آگاه: افزایش بهای نفت تنها یک نوسان اقتصادی نیست، بلکه بهعنوان دماسنج تحولات ژئوپلیتیکی عمل میکند. هرچه دامنه تنشها گستردهتر میشود، نگرانیها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی، بهویژه در آبراههای راهبردی منطقه، افزایش مییابد و بازارهای جهانی با رشد قیمت نفت به این تحولات واکنش نشان میدهند.
این در حالی است که قیمت نفت برنت روز جمعه با ۳۷ سنت یا ۰.۳۷ درصد افزایش، به ۱۰۱ دلار و ۶ سنت در هر بشکه رسید. علاوه بر آن، نفت برنت در معاملات روز پنجشنبه در پی انتشار خبر هدف قرار گرفتن دو نفتکش سعودی در دریای سرخ، هفت درصد افزایش یافت و برای اولین بار از ماه مه، در بالای ۱۰۰ دلار بسته شد.
همچنین قیمت آتی نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا با تغییر اندکی به ۹۱ دلار و ۲۰ سنت در هر بشکه رسید که بالاترین حد از ۱۱ ژوئن است و در مسیر افزایش ۱۱.۸ درصدی هفتگی قرار گرفت. از سوی دیگر تحلیلگران شرکت «آیانجی» - شرکت چندملیتی بانکداری و خدمات مالی معتبر بینالمللی - روز جمعه در یادداشتی نوشتند: «اختلالات احتمالی عرضه که اکنون بازار با آن مواجه است، بزرگتر از هر زمان دیگری در طول جنگ است. نه تنها جریان نفت از طریق تنگه هرمز اساسا متوقف شده است، بلکه خطرات آشکاری برای جریان نفت عربستان از دریای سرخ وجود دارد. تشدید بیشتر تنشها در خلیج فارس و ترس از گسترش درگیری، مقدار قابل توجهی از عرضه نفت را در معرض خطر قرار میدهد.»
اما از زمان آغاز دور جدید تجاوز نظامی آمریکا، ترافیک کشتیها از طریق تنگه هرمز به شدت کاهش یافته است. برای بازارهای نفت، نقطه اصلی بعدی تشدید تنش، در دریای سرخ خواهد بود. این در حالی است که صنعا ضمن اعلام آغاز اجرای تحریم دریایی علیه عربستان، ریاض را مسئول پیامدهای این وضعیت دانسته است. از سوی دیگر آبراه بابالمندب در ورودی جنوبی دریای سرخ، به مسیری فزاینده برای صادرات نفت خام عربستان سعودی تبدیل شده است. اما سه نفتکش حامل نفت خام عربستان سعودی برای چین و هند روز سهشنبه پس از هشدار نیروهای مسلح یمن، در دریای سرخ تغییر مسیر دادند و به جای عبور از سواحل یمن، به سمت کانال سوئز حرکت کردند.
ذخایر نفت آمریکا به شدت کاهش یافته است
پس از اجرایی شدن تفاهمنامه ایران و آمریکا در ژوئن که بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و بهبود ترافیک از این مسیر را به همراه داشت، تحلیلگران به سرعت در مورد اشباع عرضه نفت در جهان هشدار دادند. با این حال، با اقدام آمریکا در نقض این توافق، ترافیک از طریق تنگه هرمز بار دیگر فلج شده و در همین حال، ذخایر جهانی نفت مانند برف در حال آب رفتن است.
