آگاه: در روزهایی که وجدان عمومی جهان در برابر جنایات جنگی رژیم صهیونیستی و حامیان آمریکاییاش در غزه و لبنان به درد آمده است، دستگاه تبلیغاتی پنتاگون و سیا راهبردی قدیمی اما شرمآور را دوباره از انبار بیرون کشیده است: استفاده از «مزدوران رسانهای» با چهرههای ظاهرا علمی و تخصصی، برای مهندسی ادراک عمومی و قانونی جلوه دادن به هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی. آخرین حلقه از این زنجیره مزدوری، مقالهای است که روز دوشنبه ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ در روزنامه نیویورک تایمز منتشر شد؛ مقالهای با عنوان «جنگ ممکن است معمای دیرینه سدهای ایران را که بدون دلیل مشخص ساخته شدهاند، حل کند» که به قلم صنم ماحوزی و اریکا سولومون نوشته شده است. این مقاله، درست در زمانی منتشر میشود که بر اساس گزارشهای نهادهای حقوق بشری سازمان ملل متحد، حملات آمریکا و اسرائیل به ایران بین ۲۸ فوریه و اوایل آوریل ۲۰۲۶ حدود چهار هزار غیرنظامی از جمله نزدیک به ۵۰۰ زن را شهید و بیش از ۳۳ هزار نفر را زخمی کرده است. گزارشهای رسمی حاکی از آن است که بیش از ۶۷ هزار سایت غیرنظامی هدف قرار گرفتهاند که ۴۹۸ باب مدرسه و ۲۳۶ مرکز بهداشتی در میان آنها بوده است. در چنین شرایطی، مقاله ماحوزی با ایجاد یک پیوند خیالی میان سدها و تاسیسات موشکی، عملا تلاش میکند بمباران زیرساختهای آبی – که حیات میلیونها غیرنظامی به آنها وابسته است – را به عنوان یک هدف نظامی مشروع بازتعریف کند.
تروریسم رسانهای
این مصداق بارز «تروریسم رسانهای» است. ظاهرا در رژیم جنایتکار ترامپ، همانطور که از تروریستهای اقتصادی چون «میعاد ملکی» بهایی (یکی از طراحان اصلی تحریمهای ایران در دوره ترامپ) رونمایی میشود، در حوزههای دیگر هم تروریستهای خاص آن حوزه در حال پردهبرداری هستند.
این اولین بار نیست که دستگاه اطلاعاتی-نظامی آمریکا از «متخصصان» ظاهرا مستقل برای پوشاندن جنایات خود استفاده میکند. اسناد و تاریخچه عملیات روانی سیا و پنتاگون نشان میدهد که از دههها پیش، راهبرد «عملیات غیرمتعارف» شامل بهکارگیری شبکهای از روزنامهنگاران، دانشگاهیان و «کارشناسان» بوده است که با ارائه تحلیلهای ظاهرا بیطرف، افکار عمومی را برای پذیرش اقدامات نظامی آماده میکنند. در مورد سوریه، تحلیلگران مستقل مستند کردهاند که چگونه سیا با استفاده از «لژیون خارجی» خود – شامل مزدوران، عناصر وهابی تندرو و NGOهای فاسد – خشونتها را به گردن دولت قانونی سوریه انداخت و رسانههای جهانی را به عنوان ابزار این فریب به کار گرفت.
اکنون همان الگو در قبال ایران تکرار میشود. وقتی یک روزنامهنگار «ایرانیتبار» در یک رسانه بزرگ غربی ادعایی را مطرح میکند که با اهداف سیاسی-نظامی پنتاگون همراستاست، دیگر نیازی به بیانیه رسمی پنتاگون نیست؛ خود «کارشناس» ایرانیالاصل، کار توجیه جنایت را انجام میدهد. این دقیقا همان مکانیزمی است که در آن «مزدور رسانهای» نه با پول، بلکه با ارادت به یک جریان سیاسی خاص (جریان ایرانفروش، فاسد و مزدور پهلوی)، به ابزاری برای مشروعیتبخشی به جنایت جنگی تبدیل میشود. صنم ماحوزی، روزنامهنگار و پژوهشگری است که خود را «متخصص مسائل محیطزیست ایران و خاورمیانه» معرفی میکند. او دارای دکترای روزنامهنگاری از دانشگاه سیتی سنت جورج لندن است و پایاننامهاش را درباره «قاببندی رسانهای اعتراضات آب ایران» نوشته است. او در رسانههایی مانند الجزیره، فوربس و نیویورک تایمز قلم زده و خود را حامی «شفافیت» و «حقیقتگویی» درباره ایران معرفی میکند.
پهلوی همچنان در مسیر ایرانستیزی
اما آنچه در کارنامه او بیش از هر چیز دیگری خودنمایی میکند، وابستگی آشکار و بیپرده به جریان سلطنتطلب و حامیان رضا پهلوی است. ماحوزی در گزارشهای متعددی برای نیویورک تایمز، به همراه اریکا سولومون، به پوشش اعتراضات و تحولات سیاسی ایران پرداخته و در آنها روایتهای مورد نظر جریان سلطنتطلب را بازتولید کرده است. برای نمونه، در گزارش ژانویه ۲۰۲۶ نیویورک تایمز درباره کودتای مسلحانه در ایران، نام او در کنار نام رضا پهلوی و فراخوان او برای ادامه اعتراضات دیده میشود. همچنین در گزارش دیگری درباره «تشدید اعتراضات در ایران» به قلم او و بن هابارد، فضای اعتراضات به گونهای روایت شده که با اهداف سیاسی جریان سلطنتطلب همسو است.
