آگاه: در روزهای آغاز جنگ بسیاری از افراد تصور کردند که با حملات نظامی دشمن علیه ایران، مردم در روزهای آتی با مشکل بنزین و مواد غذایی مواجه خواهند شد به همین دلیل پس از اعلام واریز سهمیه بنزین و شارژ کالابرگ خانوارها، بسیاری از افراد اقدام به خرید مایحتاج خود برای مدت طولانی کردند. بنابراین صف‌های طولانی نان، مواد غذایی و بنزین تشکیل می‌شد. اما یکی دو روز بعد، این روال عادی شد چون همه نوع مواد غذایی، در فروشگاه‌ها پیدا می‌شد، میوه و سبزیجات در بازارهای تره‌بار به حد کافی بود و صف بنزین نیز شکل متعادل‌تری به خود گرفت.
حالا با وجود تمام تورمی که مردم با آن مواجه هستند و اعداد تورم اقتصادی با معیشت مردم سر ناسازگاری دارد ولی همچنان در هیچ یک از مایحتاج زندگی مردم کمبودی نیست. گرانی هنوز برخی از افراد را از خرید محصولات منصرف می‌کند. با این حال، چالش اصلی از حوزه «دسترسی» به حوزه «قدرت خرید» منتقل شده است. به بیان دیگر، مردم در حال حاضر با کمبود گسترده کالا مواجه نیستند، اما افزایش قیمت‌ها و فشار تورمی، دسترسی اقتصادی به این کالاها را دشوارتر کرده است.
قیمت گوشت و مرغ هنوز گران است و با اینکه تخم مرغ به حد بالایی از قیمت رسید و بعد، کمی افت کرد اما همچنان گران فروخته می‌شود. برخی اقلام در بازارهای تره‌بار هنوز به قیمت متعادلی نرسیده است. به عنوان مثال گوجه فرنگی بی‌کیفیت نباید در بازارهای تره‌بار به قیمت ۹۹ هزار تومان فروخته شود یا سیب زمینی‌های سبز رنگ عدد ۶۵ هزار تومان را به خود ببیند. توقع شهروندان بر این است که اگر این محصولات قیمت بالایی دارند، حداقل کیفیت نیز داشته باشند.
با این حال با شروع جنگ آنچه قابل توجه بوده و هست، عدم کمبود مواد غذایی و مایحتاج است که این اتفاق نیز با مدیریت انجام شده، صورت گرفت. وفور کالاهای اساسی موجب شده تا اطمینان خاطری برای مردم در این شرایط حساس به‌وجود بیاید ولی همچنان آحاد جامعه نگران شرایط آینده کشور هستند. در این باره نیز، مقامات دولتی بارها بر ثبات در تامین کالاهای اساسی تاکید کرده‌اند. در همین زمینه، محمدصادق مفتح، قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به شرایط جنگی گفت: تامین اقلام اساسی در ماه‌های آینده نیز بدون دغدغه ادامه خواهد داشت.
محمدصادق مفتح، قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت، با بیان اینکه وضعیت تامین و توزیع کالاهای اساسی در کشور کاملا پایدار است، اظهار کرد: مردم هیچ‌گونه نگرانی نسبت به تامین مایحتاج ضروری خود نداشته باشند. هر زمان برنامه‌ریزی دقیق انجام شده، تامین کالا بدون مشکل صورت گرفته و امروز نیز همین روند ادامه دارد. مفتح ادامه داد: ایران با ۱۵ کشور مرز مشترک دارد و این امکان، مسیرهای متنوعی برای واردات و صادرات فراهم می‌کند. بنابراین وابستگی به یک مسیر وجود ندارد و محدودیت‌های بین‌المللی نیز تاثیر جدی بر تامین کالا نخواهد داشت.
قائم‌مقام وزیر صمت تصریح کرد: همچنین ترانزیت کشور بدون وقفه ادامه دارد و حتی مباحثی مانند وضعیت تنگه هرمز نیز تاثیری بر اقتصاد کلان کشور نگذاشته و نخواهد گذاشت. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور نیز بیان کرد: در پی برخی تهدیدها درباره زیرساخت‌های کشور، لازم است به نمایندگی از دولت و با اطمینان اعلام کنم که هیچ‌گونه نگرانی در تامین انرژی، سوخت و کالاهای اساسی وجود ندارد. ذخایر کشور در وضعیت مناسب قرار دارد و برنامه‌ریزی‌های لازم برای تداوم زندگی عادی مردم انجام شده است. این اظهارات، یکی از صریح‌ترین مواضع رسمی درباره وضعیت ذخایر و توزیع کالا در شرایط جنگی محسوب می‌شود. با این حال بر اساس بخشنامه ابلاغی محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور، وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی مسئولیت رصد و تامین بازار در ایام جنگ را بر عهده دارند.

بازدید رئیس‌جمهور از بازار
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور نیز در بازدید میدانی از وزارت جهاد کشاورزی، ضمن بررسی دقیق موجودی انبارها، بر تسریع در واردات نهاده‌های دامی، تامین پایدار اقلام غذایی و حمایت ویژه از زنجیره تامین محصولات کشاورزی تاکید کرد. وی همچنین در بازدید از وزارت صنعت، معدن و تجارت، آخرین وضعیت ترخیص کالاهای اساسی را پیگیری و بر تقویت سامانه‌های نظارتی، مقابله با سودجویی و اخلال در شبکه توزیع و حمایت از تولید در شرایط جنگی تاکید کرد.