این وقایع در حالی رخ میدهد که تحلیلگران هشدار میدهند ذخایر احتیاطی که در مرحله اول جنگ از افزایش چشمگیرتر قیمت نفت جلوگیری میکرد، دیگر وجود ندارد. گزارش اخیر فایننشال تایمز به نقل از «آمریتا سن» از موسسه انرژی اسپکت، هشدار داد تقریبا ۴۰۰ میلیون بشکه ذخایر مازاد موجود در ابتدای جنگ تا حد زیادی تخلیه شده است. دادههای اخیر از آژانس انرژی آمریکا نشان میدهد که ذخایر نفت این کشور همچنان در حال کاهش است. گزارشی از اداره اطلاعات انرژی نشان داد که ذخایر نفت در هفته گذشته ۱.۷ میلیون بشکه کاهش یافته است. در همین زمان، دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد که تردد از طریق تنگه هرمز در این ماه همچنان در حال کاهش است. در ۲۴ ساعت گذشته تعداد بسیار کمی از این تنگه عبور کردند و ۴۴۴ فروند کشتی دیگر در انتظار (عبور) هستند. همچنین وبگاه شبکه خبری سیانان در یک گزارش تحلیلی به توضیح درباره این پرداخته که چگونه وضعیت بازار نفت در دور دوم جنگ فاقد سپرهای محافظتی لازم در دور نخست است. سیانان نوشته بازار نفت در دور اول جنگ مقاومت سرسختانهای از خود نشان داده بود اما این ایستادگی اکنون با بزرگترین تهدید خود از زمان آغاز جنگ ایران روبهرو است. طبق این تحلیل، راهکارهای مبتکرانه و شگفتانگیز صنعت انرژی برای عبور از بزرگترین شوک نفتی تاریخ تا کنون مصرفکنندگان را در برابر بحران تورم و کاهش قدرت خرید محافظت کرده بود. در طول دور اول جنگ علیه ایران قیمت نفت خام به سطوحی نگرانکننده رسید، اما هرگز به رقم ۱۲۸ دلار در هر بشکه (که در سال ۲۰۲۲ ثبت شد) یا رکورد تاریخی ۱۴۶ دلار (در آستانه رکود بزرگ اقتصادی ۲۰۰۸) نزدیک نشد. از سوی دیگر هلیما کرافت، مدیر استراتژی جهانی در بخش مدیریت سرمایه «آربیسی» میگوید: این مناقشه وارد مرحلهای بهمراتب خطرناکتر شده است. این وضعیت میتواند دیدگاه کسانی که معتقد بودند «بازار همواره راهی برای دور زدن مشکلات پیدا میکند» را کاملا تغییر دهد. اما با گذشت نرخ نفت از مرز ۱۰۰ دلار در روز پنجشنبه، قیمت بنزین در آمریکا نیز به بالای چهار دلار رسید و گازوئیل نیز به بیش از ۵.۲۰ دلار در هر گالن افزایش یافت. از سوی دیگر گلدمن ساکس در جدیدترین پیشبینی خود در واکنش به تحولات ژئوپلیتیکی در خاورمیانه هشدار داده است که اگر جنگ در منطقه ادامه یابد و تنگه هرمز برای مدت طولانیتری بسته بماند، قیمت نفت خام میتواند تا پایان سال به ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد. با این حال ایران همچنین به همسایگان خود در خلیج فارس در مورد حملات گستردهتر در هفتههای آینده هشدار داده است. علاوه بر آن رئیس مجلس شورای اسلامی در تاریخ یکم مرداد، با انتشار تصویری در حساب کاربری خود، عبور قیمت جهانی نفت از مرز ۱۰۰ دلار را دستمایه طنز قرار داد. دکتر قالیباف در این راستا نوشت: آنها میخواستند ایران را تنبیه کنند، ولی خودشان را با نفت سهرقمی تنبیه کردند؛ استراتژی، استراتژی ۱۰ از ۱۰!
اما تمام این تحولات در حالی رقم خورده که دونالد ترامپ، رئیس دولت تروریستی آمریکا در جدیدترین مهملگویی خود علیه ایران مدعی شده است که «تهران خواهان توافق است، اما من معتقدم هنوز زمان آن نرسیده است و آنها باید ضربات بیشتری متحمل شوند.» اما ادعاهای واهی ترامپ در مورد ایران در حالی مطرح میشود که ارتش تروریستی آمریکا در کنترل تنگه هرمز ناکام مانده و قیمت نفت در بازارهای جهانی از ۱۰۰ دلار فراتر رفته است.
درگیریها در تنگه هرمز به ضرر کشورهای صنعتی است
رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با بررسی عوامل موثر بر افزایش قیمت نفت و عبور آن از مرز ۹۰ دلار، اظهار کرد: تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان است و حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد انرژی دنیا از این مسیر عبور میکند؛ از این رو هرگونه ناامنی یا ایجاد محدودیت در این آبراه راهبردی میتواند بازار جهانی انرژی را تحت تاثیر قرار دهد. وی با بیان اینکه پیش از آغاز تنشهای اخیر، انتقال انرژی از مسیر تنگه هرمز بدون مشکل انجام میشد، افزود: کشورهای حاشیه خلیج فارس از تولیدکنندگان اصلی نفت و گاز جهان هستند و بخش قابل توجهی از نیاز انرژی کشورهای اروپایی، آمریکا و سایر مصرفکنندگان بزرگ از این منطقه تامین میشود.
عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی ادامه داد: درگیریها و نگرانیهای ایجادشده درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی باعث شد قیمت نفت افزایش پیدا کند و در مقاطعی حتی به محدوده ۱۰۰ دلار برسد؛ هرچند پس از برخی توافقها و کاهش موقت نگرانیها، بازار با افت نسبی قیمت مواجه شد، اما تداوم تنشها بار دیگر روند افزایشی قیمتها را رقم زده است. سنگدوینی با اشاره به کاهش ذخایر استراتژیک انرژی کشورهای مصرفکننده گفت: آمریکا و برخی کشورهای بزرگ صنعتی برای مدیریت شرایط موجود از ذخایر راهبردی خود استفاده میکنند و کاهش این ذخایر میتواند در آینده مشکلات بیشتری برای اقتصاد این کشورها ایجاد کند.
وی با تاکید بر اینکه افزایش قیمت انرژی تنها محدود به بازار نفت نیست، تصریح کرد: زمانی که قیمت نفت و سایر حاملهای انرژی افزایش پیدا میکند، تمام بخشهای اقتصادی از جمله صنعت، تولید، کشاورزی، حملونقل و قیمت کالاهای اساسی تحت تاثیر قرار میگیرند. این نماینده مجلس شورای اسلامی با اشاره به اثر افزایش قیمت انرژی بر بخش کشاورزی گفت: تولید برخی نهادهها مانند کود شیمیایی وابستگی زیادی به انرژی دارد و افزایش هزینه تولید و حملونقل این محصولات در نهایت به افزایش قیمت مواد غذایی و کالاهای اساسی منجر خواهد شد. وی ادامه داد: کشورهایی که واردکننده انرژی هستند، در صورت ناتوانی در تامین منابع مالی لازم، با فشارهای اقتصادی بیشتری مواجه میشوند و ممکن است برای جبران هزینهها به افزایش نقدینگی یا سیاستهای پولی تورمزا روی بیاورند که نتیجه آن رشد تورم و افزایش قیمتها خواهد بود.
سنگدوینی با بیان اینکه افزایش قیمت نفت برای کشورهای صادرکننده میتواند موجب رشد درآمدهای نفتی شود، اظهار کرد: این شرایط برای کشورهای واردکننده انرژی متفاوت است و افزایش قیمت نفت میتواند هزینههای تولید، حملونقل و واردات را افزایش دهد. عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی افزود: حتی کشورهای تولیدکننده نفت در منطقه نیز بخشی از نیازهای خود را از طریق واردات تامین میکنند و افزایش هزینه انرژی و حملونقل میتواند بر قیمت کالاهای مورد نیاز آنها نیز اثرگذار باشد.
وی با اشاره به پیامدهای ادامهدار شدن بحران انرژی برای کشورهای صنعتی گفت: کشورهای اروپایی، چین و دیگر اقتصادهای بزرگ که مصرفکننده عمده نفت و گاز هستند، از تداوم این وضعیت نگران هستند، چراکه افزایش قیمت انرژی فشار مستقیمی بر اقتصاد و معیشت مردم آنها وارد میکند. سنگدوینی خاطرنشان کرد: افزایش قیمت بنزین و انرژی در کشورهایی مانند آمریکا موجب افزایش نارضایتی عمومی شده است، زیرا هزینه انرژی بهصورت مستقیم در زندگی مردم اثر میگذارد و افزایش آن میتواند فشار اجتماعی و اقتصادی بیشتری برای دولتها ایجاد کند. وی در پایان تاکید کرد: ادامه روند افزایش قیمت انرژی و بیثباتی در بازار نفت، به زیان اقتصاد جهانی خواهد بود و کشورهای صنعتی بیش از سایر کشورها از پیامدهای آن تاثیر خواهند پذیرفت؛ بنابراین مدیریت تنشها و حفظ امنیت مسیرهای انتقال انرژی برای ثبات بازار جهانی ضروری است.
نظر شما