این وابستگی، ماحوزی را به گزینهای ایدهآل برای دستگاه تبلیغاتی آمریکا و اسرائیل تبدیل میکند: او هم «ایرانی» است (و بنابراین ادعای «دشمنی با ایران» علیه او مطرح نمیشود)، هم «متخصص محیطزیست» است (و بنابراین ادعای او درباره سدها «علمی» به نظر میرسد)، و هم به جریانی وابسته است که در طول جنگ ۴۰ روزه، بارها از ترامپ و نتانیاهو به خاطر بمباران ایران تشکر و تقاضای تشدید حملات کرد.
آنچه این ماجرا را به اوج شرمآوری میرساند، نه فقط محتوای مقاله – که خود به تنهایی مصداق بارز همکاری با جنایت جنگی است – بلکه پیشینه سیاسی نویسنده است. ماحوزی به جریانی وابسته است که در طول جنگ، نه تنها بمباران غیرنظامیان ایران را محکوم نکرد، بلکه از ترامپ و نتانیاهو به خاطر کشتار مردم ایران تشکر و تقاضای ادامه آن را کرد.
این جریان سلطنتطلب، که ماحوزی در رسانههای غربی نمایندگی روایی آن را بر عهده دارد، در طول جنگ ۴۰ روزه بارها با بیانیهها و مواضع خود، حملات هوایی به ایران را «آزادسازی» خواند و از کشتار غیرنظامیان به عنوان «هزینه لازم تغییر رژیم» یاد کرد. اکنون ماحوزی در مقاله خود، دقیقا همان منطقی را بازتولید میکند که ترامپ برای توجیه جنایاتش به کار میبرد: «اگر سدها به موشکها مرتبط باشند، پس بمباران آنها مشروع است.» و برای اثبات این ادعا، به «تحلیلگرانی» ارجاع میدهد که خود بخشی از همان دستگاه تبلیغاتی هستند.
دنی سیترینوویتس، یکی از همین «تحلیلگران» که در مقاله ماحوزی به او ارجاع داده شده، در توییتر خود نوشته است: «در حالی که ارتباط مستقیم بین پروژههای سد ایران و تاسیسات موشکی زیرزمینی آن به طور قطعی اثبات نشده، چنین رویکردی کاملا با تفکر استراتژیک ایران سازگار است.» این جمله، اعترافی آشکار به ماهیت ساختگی و گمانهزنیمحور کل مقاله است. ماحوزی و سولومون در متن نیویورک تایمز نیز اعتراف میکنند که «با توجه به محرمانه بودن برنامه موشکی ایران، هرگونه ارتباط میان این برنامه و طرح بلندپروازانه و چند دههای توسعه زیرساختهای آبی کشور همچنان در حد گمانهزنی است.» با این حال، همین گمانهزنی را به عنوان تیتر و محتوای اصلی مقاله منتشر میکنند تا افکار عمومی را برای پذیرش بمباران زیرساختهای غیرنظامی آماده کنند.
جنگ جنایتکارانه و مزدورانی که آن را «توجیه» میکنند
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، از همان ابتدا جنگی غیرقانونی، نامشروع و جنایتکارانه بود. شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشری به صراحت اعلام کردهاند که حملات به زیرساختهای غیرنظامی – از جمله سدها، شبکههای آب و برق، بیمارستانها و مدارس – «نقض جدی حقوق بشردوستانه بینالمللی» و «جنایت جنگی» محسوب میشود. نماینده ایران در سازمان ملل نیز بارها تاکید کرده است که ادعای آمریکا و اسرائیل مبنی بر هدف قرار دادن فقط اهداف نظامی «دروغ و بیاساس» است و آنها «آگاهانه غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی را در سراسر کشور هدف قرار میدهند.» در چنین جنگی، هر فردی که با قلم خود تلاش کند بمباران زیرساختهای غیرنظامی را «توجیه» کند، نه یک «روزنامهنگار» یا «کارشناس»، بلکه یک مزدور رسانهای است که در جنایت شریک است. ماحوزی با مقاله خود، نه تنها به مردم ایران خیانت کرده، بلکه به همه اصولی که ادعای پایبندی به آنها را دارد – از جمله «حقیقتگویی» و «دفاع از محیطزیست» – پشت پا زده است. او که سالها درباره بحران آب ایران نوشته و خود را دلسوز محیطزیست نشان داده، اکنون همان سدها را به «تاسیسات موشکی» گره میزند تا بمباران آنها را موجه جلوه دهد. این چه نوع «دلسوزی» برای محیطزیست است که با تخریب آن توسط بمبهای آمریکایی و اسرائیلی همصدا میشود؟
نظر شما