آگاه: تشییع تاریخی پیکر مطهر رهبر شهید در شهرهای تهران، قم و مشهد فراتر از یک آیین سوگواری مرسوم، صحنهای باشکوه و بیبدیل بود که در آن عاطفه عمومی با آگاهی سیاسی و حافظه تاریخی ملت ایران پیوند خورد. فریادهای صریح خونخواهی که در این مراسم از سوی دهها میلیون ایرانی بلند شد و بازتابی گسترده در رسانههای جهان داشت، بیش از آنکه واکنشی مقطعی و هیجانی باشد، نشانه زنده بودن حس عدالتطلبی در وجدان جمعی جامعه بود. در چنین بزنگاههای سرنوشتسازی، ملتها تنها اندوه خود را ابراز نمیکنند، بلکه نسبت خویش را با آینده روشن میسازند. از این منظر، خونخواهی رهبر شهید را باید نهتنها در سطح یک شعار خیابانی، بلکه در تراز یک مطالبه معنادار اجتماعی و سیاسی فهم کرد؛ مطالبهای که هم برای دشمن حامل پیامی صریح و بازدارنده است و هم برای جامعه ایران، دعوتی جدی به بازخوانی مسئولیتهای تاریخی به شمار میآید. اهمیت تبیین این موضوع از این جهت است که اگر مفهوم خونخواهی در چارچوب درست خود قرار نگیرد یا به سطح احساسات زودگذر تقلیل مییابد یا از ظرفیتهای راهبردی و تمدنی خود تهی میشود.
نخستین وجه این مسئله، پیام فریادهای خونخواهی برای جبهه دشمن است. در منطق سیاسی ملتها و بر اساس شواهد تاریخی انقلاب اسلامی، تشییعهای میلیونی همواره حکم یک همهپرسی ملی و نمایش اقتدار را داشتهاند. حضور بینظیر مردم و تکرار مطالبه انتقام، به دشمن این حقیقت را مخابره کرد که حذف فیزیکی شخصیتهای راهبردی، نهتنها به خاموشی یک گفتمان منجر نمیشود بلکه به بازتولید عظیم سرمایه اجتماعی آن میانجامد. دشمن معمولا در طراحی ترور، بر ایجاد رعب، برهم زدن محاسبات داخلی و گسستن پیوند عاطفی ملت با آرمانهایش حساب میکند؛ اما هنگامی که جامعه، واقعه شهادت را به بستری برای تجدید عهد و مطالبهگری آگاهانه بدل میکند، این دستگاه محاسباتی با شکستی سنگین روبهرو میشود. خونخواهی در این سطح، که در بیانات صریح مقام رهبری نیز بر مجازات سخت تاکید شده، اعلام رسمی این واقعیت است که اراده ملت برای ایستادگی، همچنان فعال و تهاجمی است و دشمن باید بداند که ترور، هزینههای جنایت را برای متجاوز چند برابر خواهد کرد.
وجه دوم، معنای خونخواهی برای جامعه ایران است یعنی نقطهای که این مفهوم از یک واکنش عاطفی به یک مطالبه راهبردی تبدیل میشود. تجربه مواجهه با حوادثی همچون ترورهای دهه ۶۰ یا شهادت فرماندهان بزرگ در سالهای اخیر نشان داده است که هر جامعهای در مواجهه با فقدانهای بزرگ، ممکن است در معرض دو آسیب جدی قرار گیرد. یکی فرو رفتن در هیجانات تند اما مقطعی و دیگری عادیسازی تدریجی حادثه. خونخواهی مستند و اصولی، تنها راه عبور آگاهانه از هر دو آسیب است. این مطالبه اگر به درستی تبیین شود، جامعه را از مصرف شدن در احساسات لحظهای بازمیدارد و آن را به سمت فهم ریشههای دشمنی، شناخت دقیق میدان نبرد و تقویت عناصر قدرت ملی سوق میدهد. در این معنا، خونخواهی نه دعوت به شتابزدگی است و نه مجوزی برای تقلیل انتقام به خشم عمومی، بلکه صورتبندی هوشمندانه یک خواست ملی برای تحقق عدالت، تثبیت بازدارندگی (مشابه آنچه در عملیاتهای غرورآفرین وعده صادق تجلی یافت) و صیانت از عزت کشور است. از این رو، نخبگان و رسانهها وظیفه دارند این مفهوم را از سطح احساس به سطح تحلیل و عقلانیت انقلابی ارتقا دهند.
سومین و حیاتیترین بعد، نسبت خونخواهی با تداوم راه و مکتب رهبر شهید است. اگر خونخواهی تنها در واکنش متقابل نظامی فهم شود، از عمق مسئله غفلت شده است زیرا دشمن با ترور، در پی تضعیف یک الگو و یک منظومه فکری است. در نتیجه، خونخواهی حقیقی زمانی به کمال میرسد که راه و منش رهبر شهید با قوتی مضاعف استمرار یابد و آرمانهای بلند او به متن زیست سیاسی جامعه بیاید. این تداوم، هم بعد نرم دارد و هم بعد سخت؛ از یک سو با جهاد تبیین، تربیت نیرو و حفظ انسجام ملی معنا پیدا میکند و از سوی دیگر، با تثبیت اقتدار و ناکام گذاشتن پروژههای نفوذ دشمن تکمیل میشود. به تعبیر دیگر، خونخواهی واقعی در حقیقت زنده نگه داشتن همان مسیری است که شهید برای آن جان فدا کرد. هر اندازه این مکتب در عمل مسئولان و متن جامعه ریشهدارتر شود، دشمن بیشتر درمییابد که با حذف فیزیکی افراد، هرگز نمیتواند بر اراده یک مکتب غلبه کند؛ واقعیتی که تاریخ ۴۰ ساله انقلاب بارها آن را به اثبات رسانده است. بر این اساس، فریاد خونخواهی در آیین وداع با رهبر شهید را باید فریاد بلند یک ملت برای عدالت، اقتدار و صیانت از هویت انقلابی دانست. این فریاد اگر با نگاهی عمیق تبیین شود، نه به افراطهای بیحاصل میانجامد و نه در حد یک شعار عاطفی فروکاسته میشود، بلکه به نقشه راهی برای حفظ جهتگیریهای اصیل نظام در مسیر پیشرو بدل خواهد شد.
۲۵ تیر ۱۴۰۵ - ۰۰:۱۲
کد مطلب: ۲۳٬۸۱۹
گذار از یک واکنش عاطفی به یک مطالبه راهبردی
میراث سرخ؛ خونخواهی در تراز مکتب
فاطمه شبانی آرانی _ آگاه مسائل سیاسی
نظر شما