه روزنامهنگاری حرفهای مستلزم رعایت اصولی چون انصاف، حقیقتجویی و دقت است، اظهار کرد: هرچند در جامعهشناسی علم و معرفت نیز ثابت شده که حتی دانشمندان در دستهبندی اشیای یک موزه تحت تاثیر سوءگیریهای خود هستند و هیچ رسانهای نمیتواند صددرصد بیطرف باشد، اما رسانه حرفهای موظف است با دعوت از مهمانان دارای گرایشهای مختلف، حداقل معیارهای بیطرفی را رعایت کند تا مخاطب روایتهای گوناگون را بشنود و خود قضاوت کند. علیآبادی ضمن انتقاد از رسانههای معاند که آشکارا ادعای بیطرفی را رد میکنند، گفت: «حتی اگر رسانهای مدعی بیطرفی نباشد، نباید حقیقت را قربانی مصلحت کند، زیرا نشنیدن و ندیدن واقعیتها موجب خطا در محاسبات میشود. همانطور که در فیلم پدرخوانده نیز به این نکته اشاره میشود که باید دشمن را واقعبینانه و آنگونه که هست ارزیابی کرد. اگر کسی نقاط قوت دشمن را کوچکنمایی و نقاط ضعف او را بزرگنمایی کند و در مقابل، نقاط قوت خود را بزرگ جلوه دهد و نقاط ضعفش را نبیند، دچار همان بلایی میشود که بر سر ترامپ آمد؛ کسی که به کشور ما حمله کرد با این تصور غلط که ایران مانند ونزوئلاست و اکنون در این باتلاق گیر کرده است.»
به هر حال، آنچه مسلم است ما در میان نبرد پیچیده هستیم. دشمن که در میدان جنگ نظامی شکست خورده، حالا میخواهد با استفاده از رسانه و ایجاد تردید، به زیرساختهای توسعهای ما ضربه وارد کند. آنها میخواهند سدهای ما را که برای امنیت آب و برق و کشاورزی ساخته شدهاند، به چشم تهدید نشان دهند. پاسخ درست به این نوع حملات، همان چیزی است که در واکنشهای مسئولان مطرح شد. نه در برابر این دروغها سکوت کردن، نه پذیرفتن منطق غلط آنها، بلکه ایستادگی روی حقایق و نشان دادن اینکه هر پیشرفت و هر زیرساختی در ایران، برای خدمت به مردم و توسعه کشور است. باید بدانیم که در جنگ ترکیبی، دشمن هر چه بیشتر تلاش کند زیرساختهای ما را نظامی جلوه دهد، در واقع بیشتر به این حقیقت اعتراف میکند که این زیرساختها، نقطه قوت و قدرت ما هستند.
هشدار بقایی درباره سناریوسازی برای هدف قرار دادن زیرساختهای ایران

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز سهشنبه ۲۶ آبان در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، ادعاهای بیاساس درباره ارتباط سدهای ایران با پایگاههای موشکی را نمونه دیگری از کارزار مغرضانه برای تولید تبلیغات و ساختن بهانههای امنیتی با هدف توجیه حمله به زیرساختهای حیاتی کشور دانست.
بقایی با اشاره به حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نوشت: «مخازن ذخیره آب در خمین (استان مرکزی)، هفتکل (استان خوزستان) و بمانی (سیریک)، همچنین تاسیسات آبشیرینکن در جزیره قشم، نیکشهر و تیس (استان سیستان و بلوچستان) و روستای بنجی در جاسک هدف حمله قرار گرفتند. این حملات موجب اختلال یا قطع آبرسانی به جمعیت غیرنظامی و مناطق مسکونی شد.»
سخنگوی وزارت امور خارجه تاکید کرد: معرفی نزدیکی جغرافیایی زیرساختهای غیرنظامی به تاسیسات نظامی بهعنوان مبنایی برای مشروعیت بخشیدن به هدف قرار دادن آنها، نه استدلالی معتبر است و نه ادعایی مستند؛ بلکه مغالطهای شوم برای مشروعیتبخشی به حملات علیه زیرساختهای غیرنظامی و عادیسازی نقضهای فاحش حقوق بینالملل بشردوستانه است.
پاسخ ایران به هرگونه تجاوز، فراموشنشدنی خواهد بود
بقایی با اشاره به موضع آمریکا در قبال رعایت قوانین بینالمللی تصریح کرد: «اگرچه ایالات متحده امروز با لحنی متکبرانه و ذهنیتی قرون وسطایی چنین وانمود میکند که در برخورد با کسانی که شمشیر به دست دارند، نیازی به استناد به قانون نیست، حقوق بینالملل بشردوستانه، بهویژه ماده ۵۶ پروتکل الحاقی اول به کنوانسیونهای ژنو، حمایت ویژهای از سدها و تاسیسات مشابه به عمل میآورد.» وی خاطرنشان کرد: آغازکنندگان تجاوز علیه ایران اکنون با تولید و انتشار اتهامهای بیاساس، از جمله ادعاهای اخیر منتشرشده در روزنامه نیویورکتایمز و روایت رسانهای ساختگی درباره یک «بمب کثیف» که سیانان آن را ترویج کرده است، درصدد زمینهسازی رسانهای برای اجرای طرحهای خود هستند.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: آنها گامبهگام در تلاشاند پوششی از مشروعیت برای تجاوزها و جنایتهای بیشتر ایجاد کنند. ایران بهخوبی میداند چگونه به هرگونه اقدام تجاوزکارانه پاسخ دهد و اطمینان حاصل کند که این اقدام با پاسخی فراموشنشدنی روبهرو خواهد شد. وی در پایان هشدار داد: جامعه بینالمللی باید دریابد که سکوت و مماشات در برابر کارزارهایی که با هدف عادیسازی نقض آشکار موازین حقوقی بینالمللی و اصول بنیادین انسانی و اخلاقی به راه افتادهاند، پیامدهایی ویرانگر خواهد داشت؛ پیامدهایی که نه فقط منطقه، بلکه تمام بشریت را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
شایان ذکر است، روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی که ۲۵ آبان ۱۴۰۵ منتشر شد، با طرح این فرضیه که برخی سدها و پروژههای انتقال آب ایران ممکن است برای تامین آب و برق تاسیسات موشکی زیرزمینی احداث شده باشند، به بررسی ارتباط احتمالی زیرساختهای آبی کشور با مراکز نظامی پرداخت. این گزارش با استناد به اظهارات برخی کارشناسان، این احتمال را مطرح کرد اما شواهد قطعی برای اثبات ارتباط این پروژهها با تاسیسات موشکی ارائه نداد.
همچنین شبکه خبری سیانان در گزارشی اختصاصی مدعی شد که اطلاعات دستگاههای اطلاعاتی آمریکا از بررسی گزینههایی برای استفاده از بمب کثیف یا سلاح شیمیایی علیه اهدافی در واشنگتن از سوی ایران حکایت دارد. این ادعا نیز با استناد به منابع ناشناس آمریکایی مطرح شد و در گزارش، درباره اعتبار اطلاعات و امکان اجرای چنین سناریویی اختلافنظرهایی نقل شده است.
نظر شما