آگاه: در دوران ما آثار و نتایج مطالعه تنها در استخدام دولت و انتخاب شغل دیوانی منحصر نیست بلکه هر فردی با اندک آگاهی میداند که مطالعه، علاوه بر مزایای شغلی در گسترش دانش عمومی، ایجاد و توسعه آرامش روانی، انتقال فرهنگی، مهارتآموزی و غنیسازی زمان استراحت کوچک و بزرگ و دهها کارکرد دیگر موثر است.
برخی به صورت عرفی مطالعه نکردن را ناشی از این میدانند که یک فرد «به شکل ذاتی» اهل مطالعه نیست اما تحقیقات گسترده این نکته را ثابت کرده که عادت به مطالعه، امری «اکتسابی» است و با تقویت تجربیات مطالعاتی شخص توسعه مییابد. بر همین اساس نهاد آموزش و پرورش به عنوان یکی از مهمترین مراکز انتقال فرهنگ و بستر تثبیت ارزشها و هنجارها در جامعه نقش غیر قابل انکاری در رواج عادت مطالعه دارد.
همیشه در کشور ما وقتی صحبت از چرایی ناکافی بودن میزان مطالعه میشود؛ مسئله آموزش چندان با اهمیت تلقی نمیشود غافل از اینکه وقتی به تجربه الگوهای موفق دنیا نگاه میکنیم درمییابیم بخش قابل توجهی از نهادینهسازی علاقه به کتاب و کتابخوانی در مدرسه و مکانهای آموزشی شکل میگیرد. در واقع از مهمترین فعالیتها بازسازی نسبت آموزش رسمی با کتاب است. مدرسه و دانشگاه در ایران غالبا مطالعه را با «متن درسی» تقلیل دادهاند، در حالی که عادت مطالعه از مسیر لذت خواندن، انتخاب آزاد و مواجهه شخصی با کتاب شکل میگیرد. باید در نظام آموزشی، ساعات مشخصی برای مطالعه آزاد، معرفی کتاب، گفتوگو درباره کتاب و روایت تجربه خواندن تعریف شود. دانشآموزی که فقط برای امتحان میخواند، بهندرت در بزرگسالی کتابخوان حرفهای میشود. اما کسی که از کودکی با کتاب بهعنوان دریچهای برای کشف جهان آشنا شود، مطالعه را در تمام عمر ادامه خواهد داد. شکی نیست اولین نهادی که مطالعه را آموزش داده و ترویج میکند خانواده است و هیچ نهادی جایگزین این نقش بنیادین نیست اما این نقش اساسی مانع ایفای نقش اثرگذار آموزش و پرورش و سپس آموزش عالی نخواهد بود.
نظام آموزشی زمانی موفق است که فقط انتقال اطلاعات نکند، بلکه عادت به یادگیری و مطالعه را در افراد شکل دهد. از سوی دیگر، فرهنگ مطالعه بدون آموزش درست هم بهسختی گسترش مییابد. بنابراین، پیشرفت واقعی زمانی رخ میدهد که آموزش و مطالعه در کنار هم تقویت شوند. این همسانی و تقویت همزمان آموزش و مطالعه حتی با وجود توسعه فضای مجازی هم امکانپذیر است و القصه امروز به این نتیجه رسیدهاند بیش از هر زمان دیگری این آموزش است که به داد مطالعه میرسد.
۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ - ۲۲:۳۰
کد مطلب: ۲۲٬۲۵۴
اگر روزگاری بود که خواندن و مطالعه در انحصار اشراف و بزرگان بود و عوام از تحصیل علم و دانش و دسترسی به کتاب محروم بودند و نظام آموزش و پرورش صرفا برای نخبگان نجیبزاده احساس مسئولیت داشت؛ امروزه این تلقی جز یک کابوس تاریخی بیش نیست و کمتر کسی است که از «حق خواندن» به عنوان یکی از حقوق بنیادین کودکان و نوجوانان آگاهی نداشته باشد و بر تلاش سازمان ملل برای رسمیت بخشیدن به این حق تاکید نکند.
نظر شما