همزمان انتشار آمار گمرک حکایت از تسریع در فرآیند واردات به کشور دارد. گمرک ایران در اطلاعیه‌ای اعلام کرد از نهم اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۰ فروردین امسال به میزان ۲۲۰ میلیون دلار دارو و تجهیزات پزشکی و مواد اولیه دارویی از گمرک ترخیص قطعی و وارد کشور شده است و این روند همچنان ادامه دارد.
در کنار اظهارات رسمی، فعالان اقتصادی نیز بر تغییر شرایط تجارت در دوران جنگ تاکید دارند. افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، تحمیل بیمه جنگی و تغییر مسیرهای وارداتی، از جمله چالش‌هایی است که مستقیما بر قیمت کالاها اثر گذاشته است.
مسئولان نیز این موضوع را به‌طور غیرمستقیم تایید کرده‌اند. تاکید بر استفاده از مسیرهای جایگزین، فعال‌سازی مرزهای کمتر استفاده‌شده و تسریع در ترخیص کالاها، نشان‌دهنده تلاش برای مقابله با همین چالش‌هاست. در واقع، اگرچه کالا در بازار موجود است، اما هزینه تامین آن افزایش یافته و همین موضوع به رشد قیمت‌ها دامن زده است. محمد باقری‌شربیانی، مدیرکل دفتر بازرسی و نظارت بر کالاهای اساسی وزارت جهاد کشاورزی ضمن هشدار به متخلفان احتمالی در حوزه عرضه کالاهای اساسی تصریح کرد: با توجه به حادث شدن شرایط کنونی کشور، بازرسان این دفتر در ادامه فعالیت‌های رصد و پایش انبارهای کالاهای اساسی، جلسه فوق‌العاده‌ای از زمان جنگ اول علیه ایران در سال ۱۴۰۴ تشکیل داد و با ارتباط با ارگان‌های مرتبط از قبیل سازمان حمایت از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، وزارت صمت و تعزیرات حکومتی، رصد کاملی از موجودی‌های کالاهای اساسی در انبارهای سراسر کشور داشته است. وی ادامه داد: آمار و اطلاعات از آخرین موجودی انبارها برای نظارت و بازرسی به تفکیک هر استان به اداره‌های بازرسی سراسر کشور ارسال شده است.
مدیرکل دفتر بازرسی و نظارت بر کالاهای اساسی وزارت جهاد کشاورزی تصریح کرد: نتایج رصد، پایش و انبارش کالاهای اساسی نشان می‌دهد که هیچ کمبودی در این حوزه وجود ندارد. وی گفت: بازرسان سراسر کشور موظفند در صورت مشاهده تخلفات احرازی به‌ویژه در مورد احتکار و عدم عرضه کالاهای اساسی به قصد گران‌فروشی با جدیت با متخلفان برخورد و با توجه به شرایط کنونی با تشخیص مراجع قضائی همراه، افراد متخلف را به عنوان اخلالگر در نظام اقتصادی و عرضه به مراجع قانونی معرفی کنند.
باقری‌شربیانی اظهار کرد: دفتر بازرسی و نظارت بر کالاهای اساسی وزارت جهاد کشاورزی با توجه به الزام رصد و پایش بازار به صورت پیوسته در شرایط کنونی کشور با تشکیل و تقویت شبکه‌های ارتباطی با تمام استان‌ها به صورت شبانه‌روزی، پیگیر دریافت و مرتفع کردن شکایات و مشکلات پیش آمده در سطح عمده از قبیل سردخانه‌ها، کشتارگاه‌ها، انبارها و تولیدی‌ها است. وی در همین حال از مردم خواست با تماس شماره ۱۲۴ مربوط به وزارت صمت و همچنین ثبت شکایات در سامانه ۱۳۵ مربوط به تعزیرات حکومتی نسبت به اعلام و پیگیری تخلفات مشاهده شده اقدام کنند.

مدیریت موثر در بازار
شواهد موجود نشان می‌دهد که سیاست‌گذار توانسته در مهم‌ترین هدف خود یعنی جلوگیری از کمبود کالاهای اساسی تا حد زیادی موفق عمل کند. تاکید مکرر بر نبود نگرانی در تامین کالا، وجود ذخایر مناسب و تداوم واردات، همگی موید این موضوع است. در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد تداوم مدیریت فعلی در کنار تقویت سیاست‌های حمایتی، می‌تواند به حفظ ثبات بازار کمک کند. تجربه جنگ ۱۲ روزه و آمادگی نسبی فعلی نشان داده است که اقتصاد ایران، اگرچه تحت فشار، اما از ظرفیت لازم برای عبور از شرایط بحرانی برخوردار است، ظرفیتی که حفظ آن، نیازمند تصمیم‌گیری‌های دقیق و به‌موقع در ماه‌های پیش‌رو خواهد بود.